عملیات وعده صادق ۴
عملیات وعده صادق ۴ به مجموعه حملات موشکی و پهپادی ایران به سرزمینهای اشغالی فلسطین و پایگاههای نظامی آمریکا در کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس اشاره دارد که در پاسخ به حمله مشترک اسرائیل و آمریکا به ایران از ۹ اسفند ۱۴۰۴ش (۹ اسفند ۱۴۰۴/۱۰ رمضان ۱۴۴۷ق) آغاز شد و تا ۱۹ فروردین ۱۴۰۵ش ادامه یافت. در این عملیات، همچنین حملاتی به کشتیهای نظامی آمریکا انجام شد و با ایجاد محدودیت از سوی ایران، تردد در تنگه هرمز با اختلال مواجه شد. جمهوری اسلامی ایران، این عملیات را در چارچوب ماده ۵۱ منشور سازمان ملل متحد و در راستای دفاع مشروع از حاکمیت و تمامیت ارضی ایران اعلام کرده است.
در ۱۹ فروردین ۱۴۰۵ش، با میانجیگری پاکستان، آتشبسی میان ایران و آمریکا برقرار شد. همچنین مذاکراتی در اسلامآباد میان نمایندگان دو کشور برگزار شد که به نتیجه نهایی نرسید. در ۱ اردیبهشت ۱۴۰۵ش، رئیسجمهور آمریکا از تمدید یکجانبه آتشبس تا زمان ارائه پیشنهاد ایران خبر داد.
در داخل ایران، تجمعات مردمی در حمایت از نیروهای مسلح و این عملیات برگزار شد. همچنین گروههای مقاومت همچون حزبالله لبنان و مقاومت اسلامی عراق در این عملیات، ایران را همراهی کردند.
عملیات وعده صادق ۴، پیامدهای نظامی، اقتصادی و سیاسی متعددی در پیداشت. شکست هیمنه و هژمونی نظامی آمریکا و نمایش قدرت ایران در عرصه بینالمللی، اخراج و سرکوب شیعیان در کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس، اختلال در عرضه انرژی و افزایش شدید قیمت آن در سطح جهانی، اختلال در حمل و نقل هوایی و دریایی، تقویت انسجام و اتحاد ملی میان ایرانیان و استعفا یا برکناری جمعی از مقامات سیاسی و نظامی آمریکایی ازجمله پیامدهای این عملیات به شمار میرود.
این عملیات خسارت و تلفات متعددی به اسرائیل و آمریکا وارد کرد. خسارتهای نظامی و دفاعی آمریکا از ۲۹ تا ۵۰ میلیارد دلار و خسارتهای وارده به اسرائیل نیز از ۱۱ تا ۱۸ میلیارد دلار برآورد شده است. به گزارش خبرگزاریهای آمریکایی مانند نیویورکتایمز و سیانان، ۱۶ یا ۱۷ پایگاه نظامی آمریکا در این عملیات تخریب و از حوزه عملیات خارج شده است. همچنین براساس گزارش واشنگتنپست، در حملات ایران به پایگاههای آمریکا، دستکم ۲۲۸ سازه و تجهیزات نظامی ازجمله ۳۹ تا ۴۹ هواپیما و بالگرد و ۱۲ سامانه پیشرفته راداری و پایانه مخابراتی مانند تاد و پاتریوت آسیب دیده یا نابوده شده است.
برخی تحلیلگران خسارتهای وارده بر اقتصاد و جامعه آمریکا را موجب شکست و افول اعتبار قدرت نظامی آمریکا و در مقابل، سبب ارتقای جایگاه و اعتبار ایران به عنوان یک قدرت بزرگ جهانی دانستهاند. گفته شده آمریکا و اسرائیل به هیچ یک از اهداف خود در جنگ رمضان ازجمله تغییر نظام سیاسی، توقف برنامه هستهای و ازبین بردن نیروی موشکی و دریایی ایران نرسیدند.
دفاع مشروع و قانونی ایران در برابر حمله مشترک آمریکا و اسرائیل
در ۹ اسفند ۱۴۰۴/۱۰ رمضان ۱۴۴۷ق/۲۸ فوریه ۲۰۲۶م، پس از حملات مشترک اسرائیل و آمریکا به ایران و ترور رهبر و فرماندهان ارشد نظامی، ایران حملات موشکی و پهبادی به سرزمینهای اشغالی و پایگاههای نظامی آمریکا در خاورمیانه را با عنوان «عملیات وعده صادق ۴» آغاز کرد.
عملیات وعده صادق ۴ با استناد به ماده ۵۱ منشور سازمان ملل، حق مشروع ایران در دفاع از حاکمیت و تمامیت ارضی و شهروندان ایرانی شمرده شده است.[۱]
مواضع علمای مسلمان و فتوای جهاد
عدهای از عالمان شیعه و سنی در کشورهای مختلف مسلمان، با حمایت از ایران و حق دفاع از خود، فتوای جهاد علیه آمریکا و اسرائیل صادر کردند. عبدالله جوادی آملی، مرجع تقلید شیعه، در پیامی در ۱۱ فروردین، با توجه به آیات و روایات، دفاع از حریم اسلام و میهن در برابر دشمنی که نه انسان است و نه پایبند به هیچ تعهدی، واجب دانست. به گفته او، دشمنی که عقل و دین نمیشناسد، به جان و مال مردم، کودکان و بیگناهان حمله میکند و به قرآن و مراکز دینی هتک حرمت میکند، از دایره انسانیت بیرون است و دفاع در مقابل چنین دشمنی واجب است.[۲] مولانا عبدالحق هاشمی، نائب امیر جماعت مسلمان پاکستان، نیز حمایت از ایران و جهاد در کنار ملت ایران را برای همه امت اسلامی واجب عینی شمرده است. همچنین مولوی حبیبالله حسام، رئیس شورای اخوت اسلامی افغانستان، شیخ حسین قاسم، رئیس شورای علمای فلسطین، شیخ کفاح بطه، مفتی روسیه، سید عدنان الجنید، رهبر تصوف یمن، نیز در پیامهای جداگانه فتوای جهاد دادند.
رهبران گروههای مقاومت از عملیات وعده صادق ۴ حمایت کرده و آن را حق مشروع ایران شمردند.
اهداف و چرایی جنگ با ایران
جنگ رمضان، جنگ تحمیلی سوم یا دفاع مقدس سوم با حملات آمریکا و اسرائیل در ۹ اسفند ۱۴۰۴ش/۱۰ رمضان ۱۴۴۷ق/۲۸ فوریه ۲۰۲۶م به مناطقی در تهران، از جمله بیت رهبری آغاز شد. مقامات آمریکا[۳] و اسرائیل[۴] اهداف متعددی برای آغاز جنگ اعلام کردند ازجمله نابودی برنامههای هستهای جهت دفع تهدیدات و ساخت سلاح هستهای،[۵] از بین بردن توان موشکی و نظامی ایران،[۶] نابودی نیروی دریایی ایران،[۷] بیثباتسازی سیاسی، تغییر نظام حکومتی، تجزیه ایران، تصاحب و کنترل منابع نفت ایران،[۸] تسلیم بیقید و شرط ایران در برابر آمریکا[۹] و از بین بردن توانایی ایران در حمایت و اعمال قدرت در خارج از مرزهایش(حمایت از محور مقاومت).[۱۰] برخی از مقامات آمریکایی همچون کاملا هریس، معاون رئیس جمهور سابق آمریکا،[۱۱] و مدیر مستعفی مرکز ملی مبارزه با تروریسم،[۱۲] اسرائیل را عامل جنگ دانسته و گفتهاند آمریکا به دلیل فشار نخستوزیر اسرائیل وارد جنگ شد.
برخی مقامات آمریکا همچون مدیر مستعفی مرکز ملی مبارزه با تروریسم[۱۳] و مدیر سابق سازمان سیا، ادعاهای رئیسجمهور آمریکا برای آغاز جنگ را دروغ خوانده و معتقدند ایران هرگز تهدید هستهای و موشکی علیه امنیت آمریکا محسوب نمیشده است. وزارت خارجه روسیه نیز با اشاره به اینکه انرژی هستهای حق مسلم ایران است، تصریح کرده آژانس بینالمللی انرژی اتمی هیچ مدرکی مبنی بر انحراف انرژی هستهای ایران به سمت تولید سلاح هستهای ثبت نکرده است.[۱۴] به گزارش خبرگزاری بیبیسی نیز ارزیابیهای گوناگون از جمله ارزیابیهای آژانس بینالمللی انرژی اتمی نشان میدهد که هیچ شاهد و مدرکی بر نزدیک بودن ایران به تولید بمب اتمی وجود ندارد.[۱۵] ایران عضو پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای (NPT) بوده و همواره به صراحت گفته است در پی تولید و توسعه سلاحهای هستهای نبوده و هدف از برنامه غنیسازی اورانیوم، صلحآمیز و در حوزه انرژی، پزشکی و کشاوری است.[۱۶]
حمله آمریکا و اسرائیل به ایران، همزمان و در میانه مذاکرات هستهای ایران و آمریکا صورت گرفت[۱۷] که نشانهای از جنگطلبی آمریکا ارزیابی شده است.[۱۸]
شرح عملیات
در عملیات وعده صادق ۴، از ۹ اسفند ۱۴۰۴ تا روز ۱۹ فروردین ۱۴۰۵ش، سپاه پاسداران و ارتش ایران یکصد مرحله و موج عملیات موشکی و پهبادی اجرا کردند. این حملات، مناطق مختلفی را در سرزمینهای اشغالی فلسطین از جمله تلآویو، حیفا، بئر یعقوب، بئر السبع، عکا را هدف قرار داد. ستاد کل ارتش، وزارت جنگ، پایگاههای نظامی و هوایی، فرودگاه بنگوریون،[نیازمند منبع]دفتر نخستوزیر رژیم صهیونیستی و مکان استقرار فرمانده نیروی هوایی ارتش[۱۹] تأسیسات هستهای اسرائیل در دیمونا، از جمله این اهداف بودهاند. همچنین پایگاههای نظامی آمریکا در کشورهای امارات، قطر، کویت، اردن، عربستان، عراق و بحرین و ناوهای این کشور در منطقه نیز مورد اصابت حملات موشکی و پهبادی ایران قرار گرفتند.[۲۰] به گفته مقامات ایرانی، هدف قرار دادن پایگاههای آمریکایی در منطقه، نه از روی دشمنی با کشورهای میزبان، بلکه به دلیل استفاده از این پایگاهها در حملات علیه ایران صورت گرفته است.[۲۱] در پی حملات اسرائیل و آمریکا به برخی زیرساختهای ایران همچون پالایشگاههای نفتی و پتروشیمی ایران، نیروهای مسلح ایران با هدف و ساست مقابله به مثل و چشم در مقابل چشم، زیرساختهای اسرائیل و آمریکا در منطقه را مورد هدف قرار داد.
گفته میشود نیروهای مسلح ایران در عملیات وعده صادق ۴ طی ۳۲ روز اول، حدود بیش از ۵۶۰۰ موشک و پهباد به پایگاههای آمریکا در کشورهای حاشیه خلیج فارس شکلیک کرده است.[۲۲] امارات مدعی شده است ایران در طول جنگ چهل روزه، بیش از ۲۸۰۰ موشک و پهپاد به سمت امارات پرتاب کرده است.[۲۳] رسانههای اسرائیلی، تعداد موشکهای بالستیک پرتاپ شده به سمت اسرائیل را حدود ۶۵۰ موشک گفتهاند.[۲۴] خبرگزاری اسپوتنیک روسیه نقل کرده که ۸۰ درصد موشکهای ایرانی در موجهای اول به اهداف خود در اسرائیل اصابت کرده است.[۲۵]
در این عملیات، موشکهای گوناگون ایرانی مانند خرمشهر ۴، فتاح، قدر، خیبرشکن، عماد، فاتح، سجیل، حاج قاسم و پهپادهایی از نوع شاهد ۱۳۶، آرش ۱و۲ و حدید ۱۱۰ را به کار گرفته شدند.
هر یک از مراحل این عملیات با رمزهایی همچون یا علی بن ابیطالب، یا حیدر کرار، یا امیرالمؤمنین، یا فاطمه الزهرا، یا حسن بن علی، یا حسین بن علی و یا معز المؤمنین انجام شده است.
به گزارش خبرگزاری تایمزاسرائیل، جنگندههای اسرائیلی در طول چهل روز جنگ رمضان، ۱۸هزار بمب به مناطق مختلف ایران شلیک کردند.[۲۷]
مسدود کردن تنگه هرمز
ایران در روز نخست عملیات وعده صادق ۴ (۹ اسفند) و در واکنش به تحولات نظامی، تنگه هرمز را مسدود و تردد نفتکشها در تنگه هرمز به طور کامل ممنوع کرد؛[۲۸] البته بعدها عبور کشتیهای کشورهای دوستِ ایران از این تنگه مجاز شد.[۲۹] این اقدام با توجه به اهمیت این گذرگاه در انتقال انرژی، بازتاب گستردهای در سطح بینالمللی داشت. گفته میشود حدود ۲۰ درصد نفت[۳۰] و ۳۰ درصد گاز مایع جهان[۳۱] از تنگه هرمز عبور میکند. تنگه هرمز یکی از مهمترین گذرگاههای تجارت جهانی انرژی و کالا به شمار میرود و افزون بر نفت و گاز، بسیاری از کالاهای اساسی جهان همچون مواد کشاورزی و پتروشیمی از آن عبور میکند و اقتصاد بسیاری از کشورهای جهان نیز وابسته به آن است.[۳۲] به گفته برخی تحلیلگران، پس از مسدود شدن تنگه هرمز، هدف آمریکا از جنگ به بازکردن آن محدود شد.
همراهی و حمایت محور مقاومت از ایران
گروههای مقاومت همچون حزبالله لبنان و مقاومت اسلامی عراق[۳۳] مانند جنبش کتائب حزبالله عراق و النُجَباء[۳۴] نیز در این عملیات، ایران را همراهی و کمک کردند. حزبالله لبنان در روز ۱۱ اسفند رسماً وارد جنگ با اسرائیل شد.[۳۵] گفته شده مقاومت عراق نیز از همان روزهای نخستین جنگ،[۳۶] در همراهی ایران و حزبالله لبنان، حملات خود را بر سه جبهه متمركز كرد: حمله به پایگاههای آمریکا در عراق مانند پایگاه ویکتوریا در بغداد و پایگاههای آمریکا در اربیل؛ حمله به پايگاههای آمریکا در كشورهاى حاشيه خليج فارس و همكارى با ايران در زير آتش قرار دادن مواضع گروههای تروریستی و تجزیهطلب در اقلیم کردستان.[۳۷] یمن نیز در حمایت از ایران، نخستین عملیات نظامی خود بر علیه رژیم صهیونیستی را در روز ۸ فروردین انجام داد.[۳۸]
سید علی خامنهای، رهبر شهید ایران، پیش از جنگ در بهمن ۱۴۰۴ش هشدار داده بود که در صورت حمله آمریکا به ایران، جنگ منطقهای رخ خواهد داد.[۳۹]
واکنشها
عملیات وعده صادق ۴ واکنشهای گوناگونی را در پی داشت. سید مجتبی خامنهای، سومین رهبر جمهوری اسلامی ایران، در پیام نوروزی خود درآغاز سال ۱۴۰۵ش یادآور شد که جنگ رمضان با این توهم صورت گرفت که اگر رأس نظام و عدهای از مؤثرین نظامی را بشهادت برسانند، در مردم ایران ترس و یأس ایجاد کرده، موجب ترک عرصه از سوی آنان شده و از این طریق رویای تسلط بر ایران و سپس تجزیه آن را تحقق خواهند بخشید. ولی ملت ایران خطّ دفاعی گستردهای به وسعت کشور و سنگرهائی مستحکم به تعداد میادین و محلّات و مساجد آن فراهم کردند.[۴۰]
تجمعات مردمی در ایران در جنگ رمضان
در پی آغاز جنگ و احتمال بروز ناآرامی، کودتا، آشوب و جنگ داخلی در ایران، در شهرهای مختلف این کشور تجمعها و راهپیماییهایی در حمایت از نیروهای مسلح و در واکنش به تحولات جنگ شکل گرفت. این تجمعات با درخواست فرماندهان نظامی و مقامات سیاسی حتی پس از آتشبس در روز ۱۹ فروردین نیز ادامه یافت و به عنوان بخشی از دفاع از میهن تلقی شد. مردم ایران در این تجمعات خطاب به نیروهای مسلح ایران شعار «میدان با تو، خیابان با ما» سر میدادند. نیروهای مسلح ضمن تشکر از مردم و همراهی و حمایت آنان، تجمعات مردمی را در انگیزهدهی بسیار مؤثر دانستند. مردم ایران در تجمعات شبانه برای نصرت و پیروزی نیروهای مسلح ایران و شکست دشمنان، نماز استغاثه[۴۱] و دعای فرج[۴۲] میخواندند.
مردم کشورهای دیگر مانند عراق، پاکستان، فرانسه، آمریکا، آلمان، کانادا، انگلیس، تونس با برگزاری تظاهرات، از ایران حمایت و حملات آمریکا و اسرائیل به ایران را محکوم کردند.
بیانیه الازهر و واکنشها به آن
الازهر مصر، اقدام نظامی ایران علیه پایگاهها و منافع آمریکا و رژیم صهیونیستی در کشورهای عربی را «نقض حاکمیت کشورهای عربی» خوانده و آن را محکوم کرد.[۴۳] این در حالی است که ایران پیش از وقوع این درگیریها، به کشورهای منطقه غرب آسیا هشدار داده بود که در صورت استفاده از خاک آنها علیه ایران، پایگاهها و منافع کشورهای متخاصم را مورد هدف قرار خواهد داد. جمهوری اسلامی ایران، اقدامات نظامی خود را در چارچوب «حق دفاع مشروع» و بر اساس ماده ۵۱ منشور ملل متحد میداند. دلیل این اقدامات را استفاده آمریکا از پایگاههای منطقه برای حملات خصمانه علیه ایران، از جمله ترور شخصیتهای سیاسی و مذهبی از جمله ترور رهبر عالی خود، تخریب زیرساختها و کشتار غیرنظامیان مانند حمله به مدرسه میناب عنوان کرده است.[۴۴] ایران معتقد است که این حملات، پاسخی ضروری به اقدامات پیشین و تهدیدات ادامهدار بوده است.
بیانیه الازهر با واکنشهای گستردهای روبرو شده است. از جمله جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، علیرضا اعرافی رئیس حوزههای علمیه ایران و جامعه علمای اهلسنت ایران، آن را مورد انتقاد قرار داده و محکوم کردند. اعرافی در نامهای به احمد الطیب شیخ الازهر ضمن درخواست در بازنگری در این بیانیه، نادیدهگرفتن جنایتهای آمریکا و اسرائیل علیه مردم ایران را مصادره عدالت و موازین شرعی خواند. علمای اهلسنت در بیانیهای با استناد به آموزههای دینی از جمله آیه «وَقَاتِلُوا فِی سَبِیلِ اللَّهِ الَّذِینَ یُقَاتِلُونَکُمْ؛ و در راه خدا با کسانی که با شما می جنگند بجنگید»[۴۵] و نیز مفهوم دفاع مشروع، اقدامات ایران را مقابلهای منطقی در برابر حملات دشمن دانستهاند.
راهاندازی پویش جانفدا
پس از حملات آمریکا و اسرائیل به ایران و در پی تهدید رئیسجمهور آمریکا برای آغاز جنگ زمینی علیه ایران، پویش «جانفدا، برای ایران» برای اعلام آمادگی دواطلبان جهت اعزام به جبهههای نبرد برای دفاع از ایران شکل گرفت که بیش از ۳۱ میلیون و ۵۰۰هزار نفر آمادگی خود را اعلام کردند.[۴۶]
آثار هنری
هنرمندان، مداحان و خوانندگان ایران[۴۷] و برخی کشورهای مختلف[۴۸] نیز آثاری در حمایت از عملیات وعده صادق ۴ و محکومیت جنگ اسرائیل و آمریکا با ایران تولید و منتشر کردند. مداحی «بزن که خوب میزنی» از مهدی رسولی، «حیدر شهسوار» با صدای محمود کریمی، «ضربه آخرو بزن» اثر علیرضا طاهری،[۴۹] نماهنگ یمنی «لاتوقفوها»[۵۰] و نقاشی «رعد السیف»، «رد خشم»، «مع الله» و «بعثت ملت» اثر حسن روحالامین ازجمله این آثار به شمار میروند.
کارن همایونفر، آهنگساز، سه قطعه مارش نظامی همزمان با آغاز عملیات «وعده صادق ۴»، ساخته است.[۵۱]
اين مطلب درفهرست عناوين مطالب-رديف: جنگ باآمریکاواسرائیل
