شیخ صدوق در کتاب «امالی» از امام باقر (سلام الله علیه) و آن حضرت از جدش چنین نقل می کند: روزی رسول گرامی اسلام (صلی الله علیه و آله و سلم) به امیرمومنان (سلام الله علیه) فرمود: ای علی، خداوند آیه «یاایهاالرسول بلغ ما انزل الیک من ربک» (سوره مائده، آیه .71) را در باره ولایت تو بر من نازل کرد. اگر آنچه به من امر شده تبلیغ نکنم، عملم باطل است و کسی که خدا را بدون ولایت تو ملاقات کند، کردارش باطل است. ای علی، من جز سخن خدا نمی گویم . (امالی شیخ صدوق، مجلس، 74، ص .400) . سلیم بن قیس می نویسد: امام حسین (علیه السلام) قبل از مرگ معاویه خانه خدا را زیارت کرد. سپس بنی هاشم را جمع کرده فرمود: آیا می دانید پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) علی (علیه السلام) را در روز غدیر خم نصب کرد؟ همگی گفتند: آری. (سلیم بن قیس، ص .168) . سلیم بن قیس هلالی به بیعت امیرمومنان (کتاب سلیم بن قیس هلالی، نشر موسسه بعثت، ص .41) باابوبکر اشاره کرده، می گوید: «ثم اقبل علیهم علی فقال: یا معشرالمسلمین و المهاجرین و الانصار انشد کم الله اسمعتم رسول الله یقول یوم غدیرخم کذا و کذا فلم یدع شیئا قال عنه رسول الله الا ذکرهم ایاه قالوا نعم» (کتاب سلیم بن قیس هلالی، نشر موسسه بعثت، ص .41) . پس علی (علیه السلام) به مردم فرمود: ای مسلمانان و مهاجران و انصار، آیا نشنیدید که رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) روز غدیرخم چنین و چنان فرمود. سپس تمام چیزهایی را که پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) در آن روز فرموده بود به مردم یاد آوری کرد. همگی گفتند: آری. در این زمینه می توان به استدلالهای امیرمومنان علی (سلام الله علیه) اشاره کرد. از جمله استدلال آن حضرت برای ابوبکر که فرمود: بر اساس حدیث پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) در روز غدیر، آیا من مولای تو و هر مسلمانی هستم یا تو؟ ابوبکر گفت: شما. (خصال شیخ صدوق، ص 505، باب اربعین، ج .30) . ابی الطفیل می گوید: در روز شورا در خانه بودم و شنیدم که علی (سلام الله علیه) گفت: آیا غیر از من کسی در میان شما هست که پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) به او گفته باشد: «من کنت مولاه فعلی مولاه اللهم وال من والاه و عاد من عاداه.» همگی گفتند: نه. (امالی شیخ صدوق، ج 1، ص .342) . ابن عقده در کتاب معروفش «الولایه» از محمد بن اسید چنین روایت کرده است: از فاطمه زهرا پرسیدند: آیا پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) پیش از رحلتش در باره امامت امیرمومنان چیزی فرمود؟ آن حضرت جواب داد: «و اعجبا انسیتم یوم غدیرخم؛» (اثبات الهداة، حرعاملی، ج 2، ص 112، ح 473؛ مناقب ابن شهر آشوب، ج 3، ص 25 ـ .26) شگفتا! آیا روز غدیرخم را فراموش کردید؟! . فاطمه بنت الرضا از فاطمه بنت الکاظم (علیه السلام) و او از فاطمه بنت الصادق (علیه السلام) چنین نقل کرد: ام کلثوم، دختر فاطمه زهرا (سلام الله علیها) نقل کرد که پیامبر در روز غدیر فرمود: «من کنت مولاه فعلی مولاه» (اثبات الهداة، ج 2، ص 112؛ احقاق الحق، ج 16، ص .282) . ابن اسحاق، تاریخ نویس معروف، می گوید: به علی بن حسین گفتم: «من کنت مولاه فعلی مولاه» یعنی چه؟ حضرت فرمود: «اخبرهم انه الامام بعده»؛ به آنها خبر داد که اوست امام بعد از خودش. (معانی الاخبار، ص 65؛ بحارالانوار، ج 37، ص .223) . ابان بن تغلب می گوید: از امام باقر (سلام الله علیه) در باره گفته پیامبر: «من کنت مولاه فعلی مولاه» پرسیدم: حضرت فرمود: ای اباسعید، پیامبر فرمود: امیرمومنان در میان مردم جانشین من خواهد بود. (معانی الاخبار، ص .66) . زید شحام می گوید: نزد امام صادق بودم، مردی معتزلی از وی در باره سنت پرسید. حضرت در پاسخ فرمود: هر چیزی که فرزند آدم به آن نیاز دارد (حکم آن) در سنت خدا و پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) وجود دارد و چنانچه سنت نبود، خداوند هرگز بر بندگان احتجاج نمی کرد. مرد پرسید: خداوند با چه چیزی بر ما احتجاج می کند؟ حضرت فرمود: «الیوم اکملت لکم دینکم و اتممت علیکم نعمتی و رضیت لکم الاسلام دینا»؛ بدین وسیله ولایت را تمام گردانید و اگر سنت یا فریضه تمام نبود، خدا به آن احتجاج نمی کرد . (تفسیر برهان، ج 1، ص .446) . محمد بن ابی نصر بزنطی می گوید: خدمت امام رضا (سلام الله علیه) بودم، در حالی که مجلس پر از جمعیت بود و با یکدیگر درباره غدیر گفتگو می کردند، برخی از مردم این واقعه را منکر شدند؛ امام فرمود: پدرم از پدرش روایت کرد که روز غدیر در میان اهل آسمان مشهورتر است تا میان اهل زمین. سپس فرمود: ای ابی نصر، «این ماکنت فاحضر یوم الغدیر»؛ هر کجا که هستی در این روز نزد امیرمومنان (علیه السلام) باش. بدرستی که در این روز خداوند گناه شصت سال از مردان و زنان مومن و مسلم را می آمرزد و دو برابر آنچه در ماه رمضان از آتش دوزخ می رهاند؛ در این روز آزاد می کند... سپس فرمود: «والله لوعرف الناس فضل هذا الیوم بحقیقه لصافحتهم الملائکه کل یوم عشر مرات» (اصول کافی، ج 4، ص .566) . اگر مردم ارزش این روز را می دانستند، بی تردید فرشتگان در هر روز ده بار با آنان مصافحه می کردند. ابن ابی عمیر از ابو جعفرثانی (سلام الله علیه) در ذیل آیه «یا ایهاالذین آمنوا اوفوا بالعقود» (تهذیب الاحکام، شیخ طوسی، ج 6، ص 24، ح 52؛ مناقب ابن شهرآشوب، ج 3، ص .41) . چنین روایت کرد: پیامبر گرامی (صلی الله علیه و آله و سلم) در ده مکان به خلافت اشاره کرده است؛ سپس آیه «یا ایهاالذین آمنوا اوفوا بالعقود» نازل شد. (تفسیرقمی، ج 1، ص .160) . در توضیح این روایت باید گفت: آیه یاد شده در اول سوره مائده است. این سوره، آخرین سوره ای است که بر قلب نبی اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) نازل شد. در این سوره، «آیه اکمال» و «آیه تبلیغ، که ناظر به واقعه غدیر است، وجود دارد. شیخ مفید، در کتاب شریف ارشاد، زیارت امیرمومنان علی (سلام الله علیه) را از امام حسن عسکری (سلام الله علیه) و آن امام از پدرش نقل می کند و می گوید: امام جواد (سلام الله علیه) در روز عید غدیر، حضرت علی (سلام الله علیه) را زیارت کرد و فرمود: «اشهد انک المخصوص بمدحة الله المخلص لطاعةالله ...»؛ شهادت می دهم که مدح خدا به تو اختصاص دارد و در طاعت او مخلصی. سپس می فرماید: خداوند حکم فرمود: «یا ایهاالرسول بلغ ما انزل الیک من ربک و ان لم تفعل فمابلغت رسالته و الله یعصمک من الناس.» آنگاه ادامه می دهد: پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) خطاب به مردم کرد و از آنها پرسید: آیا آنچه برعهده داشتم، ابلاغ کردم؟ همگی گفتند: آری. سپس فرمود: خدایا گواه باش! بعد از آن فرمود: «الست اولی بالمومنین من انفسهم؟ فقالوا بلی ، فاخذ بیدک و قال من کنت مولاه فهذا علی مولاه، اللهم وال من والاه و عاد من عاداه و انصر من نصره و اخذل من خذله؛» آیا من به مومنان از خود آنها سزاوارتر نیستم؟ گفتند : بله. پس از آن دست علی (سلام الله علیه) را گرفت و فرمود: هرکس من مولای اویم، این علی مولای اوست ... (بحارالانوار، ج 100، ص .363) . حسن بن ظریف به امام حسن عسکری (سلام الله علیه) نامه نوشت و پرسید: گفته پیامبر «من کنت مولاه فعلی مولاه» یعنی چه؟ حضرت در پاسخ فرمود: «اراد بذلک ان جعله علما یعرف به حزب الله عند الفرقة»؛ خداوند اراده فرمود که این جمله، نشان و پرچمی باشد تا حزب خدا هنگام اختلافها با آن شناخته شود. اسحاق بن اسماعیل نیشابوری می گوید: حضرت حسن بن علی (علیهما السلام) به ابراهیم چنین نوشت: خداوند متعال با منت و رحمت خویش واجبات را بر شما مقرر کرد. این کار به سبب نیاز او نبود، بلکه رحمت او بود که متوجه شما شد. هیچ معبودی جز او وجود ندارد؛ او چنان کرد تا ناپاک را از پاک جدا سازد و اندرون شما را بیازماید تا به سوی رحمت او پیش بگیرد و منازل شما در بهشت معین شود. از اینرو، حج و عمره، اقامه نماز، پرداخت زکات، روزه و ولایت را بر شما واگذار کرد و دری را فرا راهتان قرار داد تا درهای دیگر واجبات را باز کنید؛ کلیدی را برای یافتن راه خود قرار داد. اگر محمد و جانشینان او از فرزندش نبود، شما مانند حیوانات سرگردان می ماندید و هیچ واجبی از واجبات را فرا نمی گرفتید. مگر می توان از غیر در، وارد مکانی شد؟ وقتی خداوند به سبب تعیین اولیا پس از پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم)، نعمت خود را بر شما تمام کرد، فرمود: «الیوم اکملت لکم دینکم و اتممت علیکم نعمتی و رضیت لکم الاسلام دینا» (بحارالانوار، ج 37، ص .223) . امروز دینتان را کامل و نعمت خود را بر شما تمام کردم و راضی شدم که اسلام دین شما باشد . سپس برای اولیای خود برگردن شما حقوقی قرار داد و به شما فرمان داد حقوق آنها را ادا کنید تا زنان و اموال و خوراک و آشامیدنیها بر شما حلال باشد و به واسطه آن برکت و رشد و ثروت را به شما بشناساند و اطاعت کنندگان شما را به واسطه غیبت بشناساند... (علل الشرائع، ج 1، ص 249، باب 182، ح .66) . عبدالرحمن بن حجاج از حضرت موسی بن جعفر (سلام الله علیهما) در باره نماز در مسجد غدیرخم (در باره اهمیت این مسجد به مجله میقات حج شماره 12 مراجعه شود.) پرسید. حضرت در پاسخ فرمود: «صل فیه فان فیه فضلا و قد کان ابی یامربذلک» (اصول کافی، ج 4، ص .566) ؛نماز بخوان، بدرستی که در آن فضل فراوان وجود دارد و پدرم به آن امر می کرد. مسجد غدیر مسجدی در مسیر مکه به مدینه در محل غدیر خم. بنابر گزارش‌های تاریخی این مسجد در محلی بنا شد که پیامبر اکرم ص در آن ایستاد و خطبه غدیر را ایراد کرد و ولایت امام علی ع را به مردم ابلاغ نمود. این مسجد در حدود پنج کیلومتری منطقۀ جُحْفه قرار داشته ولی امروزه اثری از آن باقی نیست. به گفته شهید اول (متوفی۷۸۶ق) دیوارهای این مکان تا زمان وی پابرجا و نمایان بوده است. در روایات اهل بیت ع از این مسجد یاد شده و خواندن نماز در آن توصیه گردیده است. مسجد در مکانی بنا شد که پیامبر ص در بازگشت از حجة الوداع در آن مکان ایستاد، نماز خواند و علی ع را به عنوان جانشین خود معرفی کرد.[۱] . برخی نیز به صورت جزئی‌تر به موقعیت جغرافیایی مسجد پرداخته‌اند؛ به عنوان نمونه، در کتاب «معجم ما استعجم» موقعیت آن بین غدیر و چشمه آب تعیین شده است.[۲] . یاقوت حموی نیز در«معجم البلدان» آورده است: خم موضعی است که در آن چشمه آبی وجود دارد و بین غدیر و چشمه، مسجد پیامبر ص قرار دارد .[۳] . گفته شده بنای مسجد در دوران عثمانی[۴] بر اثر سیل خراب شده است[۵] در عین حال شهید اول در دو کتاب خود درباره بنای مسجد غدیر گفته است: دیوارهای آن تا به امروز باقی است، و آن مسجدی مشهور است، و غالباً راه حاجیان از آن طرف می‌گذشت.[۶] . محسن امین در کتاب مفتاح الجنات نیز در این باره می‌گوید: این مسجد عامر و مشهور است و بعضی از پادشاهان شیعه هند در زمان شیخ مرتضی انصاری به تجدید بنای آن پرداخته‌اند.[۷] . مسجد غدیر تا حدود ۱۰۰ سال پیش برپا بوده و با آنکه در منطقه‏ مخالفان بوده ولی رسما محل عبادت و به عنوان مسجد غدیر معروف بوده است تا آن که وهابی‌ها دو اقدام برای از بین بردن مسجد غدیر انجام داد‏ند. از یک سو مسجد را خراب کرده و آثار آن را از بین بردند و از سوی دیگر مسیر جاده را طوری تغییر دادند که از منطقه‏ غدیر فاصله‏ زیادی پیدا کرده است.[۱۱] .

https://commons.wikishia.net/w/images/1/15/%D8%BA%D8%AF%DB%8C%D8%B11.jpg

https://newsmedia.tasnimnews.ir/Tasnim/Uploaded/Image/1393/07/21/139307211432245933835244.jpg

https://commons.wikishia.net/w/images/6/6d/%D8%AA%D8%B5%D9%88%DB%8C%D8%B1%DB%8C_%D8%A7%D8%B2_%D9%85%D9%86%D8%B7%D9%82%D9%87_%D8%BA%D8%AF%DB%8C%D8%B1_%D8%AE%D9%85.png

https://www.shiayan.ir/wp-content/uploads/2013/05/takhribemasjedeghadirekhom1.jpg

https://www.shiayan.ir/wp-content/uploads/2013/05/takhribemasjedeghadirekhom3.jpg