سخنان حسين بن على(ع)ازمدينه تاكربلا 12

حماسه هاى امام (علیه السلام) در ميدان شهادت

متن سخن

اَلْمَوْتُ اَوْلى مِنْ رُكُوبِ الْعارِ - وَالْعارُ اَوْلى مِنْ دُخُولِ النّار(1) (مقتل عوالم و مثيرالاحزان). اَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ عَلِي - آليْتُ اَنْ لا اَنْثَنى - اَحْمى عِيالاتِ اَبِى - اَمْضِى عَلى دِينِ النَّبى . اَنَا ابْنُ عَلِي الْخَيْرِ مِنْ آلِ هاشِمٍ - كَفانِى بِهذا مَفْخَراً حِينَ اَفْخَرُ - وَجَدّى رَسُولُ اللّه ، اءكْرَمُ مَنْ مَضى - وَنَحْنُ سِراجُ اللّه فى الاَرْضِ نَزْهَرُ - وَفاطِمَةُ اُمّى اْبنَةُ الطُّهْرِ اَحْمَدَ - وَعَمّى يُدْعى ذُوالجَناحَيْنِ جَعْفَرُ - وَفِينا كِتابُ اللّه اُنْزِلَ صادِعاً - وَفينَا الْهُدى وَالْوَحْيُ بِالْخَيْرِ يُذْكَرُ - وَنَحْنُ اَمانُ اللّهِ فِى الْخَلْقِ كلّهِمْ - نَسِّرُ بِهذا فىِ الاَنامِ وَنَجْهَرُ - وَنَحْنُ وُلاةُ الْحَوْضِ نَسْقِى مُحِبَّنا - بِكَاءْسٍ وَذاكَ الْحَوْضُ للسَقىُ كَوثَرُ - فَيَسْعَدُ فِينا فىِ الْقِيامِ مُحِبّنا - وَمُبْغِضُنا يوم الْقِيمَةِ يَخْسَرُ(2) (مقتل خوارزمى ، ج 2، ص 33). كَفَرَ الْقَوْمُ وَقدْماً رَغِبُوا - عَنْ ثَواب اللّه رَبِّ الثَّقَلَيْنِ - قَتَلُوا قِدْماً عَلِّياً واْبنَهُ - حَسَنَ الخَيْرِ وَجاءوا لِلْحُسَيْن - خيْرَهُ اللّه مِنَ الْخَلْقِ اءَبى - بَعْدَ جَدّى وَاَنَا ابْنُ الْخِيرَتَيْنِ(3) (مقتل خوارزمى ، ج 2، ص 33).

ترجمه و توضيح

از حسين بن على عليهما السلام آنگاه كه شخصا وارد جنگ با دشمن گرديده تا مرحله شهادتش سه موضوع جالب و مهم نقل شده است كه در پايان اين دفتر و به عنوان حسن ختام در اختيار خواننده عزيز قرار مى دهيم : حماسه ها ، منشور جهانى و مناجات با پروردگار . در مورد حماسه هاى آن حضرت در كتب تاريخ اشعار زياد و مختلفى نقل شده است كه ما به نقل سه فراز از اين شعار اكتفا مى نماييم : صاحب عوالم و ابن نما ، نقل مى كنند كه حسين بن على عليهما السلام هنگام حمله به صفوف دشمن ، اين اشعار حماسه اى را مى خواند : ((اَلْمَوْتُ اَوْلى مِنْ رُكُوبِ الْعارِ . . . مرگ بهتر از پذيرفتن ننگ است و پذيرفتن ننگ بهتر از قبول آتش . من حسين بن على هستم . سوگند ياد كرده ام كه در مقابل دشمن سر فرود نياورم ، من از اهل و عيال پدرم حمايت مى كنم . و در راه آيين پيامبر كشته مى شوم)) . خوارزمى مى گويد : حسين بن على عليهما السلام در حالى كه سوار اسب گرديده و شمشير به دست داشت و با حالتى كه از زندگى قطع اميد كرده و تصميم به مرگ و شهادت گرفته بود، در مقابل دشمن قرار گرفت و اين اشعار را مى خواند كه به صفوف دشمن حمله نمود : ((اَنَا ابْنُ عَلِي الْخَيْرِ مِنْ آلِ هاشِمٍ . من پسر على آن مرد نيك هاشمى هستم كه در مقام افتخار همين براى من بس است . جدم رسول اللّه كه شريفترين گذشتگان است و ما چراغهاى خدا هستيم كه در روى زمين مى درخشيم . و مادرم فاطمه دختر پاك احمد و عمويم جعفر كه ذوالجناحين نام يافته است . كتاب خدا در پيش ماست ؛ كتابى براى روشنگرى نازل گرديده است . و در ميان ماست وحى و هدايتى كه به نكويى ياد مى شود . و ما در ميان همه خلق وسيله امن هستيم و اين حقيقت را در ميان مردم گاهى نهان داريم و گاهى عيان . و ماييم ساقيان حوض كه دوستان خود را با جام مخصوص سيراب مى كنيم و اين حوض گوارا همان ((كوثر)) است . در روز قيامت دوستان ما به وسيله محبت ما به سعادت و دشمنان ما به خسران خواهند رسيد)) . خوارزمى مى گويد : امام عليه السلام در حملات خود اين شعرها را نيز مى خواند : ((كَفَرَ الْقَوْمُ وَقدْماً رَغِبُوا . . .اين مردم به كفرگراييدندو درگذشته نيزازثواب خداى انس و جن اعراض كرده بودند . در گذشته على و فرزندش حسن آن مرد نيك سيرت را كشتند و اينك به قتل حسين آماده اند . پس از جدم ، پدرم برگزيده ترين مردم است و من فرزند دو برگزيده عالم مى باشم)) .

منشور جهانى از قتلگاه كربلا

يا شِيعَةَ آلِ اءَبِى سُفْيانَ اِنْ لَمْ يَكُنْ لَكُمْ دِيْنٌ وَكُنْتُمْ لا تَخافُونَ الْمَعادَ فَكُونُوا اَحْراراً فى دُنْياكُمْ وَاِرْجِعُوا اِلى اَحْسابِكُمْ اِن كُنتم عُرباً كما تزعمون . . . . اَنَا الّذى اءُقاتِلُكُمْ وَتقاتِلُونى وَالنَّساءُ لَيْسَ عَلَيْهِنَّ جُناحٌ ، فَامنَعوا عُتاتَكُمْ عَنِ التَّعَرُّضِ لِحَرَمى مادُمْتُ حَيّاً (1) (مقتل خوارزمى ، ج 2، ص 33).

ترجمه و توضيح

خوارزمى مى گويد : حسين بن على عليهما السلام كه حملات پى در پى و جنگ سختى مى نمود و در هر حمله گروهى از دشمن را به خاك و خون مى كشيد يكباره دشمن تصميم گرفت كه با وارد ساختن ضربه روحى آن حضرت را از كار بيندازد و لذا در ميان او و خيمه ها حائل گرديد و حمله به سوى خيمه ها را آغاز نمود . در اينجا بود كه امام عليه السلام با صداى بلند فرياد نمود : ((يا شِيعَةَ آلِ اءَبِى سُفْيانَ . . . ؛ اى پيروان خاندان ابى سفيان ، اگر دين نداريد و از روز جزا نمى هراسيد ، لااقل در زندگى آزادمرد باشيد و اگر خود را عرب مى پنداريد به نياكان خود بينديشيد و شرف انسانى خود را حفظ كنيد)) . شمر گفت : ((ماتَقُولُ يا حُسَيْنُ ؛ حسين! چه مى گويى؟!)) . آن حضرت عليه السلام پاسخ داد : ((اَنَا الّذى اءُقاتِلُكُمْ . . . ؛ من با شما مى جنگم و شما با من مى جنگيد و اين زنان گناهى ندارند تا من زنده هستم به اهل بيت من تعرض نكنيد و از تعرض اين ياغيان جلوگيرى نماييد)) . شمر گفت : ((لَكَ ذلِكَ يَا ابْنَ فاطِمَةَ ؛ فرزند فاطمه اين حق را به تو مى دهيم)) . سپس سپاهيان را صدا كرد : ((اِلَيْكُمْ عَنْ حَرَمِ الرَّجُلِ وَاْقصُدُوهُ بِنَفْسِهِ فَلَعَمْرِى لَهُو كُفْوٌ كَرِيمٌ . . . ؛ دست از حرم وى برداريد و حمله را متوجه خود او سازيد به جانم سوگند او هماورد شريفى است . . .)) .

منشور جهانى

اين سخن حسين بن على عليهما السلام گرچه به ظاهر يك خطابه اختصاصى است كه در روز عاشورا آنگاه كه مردم كوفه ناجوانمردانه حمله به سوى خيمه هارا آغازنمودند ، مورد خطاب قرار داده است، ولى در واقع يك پيام عمومى و يك منشور جهانى است از قتلگاه كربلا به همه جهانيان و در همه زمانها كه مردم دنيا اگر معتقد و پايبند به قوانين الهى و دستورات آسمانى نباشند لااقل بايد حدود مليت خويش را مراعات و به اصطلاح تابع قوانين بين المللى باشند . اما قوانين آسمانى بويژه دين مقدس اسلام هر نوع تجاوز به حقوق ديگران را در مقام جنگ و دفاع و حتى در آنجا كه آغازگر جنگ ، دشمن خونخوار باشد ، محكوم كرده و مى گويد : ((وَقاتِلُوا فِى سَبِيلِ اللّه الذين يُقاتِلُونكُمْ وَلا تَعْتَدوا اِنَّ اللّهَ لا يُحِبُّ الْمُعْتَدين (سوره بقره ، آيه 187) ، در راه خدا با كسانى كه با شما جنگ مى كنند (و آغازگر جنگ هستند) پيكار كنيد و تجاوز نكنيد كه خداوند تجاوزگران را دوست ندارد))(1) . يعنى بجز كسانى كه با شما وارد جنگ شده اند متعرض افراد ديگر دشمن نشويد . خانه مهاجمين را خراب و اشجارشان را قطع نكنيد . آب را به روى آنان نبنديد . مجروحين دشمن را مداوا كنيد . فراريها را تعقيب ننماييد و به زنان و پيرمردان ايذا نكنيد، حتى به مهاجمين نيز فحش وناسزا نگوييد و . . . آرى، پس از قرنها كه حكم ((لا تَعْتَدُوا)) نازل گرديد و حسين بن على عليهما السلام منشور مورد بحث را اعلام نمود ، جهان بشريت و به اصطلاح قانونگذاران متمدن ! نيز براى جنگها قوانينى نه در حد قوانين جنگى اسلام ارائه دادند . اما آيا اين بشر خود خواه و اين حيوان دوپا و درنده تر از هر درنده تا از تربيت آسمانى برخوردار نيست و تا قدم به مرحله انسانيت نگذاشته است - كه تنها در پيروى نمودن از تعاليم انبيا ميسر است - مى تواند خود را به اين منشورها و اين پيغامها و به اين قوانين محدود سازد . و اگر شمر هم در روياروئى امام عليه السلام به قشون خود دستور منع حمله مى دهد ، ديديم كه يك عقب نشينى موقت و در اثر نفوذ معنوى كلام آن حضرت بود كه بلافاصله پس از شهادت آن بزرگوار مجددا حمله به سوى خيمه ها و غارت زنان و اطفال شروع گرديد .

تكرار تاريخ

و اينك تاريخ تكرار مى شود و يك بار ديگر پس ماندگان آل ابوسفيان و پيروان و ايادى ابوسفيانهاى قرن ، براى محو اسلام و خاموش نمودن چراغى كه در اين برهه از زمان در ايران درخشيد و همه ملتها و كشورهاى اسلامى در پرتو آن نيروى تازه اى در خود احساس نمودند ، به جمهورى اسلامى به ايران حمله نمودند . آرى ، اينك كه مشغول نگارش اين اوراق هستيم جنگ دوازده روزه و جنگ رمضان و ... و صدوده شب وروز حماسه آفرینی رزمندگان شب و روز در میدان و حضور شبانه مردم در خیابان و ... و حملات آمریکا و اسرائیل و... به زن و مرد و پیر و جوان و کودک دبستانی و شیرخوارو... تکرار عاشورای دیگری است و پیروان یزید و ابن زیاد و عمرسعد و شمر و خولی سنان و انس و ... جنایات دیگری آفریده اند، و از طرفی پیروان امام حسین علیه السلام و اباالفضل و علی اکبر و قاسم و عبدالله و حبیب بن مظاهر و زهیر و بریر و ... در برابر دشمنان آمریکائی وصهیونیستی و اتباع و حامیانشان مقامت جانانه ای داشتند که دشمن مغرور و خودخواه و ... را وادار به مذاکره کردند... كه اگر نگوييم در تاريخ دنيا ، حداقل در تاريخ كشور اسلامى ما بى سابقه است . اين جنگ كه با حمله هوايى و زمينى و دريايى از سوى آمریکا و اسرائیل شروع گرديد در اين مدت چه خسارات جانى و مالى متوجه ايران نموده است . در آينده و در تاريخ به صورت يك فاجعه عظيم براى اسلام و در تاريخ مسلمانان ثبت خواهد گرديد همانگونه كه انقلاب اسلامى ايران دوباره به صورت يك رويداد مهم اسلامى به ثبت خواهد رسيد . ولى آنچه در اين جنگ حائز اهميت است اين است كه اين آل ابوسفيان و شيعيان آل ابوسفيان كه ايمان به خدا و عقيده به روز جزا ندارند ، از حريت و آزادگى و از شرف انسانى و حيثيت ملى نيز بويى نبرده اند ؛ زيرا در اين مدتى كه از اين جنگ مى گذرد ، گذشته از كشته شدن چندصد نفر از جوانان و بهترين و پاكترين رزمندگان و فرماندهان و گذشته از تعديات به افراد غيرنظامى و حتى تجاوز به حريم مرزنشينان و آواره ساختن تعدادی از هموطنان از شهر و ديار خويش ، هر روز مواجه بوديم با بمباران شدن شهرها و قرار گرفتن بيمارستانها و مدارس و مساجد و افراد غيرنظامى در زير پهاپادها و موشكهاى امریکا و اسرائیل ، چه افرادی بيمار و مجروح گردیدند ، و چه خانه ها و بيمارستانها و مدرسه ها و پلها و ... در اثر موشكها و و پهاپادها و بمبها خراب گردید ! و چه اطفال خردسالى كه در مدارس و در اثر بمباران هواپيماهاى آمریکائی اسرائیلی بدنشان قطعه قطعه گردید و چه مادرانى كه در سوگ اين اطفال صغير و بى گناه نشستند و چه نمازگزارانى كه در ميان مسجد و در صف نماز و در اثر گلوله باران امریکائیها واسرائیلیها در زير آوار ماندند . و تاءسف بار اينكه دنياى به اصطلاح متمدن ! نه تنها در مقابل اين همه وحشيگرى و ددمنشى ، سكوت اختيار نموده است بلكه اين دشمن انسانيت را با انواع سلاحها تقويت و از نظر مالى و سياسى هر نوع يارى و پشتيبانى را انجام دادند . و اين جنگ براى چندمين بار نشان داد كه هنوز هم بشريت در حالت بربريت به سر مى برد و اين همه ادعاى تمدن جز طبلى پر سروصدا و تو خالى چيزى نيست و هنوز هم دنيا به آن مرحله نرسيده است كه به منشور جهانى حسين بن على عليهما السلام كه از قتلگاه كربلا به جهانيان اعلان نموده جواب مثبت بدهد كه : ((اِنْ لَمْ يَكُنْ لَكُمْ دِينٌ فَكُونُوا اَحْراراً فى دُنْياكُمْ))(1) .

آخرين مناجات حسين بن على (علیه السلام)

اَللّهُمَّ مُتَعالىَ الْمَكانِ عَظِيمَ الْجَبَرُوتِ شَدِيدَ الْمحالِ عَنِّى غَنِىُّ عَنِ الْخَلائِقِ عَرِيضُ الْكِبْرِياءِ قادِرٌ عَلى ما تَشاءُ قَرِيبٌ الرَّحْمَةِ صادِقُ الْوَعْدِ سابِغُ النِّعْمَةِ حَسَنُ الْبَلاءِ قَرِيبٌ اِذا دُعيتَ مُحِيطٌ بِما خَلَقْتَ قابِلُ التَّوْبَةِ لِمَنْ تابَ اِلَيْكَ قادِرٌ على ما اَرَدْتَ تُدْرِكُ ما طَلَبْتَ شَكُورٌ اِذا شُكرْتَ ذَكُورٌ اِذا ذُكِرْتَ اَدْعُوكَ مُحْتاجاً وَاَرْغَبُ اِلَيْكَ فَقِيراً وَاَفْزعُ اِلَيْكَ خائِفاً وَاَبْكِى مَكْرُوباً وَاَسْتَعِينُ بِكَ ضَعِيفاً وَاَتَوَكَّلُ عَلَيْكَ كافِياً اَللّهُمَّ احْكُمْ بَيْنَنا وَبَيْنَ قَومنا فَاِنَّهُمْ غَرُّونا وَخَذَلُونا وَغَدَرُوا بِنا وَقَتَلُونا وَنَحْنُ عِتْرَةُ نَبِيِّكَ وَوُلْدُ حَبِيبِكَ مُحَمَّدٍ صلى اللّه عليه و آله الَّذِى اصْطَفَيْتَهُ بِالرِّسالَةِ وَاءتْمَنْتَهُ الْوَحْىِ عَلَى فَاجْعَلْ لَنا مِنْ اَمْرِنا فَرَجاً وَمَخْرَجاً يا اَرْحَمَ الراحِمينَ . . . صَبْراً عَلى قَضائِكَ يا رَبِّ لا اِلهَ سِواكَ يا غِياثَ الْمُسْتَغيثين مالِى رَبُّ سِواكَ وَلا مَعْبُودٌ غَيْركَ صَبْراً عَلى حُكْمِكَ يا غِياثَ مَنْ لا غِياثَ لَهُ يا دائِماً لا نَفادَ لَهُ يا مُحْيِى الْمَوتى يا قائِماً عَلى كُلِّ نَفْسٍ بِما كَسَبَتْ اُحْكُمْ بَيْنى وَبَيْنَهُمْ وَاَنْتَ خَيْرُالْحاكِمينَ .

ترجمه و توضيح

بنابه نقل شيخ الطائفه ، شيخ طوسى در مصباح المتهجد و مرحوم سيدبن طاووس در اقبال ، حسين بن على عليهما السلام در آخرين دقايق زندگيش چشمها راباز كرد و به سوى آسمان متوجه گرديد و براى آخرين بار با پروردگار خويش ، پروردگار عالميان چنين مناجات و راز و نياز نمود(1) : ((اى خدايى كه مقامت بس بلند ، غضبت شديد ، نيرويت بالاتر از هر نيرو ، تو كه از مخلوقات خويش مستغنى هستى و در كبريا و عظمت فراگير ، به آنچه بخواهى توانا ، رحمتت به بندگانت نزديك ، وعده ات صادق ، نعمتت شامل ، امتحانت زيبا ، به بندگانت كه تو را بخوانند نزديك هستى و بر آنچه آفريده اى احاطه دارى و هركس كه از در توبه درآيد پذيرايى ، آنچه را كه اراده كنى توانايى ، آنچه را كه بخواهى درك توانى كرد ، كسى را كه شكرگزار تو باشد شكرگزارى ، ياد كننده ات را يادآورى ، من تو را خوانم كه نيازمند تواءم و به سوى تو روى آرم كه درمانده تواءم ، ترسان به پيشگاهت فزع مى كنم ، غمگين دربرابرت مى گريم ، از تو مدد مى طلبم كه ناتوانم ، خود را به تو وامى گذارم كه بسنده اى ، خدايا ! در ميان ما و قوم ما داورى كن كه آنان از راه مكر و حيله وارد شدند و دست از يارى ما برداشتند وما را كه فرزندان پيامبر و حبيب تو محمد صلّى اللّه عليه و آله هستيم به قتل رسانيدند ، پيامبرى كه به رسالت خويش انتخاب نموده وامين و حيش قرار داده اى ، اى خدا ! اى مهربانترين ! در حوادث ، بر ما گشايش و در پيشامدها ، برما خلاصى عنايت كن)) . امام عليه السلام مناجات خويش را با اين جملات به پايان رسانيد : ((درمقابل قضا و قدر تو شكيبا هستم اى پروردگارى كه بجز تو خدايى نيست . اى فريادرس دادخواهان كه مرا جز تو پروردگارى و معبودى نيست . برحكم و تقدير تو صابر و شكيبا هستم . اى فريادرس آنكه فريادرسى ندارد ، اى هميشه زنده اى كه پايان ندارد . اى زنده كننده مردگان . اى خدايى كه هركسى را با اعمالش مى سنجى ، در ميان من و اين مردم حكم كن كه تو بهترين حكم كنندگانى)) . وآنگاه كه صورت به خاك مى گذاشت ، گفت : ((بِسْمِ اللّه وَبِاللّه وَفِى سَبيلِ اللّه وَعَلى مِلَّةِ رَسُولِ اللّه ))(1) (لهوف ، ص 110).