جنگ باآمریکاواسرائیل
جنگ هشت ساله ایران وعراق، دفاع مقدس (جنگ تحمیلی اول)
جنگ باآمریکاواسرائیل 1
جنگ باآمریکاواسرائیل 2
شروع جنگ اسرائیل و آمریکا علیه ایران
جنگ باآمریکاواسرائیل 3
جنگ ۱۲ روزه ایران و رژیم صهیونیستی (جنگ تحمیلی دوم)
عملیات وعده صادق 1
جنگ باآمریکاواسرائیل 5
عملیات وعده صادق ۲
جنگ باآمریکاواسرائیل 6
عملیات وعده صادق ۳
قسمت اول
جنگ باآمریکاواسرائیل 7
ادامه جنگ باآمریکاواسرائیل 6
عملیات وعده صادق ۳
قسمت دوم
جنگ باآمریکاواسرائیل 8
عملیات وعده صادق ۴
قسمت اول
جنگ باآمریکاواسرائیل 9
ادامه جنگ باآمریکاواسرائیل 8
عملیات وعده صادق ۴
قسمت دوم
جنگ رمضان (جنگ تحمیلی سوم)
قسمت اول
ادامه جنگ باآمریکاواسرائیل 10
جنگ رمضان (جنگ تحمیلی سوم)
قسمت دوم
در مورد تنگه هرمز
اين مطلب درفهرست عناوين مطالب-رديف: جنگ باآمریکاواسرائیل
ادامه مطلب را ببينيد
جنگ با آمریکا واسرائیل
قبرستان باستانی شهر یئری در اردبیل عجیبترین و مخوفترین گورستان ایران است قدمت قبرهای این مکان به بیش از ۹۰۰۰سال میرسد
وقتی گرجستان از ایران جدا شد؛ قرارداد پنهانی ایراکلی با تزار
پس از مرگ نادرشاه گرجستان که در دوره صفویان همواره میان اطاعت و سرکشی از ایران نوسان داشت، در دوران هرج ومرج ناشی از فروپاشی اقتدار نادری به سوی روسیه چرخید. ایراکلی با تکیه بر حمایت تزار و بیاطلاع از دربار ایران، در سال ۱۷۸۳ میلادی با امضای قراردادی سرنوشت ساز، استقلال گرجستان از ایران را اعلام و این سرزمین را عملاً تحتالحمایه روسیه قرار داد؛ اقدامی که نه تنها توازن قدرت در قفقاز را برهم زد، بلکه آغازی بود بر رقابت دیرپای ایران و روس در منطقه ای که بهزودی به صحنه جنگهای بزرگ قرن نوزدهم بدل شد. منبع: روایت ایرانی جنگهای ایران و روس، حسین آبادیان، ص۱۶.
از سریعترین جنگهای تاریخ، فتج انطاکیه در زمان شاپور اول ساسانی بود. این یورش به قدری سریع بود که مردمی که سرگرم تماشای تئاتر بودند ناگهان سربازان ایرانی را در تئاتر دیدند. این یورش پاسخ به وحشیگری اقوام گوت و ژرمنی بود که مردم بینالنهرین را قتل عام میکردند
شاید ضرب المثل “ارزن عثمانی، خروس ایرانی” رو شنیده باشید
در جریان نبرد نادر شاه با عثمانیها روزی فرستاده دولت عثمانی با دو گونی ارزن نزد نادرشاه شرفیاب میشود و آنها را در مقابل نادرشاه بر روی زمین میگذارد و میگوید : لشکر ما این تعداد است و از جنگ با ما صرفنظر بکنید. نادرشاه دستور میدهد دو خروس بیاورند و دو خروس را در برابر دو گونی ارزن قرار دهند و خروسها شروع به خوردن ارزنها میکنند. در این هنگام نادرشاه رو به فرستاده عثمانی میکند و میگوید: برو به سلطانت بگو که دو خروس همه لشگریان ما را خوردند ! این ضربالمثل زمانی به کار می رود که کسی از کری خوانی رقیب باک نداشته باشد و آن را با کری قوی تری پاسخ بدهد و این گونه دو طرف با به رخ کشیدن قدرت خود بخواهند باج بگیرند.
جنگ حران اهمیت زیادی در تاریخ ایران دارد، زیرا رومیها تا آن زمان در همه جا فاتح و پیروز بودند و این شکست بزرگ بر هیبت آنها سایه افکند و نام حکومت پارت را در جهان بزرگ کرد. این جنگ به رهبری سورنا، سردار دلیر اشکانی علیه روم به رهبری کراسوس صورت گرفت . طبق نوشته پلوتارک، در پایان نبرد ۲۰ هزار رومی کشته و ۱۰ هزار تن اسیر شدند! در حالی که تعداد زخمیها و کشتههای اشکانی بسیار کمتر بود. سردار سورنا در این جنگ برای اولین بار از تاکتیک حمله و گریز استفاده کرد که اکنون این شیوه جنگ را با نام پارتیزانی میشناسیم.
@Tarikh_Fouri
قلعه امن اسرائیل؛ افسانهای که درهم شکست (نگاه)
قدرتنمایی موشکی و پهپادی ایران در عملیات «وعده صادق ۱»
جمهوری اسلامی ایران در عملیات وعده صادق ۱، از تلفیقی از موشکها و پهپادها استفاده کرد تا ابتدا سامانههای دفاع هوایی ارتش رژیم صهیونیستی از جمله «آرو»، «گنبد آهنین» و «فلاخن داود» را درگیر کرده و سپس حمله نهایی را با ضربات پی در پی موشکی انجام دهد.
سردار نائینی: «وعده صادق ۱» اراده استوار و قاطعیت نیروهای مسلح ایران را به تصویر کشید
عملیات وعده صادق سبب فروپاشی هیمنه پوشالی رژیم صهیونیستی شد
اهداف و دستاوردهای عملیات وعده صادق علیه جنایات رژیم صهیونیستی
https://tanincenter.ir/files/fa/news/1403/2/10/5104_118.jpg
- عملیات وعده صادق ۱. حمله پهبادی و موشکی ایران به سرزمینهای اشغالی در ۱۴ آوریل ۲۰۲۴/ ۲۶ فروردین سال ۱۴۰۳ش.
- عملیات وعده صادق ۲. حمله موشکی ایران به سرزمینهای اشغالی در ۱ اکتبر ۲۰۲۴م/ ۱۰ مهر ۱۴۰۳ش.
- عملیات وعده صادق ۳. حملات موشکی ایران به سرزمینهای اشغالی در جنگ دوازدهروزه از ۱۳ تا ۲۳ ژوئن ۲۰۲۵/ ۲۳ خرداد تا ۲ تیر ۱۴۰۴ش.
- عملیات وعده صادق ۴. حملات موشکی و پهبادی ایران به سرزمینهای اشغالی و پایگاههای آمریکا در منطقه در پاسخ به حملات مشترک آمریکا و اسرائیل به ایران
- جنگ رمضان) (از ۲۸ فوریه تا ۸ آوریل ۲۰۲۶م/ ۹ اسفند ۱۴۰۴ تا ۱۹ فروردین ۱۴۰۵).
اين مطلب درفهرست عناوين مطالب-رديف: جنگ باآمریکاواسرائیل
ادامه مطلب را ببينيد
شروع جنگ اسرائیل و آمریکا علیه ایران
پس از آغاز بحران خاورمیانه در سال ۱۴۰۲، ایران و اسرائیل در سال ۱۴۰۳ با یکدیگر تبادل آتش کردند . و دوباره در جنگ دوازدهروزه در سال ۱۴۰۴ حملات موشکی متقابل انجام دادند که باعث حملات آمریکا به سایتهای هستهای ایران شد.[۶۹] .
جنگ دوازدهروزه اسرائیل با ایران یا جنگ تحمیلی دوم نبردی ۱۲روزه میان اسرائیل و ایران بود که در ۲۳ خرداد ۱۴۰۴ش با حمله هوایی اسرائیل به تأسیسات هستهای، پایگاههای نظامی و مناطق مسکونی ایران آغاز شد. در دهمین روز جنگ، ارتش آمریکا با بمباران تأسیسات هستهای ایران، مستقیماً وارد درگیری شد. حملات اسرائیل با محکومیت بینالمللی روبهرو شد. در پاسخ، ایران در قالب عملیات وعده صادق۳ صدها موشک و پهپاد به سمت اهدافی در سرزمینهای اشغالی شلیک کرد.
جنگ دوازدهروزه درگیری مسلحانهای میان ایران و اسرائیل بود که از ۲۳ خرداد تا ۳ تیر ۱۴۰۴ به طول انجامید.[۱۸][۱۹][۲۰][۲۱] نیروهای اسرائیلی با انجام مجموعهای از حملات غافلگیرکننده، برخی از فرماندهان ارشد نظامی، دانشمندان هستهای[۲۲] و سیاستمداران ایران[۲۳][۲۴] را ترور کردند و به سامانههای پدافند هوایی و برخی تأسیسات هستهای و نظامی ایران آسیب رساندند یا آنها را تخریب کردند.[۲۵]
در روز سوم تیر ۱۴۰۴، با درخواست رسمی آمریکا، آتشبس اعلام شد. تحلیلگران این نتیجه را شکست اسرائیل به دلیل عدم تحقق اهدافش توصیف کردهاند.
اعتراضات دی ۱۴۰۴ در پی وخامت شدید شرایط اقتصادی، نرخ ارز، بیثباتی بازار، کاهش شدید ارزش پول ملی از بازار بزرگ تهران و مراکز تجاری اطراف آن آغاز شد و در ادامه به سایر استانهای ایران و سایر کشورها گسترش یافت و تبدیل به بزرگترین اعتراضات ضد حکومتی بعد از سال ۱۳۵۷ شد.[۴۵][۴۶][۴۷][۴۸][۴۹]
در7 دی ۱۴۰۴، دونالد ترامپ خطاب به مردم ایران گفت: «به اعتراضات ادامه دهید… کمک در راه است» و هشدار داد که مسئولان این سرکوب «بهای بسیار سنگینی خواهند پرداخت».
در روز ۱۸ دی ۱۴۰۴ اعتراضات به حضور میلیونی مخالفان در شهرها و روستاهای گوناگون در پاسخ به فراخوان رضا پهلوی منجر شد.[۵۰][۵۱]
خیزش ۱۴۰۴ ایران[ت] موج گستردهای از اعتصابات و اعتراضات سراسری علیه نظام جمهوری اسلامی ایران بود که از ۷ دی ۱۴۰۴ در تهران آغاز شد. اعتراضات به دلیل وخامت شدید شرایط اقتصادی، افزایش فقر، تورم، نرخ ارز، بیثباتی بازار و سقوط ارزش ریال از بازار بزرگ تهران و مراکز تجاری پیرامون آن آغاز شد و در ادامه به سراسر کشور گسترش یافت. در پی فراخوان رضا پهلوی، در ۱۸ و ۱۹ دی، اعتراضات با حضور میلیونی معترضان در بیش از ۴۰۰ شهرستان در ۳۱ استان برگزار شد که این رویداد را به بزرگترین خیزش علیه حکومت در ایران پس از انقلاب ۱۳۵۷ تبدیل کرد.[ث]
تحلیل رهبر انقلاب از فتنه دی ماه ۱۴۰۴ - ضلع پنهان روایت رسمی اغتشاشات چیست؟ - مزدوران دشمن نوجوانان را در مسجد به آتش کشیدند! - خبرگزاری مهر - اغتشاشگران مسجد حضرت سیدالشهداء(ع) را همانند خیمه امام حسین(ع) آتش ... - عباس عراقچی: معترضان ۵۳ مسجد را در سراسر ایران آتش زدند - طی اغتشاشات ۳۴ مسجد به آتش کشیده شد/ حمله به مراکز نظامی خط قرمز است - 300 مسجد در آتش آشوبگران - روزنامه همشهری امروز- ۳۵۰ مسجد و مکان مقدس کشور در اغتشاشات اخیر مورد حمله قرار گرفت - ایرنا - تعرض به ۴۳ مسجد در مشهد طی اغتشاشات اخیر - خبرگزاری مهر - تعرض به ۴۳ مسجد در مشهد طی اغتشاشات اخیر - قدس آنلاین - تروریستها چگونه مساجد اسفراین را به آتش کشیدند؟ - سوزاندن مسجدی که رئیسی امام جماعتش بود - آغاز محاکمه افرادی که ۲ بسیجی را در مسجد آتش زدند - ۳۵۰ مسجد و مکان مقدس کشور در اغتشاشات اخیر مورد حمله قرار گرفت – ایرنا -آتش زدن و تخریب ۱۹ امامزاده در اغتشاشات | اوقاف استان زنجان - اغتشاشگران حرم امامزادگان سهتن را به آتش کشیدند -شبی که آتش به حرم «سبز قبا» رسید اما جانها از مرگ عبور کرد - اغتشاشگران بقعه سه امامزاده در مازندران را آتش زدند - ایرنا - آتشزدن قرآن و آستان امامزاده به دست اغتشاشگران | جهان نيوز - شادی وقیحانه بعد از آتش زدن! | ویدئو - همشهری آنلاین - چرا اغتشاشگران به مساجد و امامزادهها حمله کردند؟ - آتشزدن قرآن و آستان امامزاده به دست اغتشاشگران|جهان نیوز - خسارت به ۸۳ امامزاده و اماکن مذهبی خراسان رضوی در اغتشاشات اخیر - عکس | آتش زدن مسجد ابوذر تهران توسط اغتشاشگران - ۴۳ مسجد در مشهد در جریان ناآرامیهای اخیر توسط اغتشاشگران آسیب دیدند - اعترافات تکان دهنده قاتل شهید شوشتری - وحدت مردم مانع اصلی شکست دشمن در راهبردهای اخیر بود - واکنش فرماندار مشهد به ادعای سقوط شهر در اغتشاشات دی ماه ۱۴۰۴ - شهادت دو بسیجی در اغتشاشات مشهد - راهپیمایی نمازگزاران مشهدی در محکومیت اغتشاشات اخیر - دستگیری لیدر اغتشاشات اخیر در مرز دوغارون - صادق ساعدینیا، در اغتشاشات ۱۴۰۴ با فعالیتهای تبلیغی به تحریک ناآرامیها کمک کرده است - دراغتشاشات دی ماه ۱۴۰۴حرم سبزقبای دزفول راآتش زدند - قتل فجیع مامور نیروی انتظامی در حوادث دی - اعترافات عوامل جنایت دی 404 در اصفهان - جنایتکاران حادثۀ تروریستی دیماه ملکشهر اصفهان اعدام شدند+جزییات - عامل کودتای دی ۱۴۰۴ اعدام شد - عامل آتشسوزی فرمانداری دهاقان اعدام شد - اعترافات لیدرهای اغتشاشات دی 1404 که اعدام شدند - حکم اعدام لیدر مسلح کودتای دیماه ۱۴۰۴ اجرا شد - ۳ جاسوس موساد به دار مجازات آویخته شدند - تصاویر و اعترافات قداره کشی که امروز اعدام شد - تصاویر لحظات به شهادت رساندن فرج الله شوشتری و اعترافات قاتلینش - عامل آشوبهای دیماه به دار مجازات آویخته شد - ترامپ: به ایران سلاح ارسال کردیم! + زیرنویس - اعترافات اغتشاشگران دی 1404 که اعدام شدند
ایران و ایالات متحده در بهمن در مذاکرات غیرمستقیم با یکدیگر شرکت کردند. ایالات متحده بزرگترین آرایش نظامی از زمان حمله ۲۰۰۳ به عراق را در خاورمیانه شکل داد.[۷۲]
حملات هوایی اسرائیل و آمریکا به پایگاههای نظامی، ساختمانهای دولتی، مدارس، بیمارستانها و آثار تاریخی آسیب وارد کرد.[۷۳] در پاسخ، ایران هزاران پهپاد و موشک بالستیک به سمت اسرائیل و پایگاههای نظامی آمریکا در بحرین، اردن، کویت، قطر، عربستان سعودی و امارات متحده عربی پرتاب کرد.[۷۴][۷۵] همچنین ایران و نیروهای همپیمانش حملاتی را در اقلیم کردستان عراق انجام دادند. یک پهپاد ایرانی برای نخستین بار به پایگاه نظامی بریتانیا در آکراتاری در قبرس اصابت کرد. موشکهای ایرانی نیز بر فراز ترکیه رهگیری شدند. همچنین زیرساختهای غیرنظامی نیز در عمان[۷۶] و جمهوری آذربایجان[۷۷] هدف قرار گرفتند. ایران این ادعا را که به آذربایجان، عمان و ترکیه حمله کرده رد کرد و آنها را حملات پرچم دروغین خواند.[۷۸][۷۹] درگیری میان حزبالله لبنان و اسرائیل پس از ورود حزبالله به جنگ بعد ترور خامنهای به جنگ ۲۰۲۶ لبنان گسترش یافت که تا نیمههای فروردین (اوایل آوریل) بیش از ۲٬۰۰۰ کشته از غیرنظامیان و نیروهای نظامی برجای گذاشت.[۸۰][۸۱]
مقامهای دولت ترامپ توضیحات متفاوت و گاه متغیری دربارهٔ علت آغاز این جنگ ارائه کردهاند.[۸۲] از جمله این دلایل میتوان به پیشدستی در برابر اقدام تلافیجویانهٔ ایران علیه داراییهای ایالات متحده پس از حملهٔ مورد انتظار اسرائیل به ایران،[۸۳][۸۴][۸۵][۸۶] دفع تهدید قریبالوقوع از سوی ایران، نابودی توانمندیهای موشکی و نظامی ایران، جلوگیری از دستیابی ایران به جنگافزار هستهای،[۸۷] تأمین منابع نفتی ایران،[۸۸][۸۹] و نیز تحقق تغییر رژیم از طریق به قدرت رساندن مخالفان جمهوری اسلامی اشاره کرد.[۹۰][۹۱][۹۲][۹۳] در مقابل، مقامهای ایرانی[۹۴] و برخی مقامهای آمریکایی ادعاها مبنی بر برنامهریزی ایران برای انجام حمله را رد کردند.[۹۵] آژانس بینالمللی انرژی اتمی اعلام کرد که با وجود «جاهطلبانه» بودن برنامهٔ هستهای ایران و خودداری این کشور از اجازهٔ بازرسی از تأسیسات آسیبدیدهاش پس از جنگ قبلی، هیچ مدرکی دال بر وجود یک برنامهٔ منظم برای تولید سلاح هستهای در زمان آغاز جنگ ۲۰۲۶ وجود نداشت.[۹۶] آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، و چندین کشور غیرمرتبط، حملات ایالات متحده و اسرائیل را محکوم کردند؛ در ادامه، شورای امنیت سازمان ملل متحد قطعنامهای در محکومیت حملات تلافیجویانهٔ ایران علیه کشورهای حوزهٔ خلیج فارس تصویب کرد.[۹۷] منتقدان این جنگ، از جمله کارشناسان حقوقی و روابط بینالملل، این حملات را طبق قوانین ایالات متحده غیرقانونی دانسته و آن را مصداقی از امپریالیسم و نقض حاکمیت ایران[۹۸][۹۹] بر اساس حقوق بینالملل توصیف کردهاند.[۱۰۰]
پیامدهای اقتصادی این جنگ که بزرگترین اختلال در عرضهٔ جهانی از زمان بحران انرژی دههٔ ۱۹۷۰ توصیف شده[۱۰۱] شامل افزایش شدید قیمت نفت و گاز، اختلال گسترده در صنعت هوانوردی و گردشگری، و نوسان در بازارهای مالی است. ارسال محمولههای نفت و گاز نیز در پی بستن تنگهٔ هرمز از سوی ایران و حملات متقابل ایران و اسرائیل به تأسیسات انرژی، دچار اختلال شد.[۱۰۲][۱۰۳][۱۰۴] در ۲۸ اسفند، هزینهٔ این جنگ برای ارتش آمریکا حدود ۱۸ میلیارد دلار برآورد شد[۱۰۵] و پنتاگون درخواست ۲۰۰ میلیارد دلار بودجهٔ اضافی کرد.[۱۰۶] تا ۱۱ فروردین، هزینهٔ این جنگ برای کشورهای عربی بیش از ۱۲۰ میلیارد دلار آمریکا تخمین زده شد.[۱۰۷] دولت ایران خسارت وارده به اقتصاد خود را تا ۲۲ فروردین حداقل ۳۰۰ تا احتمالاً هزار میلیارد دلار ارزیابی کرد.[۱۰۸] ایران همچنین با افزایش شدید بیکاری[۱۰۹] و بحران رهبری و بیثباتی سیاسی روبهرو شده است.[۱۱۰][۱۱۱]
ترامپ چند بار اعلام پیروزی کرد[۱۱۲][۱۱۳] و بهاشتباه ادعا کرد که ایران «از نظر نظامی، دیگر چیزی برایش باقی نمانده».[۱۱۴] ایران، ایالات متحده و اسرائیل با میانجیگری پاکستان با آتشبس دو هفتهای موافقت کردند که در ۱۹ فروردین آغاز شد.[۱۱۵] این آتشبس به دلیل امتناع ایران از بازگشایی تنگه هرمز و حملات اسرائیل به لبنان، بلافاصله تحت فشار قرار گرفت.[۱۱۶] پس از شکست مذاکرات اسلامآباد، ترامپ گفت که دیگر به مذاکرات اهمیتی نمیدهد،[۱۱۷] و در ۲۴ فروردین خبر از محاصره دریایی ایران داد.[۱۱۸] یک «محاصره دوگانه» برقرار بود، به طوری که نیروی دریایی ایالات متحده ایران را محاصره کرده و ایران هم خلیج فارس را. ترامپ آتشبس را بهطور نامحدود تمدید کرد، اما از آن زمان حملات دیگری نیز رخ داد. ترامپ همچنین بیش از ۳۰ بار بهنادرستی ادعا کرده بود که ایالات متحده و ایران ظاهراً به توافقی برای پایان دادن به جنگ نزدیک شدهاند، اما پس از هر یک از این ادعاها هیچگونه توافق یا راهحلی حاصل نشد.[۱۱۹]
در ۲۴ خرداد، ایالات متحده و ایران تفاهمنامه اسلامآباد را برای پایان جنگ و محاصرهٔ دوگانهٔ تنگهٔ هرمز اعلام کردند. در ۲۵ خرداد، ارتش ایالات متحده توضیح داد که محاصره ادامه خواهد داشت تا زمانی که توافق در ۲۹ خرداد امضا شود. در ۲۷ خرداد، ترامپ این تفاهمنامه را در کاخ ورسای و پس از نشست گروه هفت امضا کرد و رئیسجمهور ایران، مسعود پزشکیان، هم آن را در تهران امضا کرد. شورای عالی امنیت ملی اعلام کرد که به مدت ۶۰ روز، هیچگونه هزینهای از متقاضیان عبور از تنگه هرمز اخذ نخواهد شد. در ۲۸ خرداد، محاصرهٔ دریایی از سوی هر دو طرف برداشته شد، اما تنشها ادامه یافت. در ۷ تیر، علیرغم درگیریهای متعدد، ایالات متحده و ایران توافق کردند که تبادل حملات خود را متوقف کنند. در ۱۷ تیر، توافق آتشبس موقت بین دو کشور فروپاشید و ترامپ پس از حملات مجدد ایالات متحده به اهداف ایرانی، آن را «پایانیافته» اعلام کرد. او بعداً اظهار داشت که مذاکرهکنندگان آمریکایی هنوز میتوانند در مذاکرات شرکت کنند، اگرچه در مورد موفقیت بالقوهٔ آنها ابراز تردید کرد.
اين مطلب درفهرست عناوين مطالب-رديف: جنگ باآمریکاواسرائیل
ادامه مطلب را ببينيد
جنگ ۱۲ روزه ایران و رژیم صهیونیستی
جنگ ایران و رژیم صهیونیستی یا جنگ ۱۲ روزه، درگیری مسلحانهای بود که از ۲۳ خرداد ۱۴۰۴ آغاز شد و تا ۳ تیر همان سال ادامه یافت. این جنگ با حملات غافلگیرانه و غیرقانونی رژیم صهیونیستی علیه ایران آغاز شد و با پاسخ کوبنده جمهوری اسلامی و پشتیبانی جبهه مقاومت به یک نبرد منطقهای تبدیل گردید.
جنگی که اسرائیل آغاز کرد و ایران پایان داد
جنگ ۱۲ روزه میان ایران و دولت اسرائیل، یکی از بزرگترین رویاروییهای مستقیم در تاریخ تنشهای خاورمیانه بود. در حالیکه اسرائیل با همراهی امریکا عملیات خود را با هدفی روشن آغاز کرد: نابودی برنامه هستهای ایران، از بین بردن توان موشکی آن و زمینهسازی برای تغییر ساختار حاکمیت در تهران؛ اما در پایان این نبرد کوتاه و پرتنش، هیچیک از این اهداف محقق نشد. بر خلاف پیشبینیها و تحلیلهای رسانهای غرب، این ایران بود که در نهایت نهتنها مقاومت کرد، بلکه به پیروزیهای راهبردی و غیرمنتظرهای دست یافت.
جنگ دوازدهروزه اسرائیل با ایران
جنگ دوازدهروزه اسرائیل با ایران یا جنگ تحمیلی دوم نبردی ۱۲روزه میان اسرائیل و ایران بود که در ۲۳ خرداد ۱۴۰۴ش با حمله هوایی اسرائیل به تأسیسات هستهای، پایگاههای نظامی و مناطق مسکونی ایران آغاز شد. اسرائیل هدف خود از این جنگ را نابودی برنامههای هستهای و موشکی ایران، تغییر ساختار سیاسی این کشور و کاهش تهدیدات منطقهای اعلام کرد. در این حملات، بیش از هزار نفر از جمله شماری از فرماندهان ارشد نظامی و دانشمندان هستهای به شهادت رسیدند و حدود ۱۵۰ زن و کودک جان باختند.
این حملات با برنامهریزی پیشین اسرائیل و با حمایت آمریکا صورت گرفت. در دهمین روز جنگ، ارتش آمریکا با بمباران تأسیسات هستهای ایران، مستقیماً وارد درگیری شد. حملات اسرائیل با محکومیت بینالمللی روبهرو شد. در پاسخ، ایران در قالب عملیات وعده صادق۳ صدها موشک و پهپاد به سمت اهدافی در سرزمینهای اشغالی شلیک کرد.
این جنگ علاوه بر نقض حاکمیت ایران و قوانین بینالمللی توسط اسرائیل، خسارات اقتصادی سنگینی به همراه داشت و موجی از مهاجرت صهیونیستها از سرزمینهای اشغالی را ایجاد کرد. در روز سوم تیر ۱۴۰۴، با درخواست رسمی آمریکا، آتشبس اعلام شد. تحلیلگران این نتیجه را شکست اسرائیل به دلیل عدم تحقق اهدافش توصیف کردهاند.
اسرائیل آغازگر جنگ
در بامداد ۲۳ خرداد ۱۴۰۴ش/۱۳ ژوئن ۲۰۲۵م، اسرائیل با ادعای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای[۱] و با هدف نابودی کامل برنامه هستهای[۲] و موشکی ایران[۳] حملات هوایی علیه تأسیسات هستهای، پایگاههای نظامی و منازل برخی مقامات نظامی و دانشمندان هستهای جمهوری اسلامی ایران انجام داد.[۴]
این حملات که به عملیات شیر خیزان/شیر برخاسته» نامیده شد[۵] با مشارکت ۱۰۰ تا ۲۰۰ جنگنده و هدف قراردادن بیش از ۱۰۰ نقطه در ایران صورت گرفت.[۶] شهرهای تهران، اصفهان، اراک، لرستان، همدان، تبریز، کرمانشاه و ایلام از جمله مناطق مورد هدف بودند. در این حملات تعدادی از فرماندهان ارشد نظامی و دانشمندان هستهای ایران ترور شدند.[۷] افزون بر مراکز نظامی و هستهای، برخی مناطق مسکونی نیز بمباران شدند به تلفات غیرنظامیان انجامید.[۸]
اهداف اسرائیل
اسرائیل این تجاوز را، حملهای پیشگیرانه[۹] برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای توصیف کرده است.[۱۰] نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، دلیل اصلی حمله را جنگ غزه و حمایت ایران از جنبشهای مقاومت فلسطینی اعلام نمود.[۱۱] با این حال، برخی خبرگزاریها، هدف اسرائیل را فراتر از برنامه هستهای و شامل تغییر نظام سیاسی ایران دانستهاند.[۱۲] از دیگر اهداف مطرحشده میتوان موارد زیر اشاره کرد: کاهش تهدید ایران علیه اسرائیل، انحراف توجه جهانی از جنگ غزه و به فراموشی سپردن شکست اسرائیل در آن جنگ، توقف مذاکرات ایران با آمریکا، کشاندن آمریکا به جنگ با ایران، ایجاد بیثباتی و سرنگونی نظام جمهوری اسلامی ایران، کسب مشروعیت داخلی برای نتانیاهو.[۱۳]
بر اساس گزارشها، اسرائیل پیش از حمله، با برنامهریزی قبلی منتظر زمان مناسب و چراغ سبز آمریکا بوده است.[۱۴]
بخشی از دومین پیام تلویزیونی سید علی خامنهای رهبر وقت ایران در پی تهاجم رژیم صهیونی
رئیسجمهور آمریکا زبان به تهدید گشوده، ... هم تهدید میکند، هم با یک بیان سخیف و غیرقابلقبولی از ملّت ایران صریحاً میخواهد که بیایید تسلیم من بشوید! ... اوّلاً تهدید را به کسی بکنند که از تهدید آنها میترسد. ملّت ایران نشان داده که در مقابل تهدیدِ تهدیدکنندگان دچار ترس نمیشود «وَ لا تَهِنوا وَ لا تَحزَنوا وَ اَنتُمُ الاَعلَونَ اِن کُنتُم مُؤمِنین»؛ ملّت ایران به این معتقد است... ثانیاً ... ملّت ایران تسلیمشدنی نیست. ما تعرّض به کسی نکردیم و به هیچ وجه تعرّض احدی را هم قبول نمیکنیم و تسلیم تعرّض هیچ کس نمیشویم...[۳۲]
بخشی از اولین پیام تلویزیونی سید علی خامنهای رهبر وقت جمهوری اسلامی ایران
رژیم صهیونیستی اشتباه بزرگی کرد، خطای بزرگی کرد، غلطی کرد و عواقب آن، او را بیچاره خواهد کرد، به توفیق الهی. ملّت ایران از خون شهدای گرانقدر نخواهد گذشت، از تجاوز به آسمان کشورش صرفنظر نخواهد کرد... زندگی برای آنها تلخ خواهد شد، بدون تردید. فکر نکنند که زدند و تمام شد؛ نه، کار را آنها شروع کردند و جنگ به راه انداختند. ما به آنها اجازه نخواهیم داد که از این جنایت بزرگی که انجام دادند، خودشان را سالم خلاص کنند؛ مسلّم، نیروی مسلّح جمهوری اسلامی ضربههای سنگینی بر این دشمن خبیث وارد خواهد آورد. ملّت هم پشتیبان ما است، پشتیبان نیروهای مسلّح است و جمهوری اسلامی، به اذن الهی، بر رژیم صهیونیستی فائق خواهد شد.[۳۱]
حمایت آمریکا و برخی کشورهای اروپایی از اسرائیل
ه گزارش خبرگزاریها، حمله اسرائیل به ایران و همچنین ردیابی موشکهای پرتابی از ایران به سوی سرزمینهای اشغالی، با همکاری و حمایت آمریکا بوده است.[۳۳] برخی از تحلیلگران، آمریکا را طراح جنگ ۱۲روزه دانسته و به صورت غیرمستقیم با حمایت لجستیکی، مشاورهای و پدافندی به همکاری با اسرائیل پرداخته است.[۳۴]
بعضی از تحلیلگران، اسرائیل را رژیم نیابتی آمریکا خوانده و دلیل جنایات اسرائیل ازجمله حمله به مراکز غیرنظامی ایران را حمایت آمریکا از آن رژیم دانستهاند.[۳۵] استفان بل، تحلیلگر سیاسی و عضو ارشد بزرگترین نهاد ضد جنگ انگلیس، این را مسلم دانسته که اسرائیل بدون چراغ سبز آمریکا، قادر به این جنگ نبود.[۳۶] نتانیاهو، نخستوزیر رژیم اسرائیل، در مصاحبه با شبکه ABC آمریکا، از رئیسجمهور آمریکا به جهت کمک به اسرائیل در مقابله با ایران تقدیر کرد.[۳۷]
گروه هفت (G۷) شامل هفت کشور آمریکا، انگلیس، فرانسه، آلمان، ایتالیا، کانادا و ژاپن در بیانیهای حمایت کامل خود از اسرائیل را اعلام کردند.[۳۸] رئیسجمهور فرانسه در حمایت از اسرائیل به صراحت گفته بود که در صورت حمله ایران به اسرائیل، از اسرائیل دفاع خواهد کرد.[۳۹] براساس بعضی گزارشها، انگلیس، فرانسه و اردن در رهگیری موشکها و پهبادهای ایرانی به اسرائیل کمک کردهاند.[۴۰]
ورود مستقیم آمریکا به جنگ
مقالهٔ اصلی: حمله آمریکا به تأسیسات هستهای ایران
در دهمین روز از جنگ، در بامداد ۱ تیر، ارتش آمریکا به حمایت از اسرائیل، تأسیسات هستهای فردو، نطنز و اصفهان را بمباران کرد.[۴۱] دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، ادعا کرد در این حمله، تأسیسات اصلی غنیسازی اورانیوم ایران به طور کامل نابود شده است.[۴۲] اما گزارشهای نظامی آمریکا[۴۳] و رسانههای غربی مانند نیویورک تایمز[۴۴] اذعان کردند که تأسیسات هستهای ایران از بین نرفته است. بسیاری از کشورها و نهادها این حملات را نقض قوانین بینالمللی خواندهاند.[۴۵]
تهدید ترور رهبر ایران
در جنگ اسرائیل با ایران، سید علی خامنهای، رهبر وقت جمهوری اسلامی ایران، از سوی رئیسجمهور آمریکا و مقامات اسرائیل همچون نتانیاهو تهدید به ترور شد.[نیازمند منبع]مراجع تقلید شیعه و حوزه علمیه نجف و قم و بسیاری از علما و نهادهای مسلمان ضمن محکومیت این اقدام، از رهبر جمهوری اسلامی ایران حمایت کردند.[۴۶] در بیانیه حوزه علمیه نجف آمده است سید علی خامنهای، نماد مقاومت و عزت و وحدت امت اسلامی است و هر گونه تعرض به وی را به معنای اعلام جنگ با تمام امت مسلمان و خیانتی آشکار به ارزشهای تمدن توحیدی تلقی میشود.[۴۷]
برخی از مراجع تقلید همچون آیتالله مکارم شیرازی[۴۸] و نوری همدانی[۴۹] هرگونه تهدید و تعرض علیه رهبری و مرجعیت شیعه را در حکم محاربه دانستند.
عملیات بشارت فتح
عملیات بشارت فتح، حمله موشکی نیروهای مسلح ایران به پایگاه العُدَیْد آمریکا در قطر در پاسخ به بمباران تأسیسات هستهای ایران توسط آمریکا که در ۲ تیر سال ۱۴۰۴ش انجام گرفت.[۱] پایگاه العدید را مقر اصلی فرماندهی نیروی هوایی آمریکا در غرب آسیا معرفی شده است.[۲] طبق برخی گزارشها، پهپادی که قاسم سلیمانی را ترور کرد نیز از همین پایگاه هدایت شده بود.[۳] این دومین حمله موشکی ایران به پایگاههای آمریکا در منطقه غرب آسیا بود. در سال ۱۳۹۸ش، سپاه پاسداران در واکنش به ترور قاسم سلیمانی فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران، پایگاه عینالاسد آمریکا در عراق را موشکباران کرد.[۴]
عملیات بشارت فتح با رمز «یا اباعبدالله الحسین(ع)» آغاز شد و تعداد موشکهای پرتابشده در آن با تعداد بمبهای آمریکایی پرتابشده به تأسیسات هستهای ایران برابر بود.[۵]
در پی این عملیات، گزارشهایی از اعتراضات مردمی در قطر علیه حضور نظامی آمریکا در این کشور در فضای مجازی منتشر شد.[۶] همچنین برخی تحلیلها این عملیات را عاملی برای تحمیل آتشبس به اسرائیل در جنگ علیه ایران میدانند.[۷] پس از این عملیات ترامپ رئیسجمهور وقت آمریکا خواستار آتشبس میان ایران و اسرائیل شد.[۸]
اين مطلب درفهرست عناوين مطالب-رديف: جنگ باآمریکاواسرائیل
ادامه مطلب را ببينيد
عملیات وعده صادق 1
عملیات وعده صادق۱، عملیات نظامی جمهوری اسلامی ایران علیه اسرائیل در ۱۴ آوریل سال ۲۰۲۴ بامداد ۲۶ فروردین سال ۱۴۰۳ش در واکنش به حمله رژیم صیهونیستی به کنسولگری ایران در دمشق.
این عملیات را نخستین رویارویی مستقیم ایران و اسرائیل، بزرگترین حمله پهپادی جهان و بزرگترین حمله موشکی تاریخ ایران شمردهاند.
در عملیات وعده صادق، بیش از ۳۰۰ پهپاد و موشک از سوی ایران به سوی سرزمینهای اشغالی شلیک شد و تعدادی از موشکها، با عبور از سامانههای دفاعی اسرائیل به اهداف نظامی اسرائیل از جمله پایگاه هوایی نوآتیم اصابت کردند.
حمله اسرائیل در ۱۳ فروردین سال ۱۴۰۳ش (۱ آوریل سال ۲۰۲۴) به کنسولگری جمهوری اسلامی ایران در دمشق انجام گرفت.[۱۲] رئیس ستاد نیروهای مسلح ایران، به صراحت دلیل این عملیات را عبور اسرائیل از خط قرمزهای ایران و حمله به کنسولگری ایران در دمشق عنوان کرد.[۱۳] در حمله اسرائیل به ساختمان کنسولی ایران هفت تن از اعضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی از جمله محمدرضا زاهدی، از فرماندهان ارشد نیروی قدس، به شهادت رسیدند.[۱۴] نمایندگی ایران در سازمان ملل متحد، عملیات نظامی ایران را بر اساس بند ۵۱ منشور سازمان ملل متحد[یادداشت ۱] و دفاع مشروع دانست.[۱۵] گفته شده حمله ایران به اسرائیل، پس از ناامیدی از پیگیری از راه دیپلماتیک و از طریق شورای امنیت سازمان ملل برای محکوم کردن حمله به سفارت ایران در دمشق و جلوگیری از تکرار آن بود.[۱۶] .
در روز ۱۹ آوریل ۲۰۲۴، نیروی هوایی اسرائیل مدعی شد که تأسیسات دفاعیای را در ایران هدف حملهٔ قرار داده است. برخی از رسانهها از صدای انفجارهای جزئی در نزدیکی اصفهان خبر دادند. به گزارش منابع خبری به نقل از مسئولان، این انفجار ناشی از انهدام ریزپرندههایی بوده که توسط نیروی پدافند هوایی ایران سرنگون شده است.[۴۸] همچنین اسرائیل در ۲۳ خرداد ۱۴۰۴ برخی از تأسیسات هستهای، پایگاههای نظامی و منازل مقامات نظامی و دانشمندان هستهای جمهوری اسلامی ایران را هدف قرار داد.[۴۹] .
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در بیانیهای عملیات علیه اسرائیل را وعده صادق نامیده و آن را بخشی از تنبیه اسرائیل خواند که با مصوبه شورای عالی امنیت ملی ایران و زیر نظر ستادکل نیروهای مسلح این کشور انجام پذیرفته است.[۱۷] همچنین از همراهی ارتش و پشتیبانی وزارت دفاع جمهوری اسلامی در این عملیات خبر داد.[۱۸] پیشتر آیتالله خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، از تنبیه رژیم اسرائیل[۱۹] و پاسخ پشیمانکننده به آن[۲۰] سخن گفته بود. طبق آنچه که در پایگاه khamenei.ir منتشر شده است؛ آیتالله خامنهای در جلسهای قبل از آغاز عملیات وعده صادق، بیت شعری را خوانده بود: تو را است معجزه در کف زِ ساحران مهراس - عصا بیفکن و از بیم اژدها مگریز . این بیت، مطلع غزلی است که او درباره رویارویی موسی با ساحران سروده است.[۲۱] آن را نوعی تلمیح (صنعت شعری) به آیات ۶۸ و ۶۹ سوره طه و آیه ۳۱ سوره قصص میدانند. این آیات به مبارزه موسی با فرعونیان و غلبه بر آنان با معجزه الهی اشاره دارد.[۲۲] .
/عملیات نظامی جمهوری اسلامی ایران علیه اسرائیل در ۱۴ آوریل سال ۲۰۲۴ در واکنش به حمله رژیم صیهونیستی به کنسولگری ایران در دمشق. این عملیات را نخستین رویارویی مستقیم ایران و اسرائیل، بزرگترین حمله پهپادی جهان و بزرگترین حمله موشکی تاریخ ایران شمردهاند. در عملیات وعده صادق، بیش از ۳۰۰ پهپاد و موشک از سوی ایران به سوی سرزمینهای اشغالی شلیک شد و تعدادی از موشکها، با عبور از سامانههای دفاعی اسرائیل به اهداف نظامی اسرائیل از جمله پایگاه هوایی نوآتیم اصابت کردند.
عملیات وعده صادق، با رمز یا رسولالله، در ساعات پایانی ۲۵ و بامداد ۲۶ فروردین سال ۱۴۰۳ش با شلیک دهها فروند موشک و پهپاد از ایران به سمت اسرائیل انجام گرفت.[۱] این نخستین رویارویی مستقیم ایران و اسرائیل به شمار میرود.[۲] به گفته مقامات نظامی اسرائیل، در این عملیات، ۱۸۵ پهپاد، ۱۱۰ موشک زمینبهزمین و ۳۶ موشک کروز به سمت اسرائیل شلیک شد که بیشتر آنها از سوی ایران و تعدادی نیز از عراق و یمن بود.[۳] حمله به پایگاه هوایی نوآتیم از اهداف عملیات موشکی و پهپادی ایران در پاسخ به حمله صهیونیستها بود.[۴] به گزارش یورونیوز، در این عملیات که حوثیهای یمن، شبهنظامیان عراق و حزبالله لبنان، ایران را همراهی و یاری کردند، مناطق شمالی، جنوبی و شرق سرزمینهای اشغالی و بخش اشغال شده بلندیهای جولان نیز مورد هدف قرار گرفتند.[۵]
این عملیات را بزرگترین حمله پهپادی جهان، بزرگترین حمله موشکی تاریخ ایران[۶] و بیسابقهترین حمله در نوع خود[۷] خواندهاند.
برخی از کشورها همچون آمریکا، انگلیس[۸] و اردن[۹] در رهگیری پهپادهای ایرانی به اسرائیل کمک کردهاند؛ با این حال بر اساس گزارشها تعدادی موشک به پایگاههای هوایی رامون و نواتیم در فلسطین اشغالی اصابت کرده است.[۱۰] به گفته مقامات ایرانی پهپادهایی که وارد عملیات شدند ۱۰۰ درصد به اهداف خود دست یافتند چراکه هیچ کدام از آنها برای انهدام نرفته بود و صرفا برای درگیرکردن سامانههای دفاعی اسرائیل به پرواز درآمده بودند تا با درگیرکردن سامانههای دفاعی، موشکها به اهداف اصابت کند.[۱۱]
همزمان با عملیات وعده صادق، گروههایی از مردم در شهرهای مختلف ایران همچون تهران، اصفهان و کرمان[۲۴] و نیز در لبنان،[۲۵] عراق[۲۶] به خیابانها آمدند و به شادی پرداختند. همچنین در روز ۲۶ فروردین در شهرهای ایران[۲۷] و در برخی کشورهای دیگر[۲۸] نیز تجمعات خودجوشی در حمایت از این اقدام صورت گرفت. همچنین هشتک تنبیه متجاوز و یوم الانتقام در برخی از شبکههای اجتماعی ترند شد
شرح عملیات
عملیات وعده صادق، با رمز یا رسولالله، در ساعات پایانی ۲۵ و بامداد ۲۶ فروردین سال ۱۴۰۳ش با شلیک دهها فروند موشک و پهپاد از ایران به سمت اسرائیل انجام گرفت.[۱] این نخستین رویارویی مستقیم ایران و اسرائیل به شمار میرود.[۲] به گفته مقامات نظامی اسرائیل، در این عملیات، ۱۸۵ پهپاد، ۱۱۰ موشک زمینبهزمین و ۳۶ موشک کروز به سمت اسرائیل شلیک شد که بیشتر آنها از سوی ایران و تعدادی نیز از عراق و یمن بود.[۳] حمله به پایگاه هوایی نوآتیم از اهداف عملیات موشکی و پهپادی ایران در پاسخ به حمله صهیونیستها بود.[۴] به گزارش یورونیوز، در این عملیات که حوثیهای یمن، شبهنظامیان عراق و حزبالله لبنان، ایران را همراهی و یاری کردند، مناطق شمالی، جنوبی و شرق سرزمینهای اشغالی و بخش اشغال شده بلندیهای جولان نیز مورد هدف قرار گرفتند.[۵]
این عملیات را بزرگترین حمله پهپادی جهان، بزرگترین حمله موشکی تاریخ ایران[۶] و بیسابقهترین حمله در نوع خود[۷] خواندهاند.
به گزارش منابع خبری، برخی از کشورها همچون آمریکا، انگلیس[۸] و اردن[۹] در رهگیری پهپادهای ایرانی به اسرائیل کمک کردهاند؛ با این حال بر اساس گزارشها تعدادی موشک به پایگاههای هوایی رامون و نواتیم در فلسطین اشغالی اصابت کرده است.[۱۰] به گفته مقامات ایرانی پهپادهایی که وارد عملیات شدند ۱۰۰ درصد به اهداف خود دست یافتند چراکه هیچ کدام از آنها برای انهدام نرفته بود و صرفا برای درگیرکردن سامانههای دفاعی اسرائیل به پرواز درآمده بودند تا با درگیرکردن سامانههای دفاعی، موشکها به اهداف اصابت کند.[۱۱]
چرا ایران به اسرائیل حمله کرد؟
عملیات وعده صادق، در واکنش به حمله اسرائیل در ۱۳ فروردین سال ۱۴۰۳ش (۱ آوریل سال ۲۰۲۴) به کنسولگری جمهوری اسلامی ایران در دمشق انجام گرفت.[۱۲] رئیس ستاد نیروهای مسلح ایران، به صراحت دلیل این عملیات را عبور اسرائیل از خط قرمزهای ایران و حمله به کنسولگری ایران در دمشق عنوان کرد.[۱۳] در حمله اسرائیل به ساختمان کنسولی ایران هفت تن از اعضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی از جمله محمدرضا زاهدی، از فرماندهان ارشد نیروی قدس، به شهادت رسیدند.[۱۴] نمایندگی ایران در سازمان ملل متحد، عملیات نظامی ایران را بر اساس بند ۵۱ منشور سازمان ملل متحد[یادداشت ۱] و دفاع مشروع دانست.[۱۵] گفته شده حمله ایران به اسرائیل، پس از ناامیدی از پیگیری از راه دیپلماتیک و از طریق شورای امنیت سازمان ملل برای محکوم کردن حمله به سفارت ایران در دمشق و جلوگیری از تکرار آن بود.[۱۶]
نامگذاری عملیات به وعده صادق
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در بیانیهای عملیات علیه اسرائیل را وعده صادق نامیده و آن را بخشی از تنبیه اسرائیل خواند که با مصوبه شورای عالی امنیت ملی ایران و زیر نظر ستادکل نیروهای مسلح این کشور انجام پذیرفته است.[۱۷] همچنین از همراهی ارتش و پشتیبانی وزارت دفاع جمهوری اسلامی در این عملیات خبر داد.[۱۸] پیشتر آیتالله خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، از تنبیه رژیم اسرائیل[۱۹] و پاسخ پشیمانکننده به آن[۲۰] سخن گفته بود. طبق آنچه که در پایگاه khamenei.ir منتشر شده است؛ آیتالله خامنهای در جلسهای قبل از آغاز عملیات وعده صادق، بیت شعری را خوانده بود: تو را است معجزه در کف زِ ساحران مهراس - عصا بیفکن و از بیم اژدها مگریز
این بیت، مطلع غزلی است که او درباره رویارویی موسی با ساحران سروده است.[۲۱] آن را نوعی تلمیح (صنعت شعری) به آیات ۶۸ و ۶۹ سوره طه و آیه ۳۱ سوره قصص میدانند. این آیات به مبارزه موسی با فرعونیان و غلبه بر آنان با معجزه الهی اشاره دارد.[۲۲]
واکنشها
همزمان با عملیات وعده صادق، گروههایی از مردم در شهرهای مختلف ایران همچون تهران، اصفهان و کرمان[۲۴] و نیز در لبنان،[۲۵] عراق[۲۶] به خیابانها آمدند و به شادی پرداختند. همچنین در روز ۲۶ فروردین در شهرهای ایران[۲۷] و در برخی کشورهای دیگر[۲۸] نیز تجمعات خودجوشی در حمایت از این اقدام صورت گرفت. همچنین هشتک تنبیه متجاوز و یوم الانتقام در برخی از شبکههای اجتماعی ترند شد.[نیازمند منبع]
علما و شخصیتهای مذهبی و سیاسی مختلفی به این عملیات واکنش نشان دادند از جمله آیتالله مکارم شیرازی از مراجع تقلید شیعه، آن را مایه خشنودی و سربلندی مسلمانان خواند.[۲۹] آیتالله نوری همدانی نیز در پیامی این عملیات را بجا و مورد حمایت دانست.[۳۰] همچنین آیتالله جوادی آملی این عملیات را فتح قریب و فتح مبین دانستند.[۳۱] رضا رمضانی دبیرکل مجمع جهانی اهلبیت نیز به این عملیات واکنش نشان داد و آن را شکست بزرگی برای رژیم صهیونیستی ارزیابی کرد.[۳۲] همچنین در صفحه منتسب به احمد بن حمد الخلیلی مفتی اعظم پادشاهی عمان در شبکه اجتماعی ایکس، این اقدام ایران واقعا خوشحالکننده توصیف شد.[۳۳]
آمریکا و برخی کشورهای اروپایی همچون انگلیس و آلمان در حمایت از اسرائیل، عملیات وعده صادق را محکوم کردند.[۳۴] دبیر سازمان ملل، روسیه و چین و برخی کشورهای عربی نیز، ایران و اسرائیل را به خویشتنداری دعوت کردند.[۳۵]
پیامدها
تثبیت ایران به عنوان قدرت موشکی و پهپادی در منطقه و جهان و توانمندی ایران در پاسخ به هر گونه تهدید از تأثیرات و پیامدهای عملیات وعده صادق شمرده شده است.[۳۶] برخی کارشناسان ایرانی، با وجود سامانههای پدافند هوایی اسرائیل مانند گنبد آهنین، فلاخن داوود و پیگان ۳، صرف رسیدن موشکها و پهپادهای ایرانی به سرزمینهای اشغالی فلسطین را نمایش توانمندی ایران و به لحاظ نظامی بسیار مهم شمردهاند و آن را یک شکست برای رژیم صهیونیستی قلمداد کردهاند.[۳۷] همچنین این عملیات را زیرپاگذاشتن خطوط قرمز صهیونیستها دانستهاند.[۳۸] حسین علایی، نخستین فرمانده نیروی دریایی سپاه، حمله ایران به اسرائیل با اعلام رسمی و بدون غافلگیری را موجب احیاء قدرت بازدارندگی ایران دانسته است.[۳۹]
پس از حمله پهپادی و موشکی ایران به اسرائیل، برخی از مقامات اسرائیل وعده پاسخ سخت و پشیمانکننده دادند؛ این وعده با موافقت و همراهی آمریکا، بزرگترین حامی و متحد اسرائیل، روبهرو نشد. جو بایدن، رئیسجمهور آمریکا، در تماس تلفنی با نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، او را از پاسخ به حمله ایران برحذر داشت و اعلام کرد که در صورت پاسخ اسرائیل، نباید انتظار همراهی از آمریکا داشته باشد.[۴۰] روزنامه گاردین چاپ انگلیس، در گزارشی از وزیر دفاع وقت و سابق اسرائیل نقل کرده که پاسخ مستقیم اسرائیل به ایران حتمی نیست و نتانیاهو هنوز تصمیم رسمی در این باره نگرفته است.[۴۱] براساس گزارش این روزنامه از راز زیمیت (Raz Zimmit)، پژوهشگر مؤسسه مطالعات امنیت ملی اسرائیل، اسرائیل در پاسخ به ایران با سه مسئله مواجه است: واکنش شدید ایران به هر گونه پاسخی از سوی اسرائیل، عدم همراهی آمریکا و درگیری اسرائیل در جنگ با غزه.[۴۲]
نماینده اسرائیل در سازمان ملل نیز خواستار تحریم بیشتر ایران و قرار گرفتن سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در فهرست سازمانهای تروریستی شد.[۴۳] برخی منابع از عزم آمریکا برای تحریمهای جدید علیه ایران سخن گفتهاند.[۴۴]
به گزارش الجزیره به نقل از روزنامه یدیعوت اخرونوت رژیم صهیونیستی، اسرائیل برای مقابله با پهپادها و موشکهای ایران در این عملیات بین ۱٫۰۸ تا ۱٫۳۵ میلیارد دلار و ایران حدود ۱۰ درصد این مبلغ را هزینه کردهاند.[۴۵] به گزارش خبرگزاری TRT (وب سایت رسمی سازمان رادیو و تلویزیون دولتی ترکیه)، رقم ۱٫۳۵ میلیارد دلار صرفاً هزینه مقابله با پهبادها بوده و هزینه پرواز دهها هواپیما و همچنین خسارتهای ناشی از اصابت موشکها را شامل نمیشود.[۴۶]
بنا به تحلیلی که روزنامه انگلیسی گاردین منتشر کرده، اردن به دلیل همکاری با اسرائیل در رهگیری پهپادهای ایران با موقعیت بغرنجی مواجه شده و مورد خشم عمومی در داخل کشور و منطقه قرار گرفته است.[۴۷]
اين مطلب درفهرست عناوين مطالب-رديف: جنگ باآمریکاواسرائیل
ادامه مطلب را ببينيد
عملیات وعده صادق ۲
عملیات وعده صادق۲ به عملیات موشکی نیروی هوافضای سپاه پاسداران در ۱۰ مهر سال ۱۴۰۳ش برابر با ۱ اکتبر سال ۲۰۲۴م علیه اهداف نظامی و امنیتی در سرزمینهای اشغالی اشاره دارد. این عملیات در واکنش به ترور اسماعیل هنیه، رئیس دفتر سیاسی حماس، سید حسن نصرالله، دبیرکل حزبالله لبنان و سید عباس نیلفروشان معاون عملیات سپاه پاسداران انجام شد.
هدف این حملات، مقر موساد، سه پایگاه مهم هوایی و رادارهای راهبری و مراکز تجمع تانکها و نفربرها گفته شده است. سپاه پاسداران گفته است ۹۰ درصد موشکها با موفقیت به اهداف اصابت کردند.
در پی این حمله، مردم شهرهای مختلف ایران و برخی از کشورها همچون اردن و عراق و غزه به شادی پرداختند. گروههای مقاومت همچون جنبش انصارالله یمن، حزبالله لبنان، حشدالشعبی عراق، جنبش حماس و جهاد اسلامی فلسطین نیز آن را تبریک گفتند. با این حال، کشورهای حامی اسرائیل همچون آمریکا، فرانسه، آلمان، ژاپن، کانادا حمله ایران را محکوم و از اسرائیل حمایت کردند.
اسرائیل در ۵ آبان ۱۴۰۳ش/۲۶ اکتبر ۲۰۲۴م، در پاسخ به حملات ایران به اسرائیل، نقاطی از مراکز نظامی در سه استان تهران، خوزستان و ایلام را مورد حمله هوایی قرار داد.
آمریکا و برخی دیگر از کشورها در رهگیری موشکها به رژیم صهیونیستی کمک کردند؛ با این حال موشکهایی که از خاک ایران شلیک شده بود کمتر از ۱۵ دقیقه با عبور از سامانههای دفاعی اسرائیل به اهداف اصابت کردند. ارتش رژیم صهیونیستی ساکنان اراضی را از انتشار تصاویر اصابت موشکها به اهداف و خسارات ناشی از آن منع کرد.[۸] با این وجود تصاویری از اصابت تعدادی از موشکها به اهدافی در تلآویو و دیگر مناطق اشغالی منتشر شد.[۹] محمد باقری، رئیس ستاد کل نیروهای مسلح ایران، گفته است در این حملات، مقر موساد، پایگاه هوایی نِواتیم، محل اصلی نگهداری جنگندههای F۳۵ و پایگاه هوایی هاتْسْریم، پایگاه مبدأ عملیات ترور سید حسن نصرالله و رادارهای راهبری و مراکز تجمع تانکها و نفربرها[۱۰] و پایگاه تِلْ نُوف[۱۱] مورد هدف قرار گرفته است. در بیانیه سپاه پاسداران آمده است که ۹۰ درصد موشکها با موفقیت به اهداف اصابت کردند.[۱۲]
ایران در ۲۶ فروردین ۱۴۰۳ش نیز عملیات وعده صادق ۱ را علیه رژیم صهیونیستی انجام داده بود. در این عملیات، بیش از ۳۰۰ پهباد و موشک از خاک ایران به سوی سرزمینهای اشغالی شلیک شد و تعدادی از موشکها به اهداف نظامی اصابت کرد.[۱۳] خبرگزاری صدای آمریکا از کارشناسان نظامی نقل کرده است که حمله موشکی ایران به اسرائیل از عملیات وعده صادق۱ بزرگتر، پیچیدهتر و شامل تسلیحات پیشرفتهتری بود. به همین دلیل، موشکهای بیشتری موفق به عبور از سامانه دفاعی اسرائیل و اصابت به اهدافشان شدند.[۱۴]
ایران همچنین اعلام کرد در صورت حمله اسرائیل به این کشور، پاسخ ایران شدیدتر و عملیات بعدی ویرانگر خواهد بود. مقاومت اسلامی عراق نیز اعلام کرد اگر آمریکا در پاسخ به این عملیات، اسرائیل را همراهی و یاری کند، تمامی پایگاههای آمریکایی در عراق را مورد هدف قرار خواهد داد.[۲۲]
رژیم صهیونیستی اسرائیل در بامداد ۵ آبان ۱۴۰۳ش/۲۶ اکتبر ۲۰۲۴م، در پاسخ به حملات ایران به اسرائیل،[۲۳] طی عملیاتی با نام «ایام الحساب»[۲۴] یا «ایام الرد»[۲۵] نقاطی از مراکز نظامی در سه استان تهران، خوزستان و ایلام را مورد حمله هوایی قرار داد. در اطلاعیه قرارگاه پدافند هوایی ایران آمده است حمله هوایی اسرائیل، توسط سامانه پدافند هوایی کشور رهگیری و با آن مقابله موفق شده؛ هرچند آسیبهای محدودی به برخی نقاط وارد شده است.[۲۶] به گزارش خبرگزاریها، این حمله با اطلاع آمریکا بوده[۲۷] و کاخ سفید اعلام کرده که پاسخ اسرائیل به ایران متناسب با درخواست آنها بوده است.[۲۸] مقامات اسرائیلی گفتهاند بیش از صد هواپیمای جنگنده در این حمله شرکت داشتند؛[۲۹] اما گفته میشود این جنگندهها خارج از مرزهای ایران (اردن یا عراق) بوده و وارد حریم هوایی ایران نشدهاند.[۳۰] ارتش ایران در اطلاعیهای از شهادت چهار تن از نیروهایش در طی این حمله خبر داد.[۳۱]
کشورهای متعددی همچون مالزی،[۳۲] پاکستان،[۳۳] عربستان سعودی،[۳۴] عمان،[۳۵] الجزایر، بحرین، سوئیس، مالدیو، کویت و مصر[۳۶] این حمله را محکوم کردند و آن را نقض تمامیت ارضی ایران و قوانین بینالمللی دانستند.
زمینه و چرایی عملیات
عملیات وعده صادق ۲ عملیاتی بود که ایران در پاسخ به جنایات رژیم صهیونیستی در قبال مردم غزه و ترور سرداران مقاومت از جمله شهید سیدحسن نصرالله، شهید هنیه و شهید نیلفروشان انجام شد. بررسی میزان هزینه های متقابل ایران و اسرائیل در این عملیات، میتواند رهیافتی برای عملیاتهای احتمالی آتی و آینده آتش افروزی اسرائیل در منطقه باشد.
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در ۱ اکتبر ۲۰۲۴م، ۲۰۰ موشک[۱] از شهرهای مختلف ایران به اهدافی در سرزمینهای اشغالی شلیک کرد. این عملیات در واکنش به ترور اسماعیل هنیه رئیس دفتر سیاسی حماس، سید حسن نصرالله دبیرکل حزبالله لبنان و سید عباس نیلفروشان معاون عملیات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی توسط رژیم صهیونیستی انجام شد.[۲] رژیم صهیونیستی در ۱۰ مرداد ۱۴۰۳ش اسماعیل هنیه را که برای شرکت در مراسم تحلیف ریاستجمهوری به ایران سفر کرده بود در تهران ترور کرد[۳] در پی این اقدام، ایران وعده انتقام از اسرائیل را داد.[۴] به گفته کارشناسان، این عملیات دفاع مشروع در مقابل تجاوزهای رژیم صهیونیستی و براساس ماده ۵۱ منشور سازمان ملل متحد قانونی بوده است.[۵]
بنا بر بیانیه سپاه پاسداران این عملیات با تصویب شورای عالی امنیت ملی و ابلاغ ستاد کل نیروهای مسلح و حمایت و پشتیبانی ارتش جمهوری اسلامی ایران و وزارت دفاع صورت گرفته است.[۶]
این حمله را بزرگترین و سنگینترین حمله موشکی تاریخ جهان شمردهاند.[۷]
عملیات نظامی، هزینه اقتصادی دارد
عملیات نظامی از حیث اصابت به اهداف یا میزان دفع حملات اهمیت دارد. اما مسئلهای که در ورای قضیه نظامی اهمیت دارد و تداوم و موفقیت عملیات نظامی و راهبردهای نظامی رو تعیین میکند، هزینههای عملیات های نظامی و اقتصاد آن است. البته رژیم صهیونیستی از حمایت مالی آمریکا نیز برخوردار است ولی همین حمایت مالی نیز هزینههای اجتماعی – سیاسی سنگینی برای سردمداران آمریکایی خواهد داشت.
پرتاب ۲۰۰ موشک از سوی ایران
موشک های سپاه پاسداران انقلاب اسلامی شامگاه سهشنبه دهم مهر ۱۴۰۳ در عملیات وعده صادق ۲ با رمز مبارک یارسولالله، اهداف امنیتی و اطلاعاتی رژیم صهیونیستی را مورد اصابت قرار دادند. در این عملیات ۲۰۰ موشک شلیک شد. نرخ شکست این موشکها ۱۰ درصد گزارش شده است.
گزارش دقیقی از میزان اصابتها وجود ندارد اما ادعای رژیم صهیونیستی مبنی بر رهگیری بیش از ۱۴۰ موشک است. همچنین پدافند آمریکا با شلیک ۱۲ تیر SM3 از ۳ ناوشکن به رهگیری ۱۲ موشک بالستیک اقدام کرده است.
هزینه آمریکا و اسرائیل در عملیات وعده صادق ۲ چقدر بوده است؟
برآورد اینکه هزینه تحمیل شده به اسرائیل و آمریکا در پی این حمله چقدر بوده است به خصوص در بلندمدت اهمیت ویژهای دارد. زیرا تداوم تحمیل هزینههای سنگین به اسرائیل، موجب فشار اقتصادی بالایی برای این رژیم خواهد بود. طبق اطلاعات بدست آمده از یک منبع آگاه، هزینه هر تیر SM3 آمریکا بیش از ۳۰ میلیون دلار است. لذا پرتاب ۱۲ تیر به جز هزینههای نیروی انسانی و لجستیک، حدود ۳۶۰ میلیون دلار برای آمریکا هزینه داشته است.
همچنین سامانه پدافندی پیکان ۳ اسرائیل برای رهگیری موشکهای هایپرسونیک برای هر تیر بیش از ۱۵ میلیون دلار و پیکان ۲ برای هر تیر بین ۳ تا ۵ میلیون دلار هزینه دارد. اگر فرض شود که ۱۴۰ تیر از سامانه پدافندی گنبد آهنین با هدف رهگیری موشکها شلیک شده، هزینه تقریبی اسرائیل برای هر تیر با میانگین قیمتی ۱۰ میلیون دلار، به جز هزینه نیروی انسانی و لجستیک، جمعا بیش از ۱.۴ میلییارد دلار بوده است.
علاوه بر این میزان خسارات وارد آمده به اسرائیل طبق گزارش بلومبرگ به نقل از سازمان امور مالیاتی رژیم صهیونیستی در پی انجام عملیات «وعده صادق ۲» از سوی ایران بین ۴۰ تا ۵۳ میلیون دلار برآورد شده است. این خبرگزاری آمریکایی تاکید کرد که این میزان خسارت، بیشترین زیانی است که رژیم صهیونیستی از آغاز جنگ کنونی در هفتم اکتبر سال گذشته میلادی تاکنون متحمل شده است.
علاوه بر این روزنامه صهیونیستی «یدیعوت آحارونوت» نیز در گزارشی اذعان کرد که حمله موشکی ایران به سرزمینهای اشغالی در قالب عملیات «وعده صادق ۲» خساراتی به میزان ۵۳ میلیون دلار را به رژیم صهیونیستی وارد کرده است.
هزینه عملیات وعده صادق ۲ به ازای هر ایرانی چقدر بوده است؟
اما در مقابل هزینه ایران چقدر بوده است؟ به گفته سردار حاجیزاده، هزینه هر موشک هایپرسونیک فتاح، ۲۰۰ هزار دلار است. با یک ضرب و تقسیم ساده، هزینه موشکهای شلیکشده در گرانترین حالت و با فرض هایپرسونیک دانستن همه آنها، ۴۰ میلیون دلار میشود. اگر قیمت دلار با نرخ آزاد و نه نیمایی حساب شود، هزینه موشکهای شلیک شده ایران حدود ۲.۵ هزار میلیارد تومان است. با تقسیم این عدد بر جمعیت حدود ۹۰ میلیون ایرانی، هزینه این عملیات به ازای هر نفر، حدود ۲۸.۵ هزار تومان میشود.
مزیت ایران در چنین تقابلی، هزینه بسیار پایینتر است که به سبب تولید داخلی و تلاش دانشمندان پدید آمده است. این نقطه قوت میتواند نقطه فشار مناسبی برای ضربه به اقتصاد اسرائیل باشد.
اصابت موشکها به اهداف نظامی و امنیتی
آمریکا و برخی دیگر از کشورها در رهگیری موشکها به رژیم صهیونیستی کمک کردند؛ با این حال موشکهایی که از خاک ایران شلیک شده بود کمتر از ۱۵ دقیقه با عبور از سامانههای دفاعی اسرائیل به اهداف اصابت کردند. ارتش رژیم صهیونیستی ساکنان اراضی را از انتشار تصاویر اصابت موشکها به اهداف و خسارات ناشی از آن منع کرد.[۸] با این وجود تصاویری از اصابت تعدادی از موشکها به اهدافی در تلآویو و دیگر مناطق اشغالی منتشر شد.[۹] محمد باقری، رئیس ستاد کل نیروهای مسلح ایران، گفته است در این حملات، مقر موساد، پایگاه هوایی نِواتیم، محل اصلی نگهداری جنگندههای F۳۵ و پایگاه هوایی هاتْسْریم، پایگاه مبدأ عملیات ترور سید حسن نصرالله و رادارهای راهبری و مراکز تجمع تانکها و نفربرها[۱۰] و پایگاه تِلْ نُوف[۱۱] مورد هدف قرار گرفته است. در بیانیه سپاه پاسداران آمده است که ۹۰ درصد موشکها با موفقیت به اهداف اصابت کردند.[۱۲]
ایران در ۲۶ فروردین ۱۴۰۳ش نیز عملیات وعده صادق ۱ را علیه رژیم صهیونیستی انجام داده بود. در این عملیات، بیش از ۳۰۰ پهباد و موشک از خاک ایران به سوی سرزمینهای اشغالی شلیک شد و تعدادی از موشکها به اهداف نظامی اصابت کرد.[۱۳] خبرگزاری صدای آمریکا از کارشناسان نظامی نقل کرده است که حمله موشکی ایران به اسرائیل از عملیات وعده صادق۱ بزرگتر، پیچیدهتر و شامل تسلیحات پیشرفتهتری بود. به همین دلیل، موشکهای بیشتری موفق به عبور از سامانه دفاعی اسرائیل و اصابت به اهدافشان شدند.[۱۴]
واکنشها
همزمان با اصابت موشکها به اهداف، صدای تکبیر (اللهاکبر) در شهرهای مختلف ایران بلند شد. همچنین مردم در شهرهای مختلف ایران و برخی دیگر از کشورها همچون اردن و عراق و غزه به خیابانها آمدند و به شادی پرداختند. گروههای مقاومت همچون جنبش انصارالله یمن، حزبالله لبنان، حشدالشعبی عراق، جنبش حماس و جهاد اسلامی فلسطین حمله جمهوری اسلامی ایران به سرزمینهای اشغالی را تبریک گفتند.[۱۵]
مراجع تقلیدی همچون عبدالله جوادی آملی[۱۶] و حسین نوری همدانی[۱۷] از این عملیات قدردانی کردند.
کشورهای حامی اسرائیل همچون آمریکا، فرانسه، آلمان، ژاپن، کانادا حملات ایران را محکوم و از اسرائیل حمایت کردند.[۱۸]
ارتش اسرائیل در واکنش به این عملیات، اعلام کرده است که تأسیسات مهمی را در ایران یا منافع این کشور را در منطقه هدف قرار خواهد داد و رهبران این کشور را به ترور تهدید کرد. پس از تهدید اسرائیل، نماز جمعه تهران به امامت آیتالله خامنهای برگزار گردید.[۱۹] رئیسجمهور ایران در سفری رسمی به قطر و وزیر امور خارجه به لبنان و سوریه رفتند. این اقدامات ایران در رسانههای جهان بازتاب گستردهای داشت.[۲۰] همچنین آیتالله خامنهای به امیرعلی حاجیزاده فرمانده نیروی هوافضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به دلیل موفقیتآمیز بودن این عملیات، نشان فتح[یادداشت ۱] داد.[۲۱]
ایران همچنین اعلام کرد در صورت حمله اسرائیل به این کشور، پاسخ ایران شدیدتر و عملیات بعدی ویرانگر خواهد بود. مقاومت اسلامی عراق نیز اعلام کرد اگر آمریکا در پاسخ به این عملیات، اسرائیل را همراهی و یاری کند، تمامی پایگاههای آمریکایی در عراق را مورد هدف قرار خواهد داد.[۲۲]
به گفته ارتش اسرائیل، در ۱۰ مهر، حدود ۲۰۰ موشک از ایران،[۳۹][۴۰] به سمت اسرائیل شلیک شدند که در ساعت ۱۹:۴۵ به این سرزمین رسیدند.[۴۱] این موشکها با استفاده از جنگافزارهای هایپرسونیک نظیر سامانه تسلیحاتی فتاح ۱ در دست کم دو موج، شلیک شدند.[۴۲][۴۳]
پایگاههای پرتابی ایران شامل تبریز، کاشان، و مناطق پیرامونی تهران بود.[۴۴] به گفته یک مقام عالیرتبه ایرانی، (این مقام اسم نداشت) فرمان پرتاب موشکها به اسرائیل از طرف سید علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، که در مکانی امن ماند صادر شد.[۴۵] ادعای مسئولیت ایران در این حمله از تلویزیون دولتی پخش شد. در این بیانیه بدون توضیح بیشتر هشدار داده شد که این تازه «موج اول» است.[۴۶]
سپاه پاسداران پایگاههای هوایی ارتش اسرائیل را هدف قرار داده است. انپیآر نوشت که تصاویر ویدئویی بررسی شده توسط این رسانه اصابت موشک را تأیید میکند.[۴۷][۴۸]
بیبیسی فارسی نیز نوشت: «بخش راستیآزمایی بیبیسی با بررسی ویدیوهای منتشرشده از حمله موشکی ایران به اسرائیل تأیید میکند که شماری از موشکها پایگاه هوایی نواتیم را هدف قرار دادهاند.»[۵۰] محمد باقری، رئیس ستاد کل نیروهای مسلح ایران مدعی شد که سه پایگاه نظامی اسرائیل در حمله موشکی تهران هدف قرار گرفته است، از جمله پایگاهی که برای کشتن حسن نصرالله، دبیرکل حزبالله، از آن استفاده شد.[۵۰]
پدافند اسرائیل
نیروهای دفاعی اسرائیل در گزارشی مدعی شد «شمار زیادی از» موشکها را رهگیری کرده است. پتریک اس رایدر، سخنگوی پنتاگون تأیید کرد که ناوشکنهای نیروی دریایی ایالات متحده آمریکا در حدود یک دوجین موشک رهگیری کننده علیه موشکهای ایرانی پرتاب کردند.[۵۱] مشاور امنیت ملی، جیک سالیوان ذکر کرد که دیگر «شرکای» آمریکا نیز به دفع حمله کمک کردهاند اما مشخص نکرد آنها که بودند. اردن اظهار داشت که پدافند هوایی اش موشکها و پهپادهایی را در جریان این واقعه برفراز حریم هوایی اردن رهگیری کرده است. به گفته بیبیسی، آمریکا تأیید کرده است که از دو ناوشکن کلاس آرلی بورک خود در شرق مدیترانه، ۱۲ موشک رهگیر به سمت موشکهای ورودی ایران شلیک کرده است. وزارت دفاع بریتانیا هم گفته که در دفاع از اسرائیل «نقش خود را ایفا کرده است.» در این پدافند، نیروهای بریتانیایی نیز به اسرائیل کمک کردند. پدافند پیکان و پدافند فلاخن داوود نیز در این حملات، به کار افتادند.[۳۵]
به نوشته وال استریت ژورنال، این یکی از بزرگترین حملهها با موشکهای بالستیک در تاریخ جنگها بوده است. تحلیلهای مستقل تصاویر ماهوارهای نشان داد که این حملات با وجود به بار آوردن خسارات ناچیز، در بعضی جاها دفاع هوایی اسرائیل را مقهور کرده است و حملات بعدی ایران در صورت هدف قرار دادن مناطق مسکونی پرجمعیت یا زیرساختهای غیرنظامی ممکن است عواقب بسیار جدیتری به همراه داشته باشد. بنا به بررسی جفری لوییس، ۳۲ موشک به محوطه پایگاه نواتیم اصابت کرد که بیشترشان به نواحی خالی و جادههای این پایگاه بزرگ خورد. تنها یک موشک به یک آشیانه اصابت کرد که مشخص نیست چه چیزی در آن بوده. تصاویر نشاندهنده آسیبی به هواپیماها نیست. ژنرال بازنشسته آمریکایی تیم ری گفت این حمله خسارات متناسب با منابع به کار رفته در آن را به همراه نداشت و در واقع اسرائیلیها را تضعیف و مهار نکرد.[۵۲]
خسارات و تلفات
۲غیرنظامی اسرائیلی در اثر این حملات بهطور خفیفی مجروح شدند.[۵۳] ۴ فلسطینی در اریحا با سقوط قطعات موشک مجروح شدند.[۵۴][۵۵] یک کارگر ۳۷ ساله فلسطینی (به نام سامح الاصلی، اهل غزه) در اثر افتادن قطعه ای از موشکی ایرانی بر سرش، در جا کشته شد. این حادثه توسط دوربین مداربسته ضبط شد.[۵۶][۵۷][۵۸] همچنین طبق گزارشها یک پیرمرد ۶۸ ساله اسرائیلی به نام نسیم زارکا، اهل عفوله در اثر حمله دچار استرس و اضطراب شدید شده و بر اثر ایست قلبی درگذشته است.[۵۹]
تصاویر ویدئویی نشان میدهد بسیاری از موشکها به اسرائیل رسیدند.[۶۰][۶۱] [۶۲][۶۳] [۶۴][۶۵] [۶۶] نیروهای دفاعی اسرائیل ادعا کردند که قابلیت عملیاتی نیروی هوایی اسرائیل در جریان این حمله دست نخورده باقی ماند، و هواپیماها، پدافند هوایی و کنترل ترافیک هوایی دچار آسیبی نشدند. ایران اما، بدون ارائه هیچ سندی، ادعا کرد که تعدادی از جنگندههای پیشرفته اسرائیل در این حمله نابود شدند. گزارش شد موشکهای زیادی ساقط، و لاشههای آنها در تلآویو، دیمونا، هورا، هود هشارون، بئرشبع، و ریشون لتسیون پیدا شد.[۶۷] قطعاتی از موشک نیز در روستای فلسطینی سانور در نزدیکی جنین پیدا شد.[۶۰] ایران مدعی است تنها اهداف نظامی را هدف گرفت. با اینحال، مدرسه ای در گدرا، رستورانی در تلآویو و نزدیک به ۱۰۰ خانه مسکونی در هود هشارون (بدون تلفات یا خسارات انسانی) آسیب دیدند.[۶۰]
سیانان بر این باور است که چندین موشک ایرانی به پایگاه هوایی نواتیم اصابت کردند.[۶۸][۶۹] رسانههای داخل ایران مدعی شدند که تعدادی از پیشرفتهترین هواپیماهای اسرائیل نابود شده اند.[۷۰] همچنین ادعاهایی حاکی از آن است که چند موشکهای بالستیک به پایگاه هوایی تل نوف اصابت کرده و ممکن است یکی از آنان منجر به انفجاری ثانویه در بخشی از مهمات انبار شده باشد.[۷۰]
هزینه
مؤسسه یهودی امنیت ملی آمریکا که یک مؤسسه غیرانتفاعی است تخمین میزند که اجرای این عملیات (از آماد و انتقال، تا فرستادن موشک و پرتابهها) برای ایران ۲٫۳ میلیارد دلار هزینه داشته است. حملات فروردین ۱۴۰۳ ایران به اسرائیل («وعدهٔ صادق»، که ۵ ماه پیش از این حمله انجام شد) ۸۰ تا ۱۰۰ میلیون دلار هزینه داشت. به عبارتی دیگر، «وعدهٔ صادق ۲» تقریباً ۲۰ برابر «وعدهٔ صادق» برای ایران هزینه برد.[۷۱] هزینه وارده به اسرائیل در این حمله در مجموع ۴۵۰ میلیون دلار بود: تقریباً ۵۰ میلیون دلار خسارات مالی از اصابت مستقیم موشک به خاک اسرائیل و نزدیک به ۴۰۰ میلیون دلار هزینه سامانه دفاعی گنبد آهنین شد. در این حمله (برخلاف «وعدهٔ صادق ۱») اسرائیل ضرر مالی بسیار کمتری (تقریبا یک ششم) نسبت به ایران متحمل شد.[۷۲]
ایران وایر میزان این هزینه را حداقل ۸۰۰ میلیون دلار[۷۳]و ایران اینترنشنال بین یک میلیارد و ۲۰۰ میلیون دلار تا یک میلیارد و ۴۰۰ میلیون دلار برآورد کرده است.[۷۴]
تشریح عملیات وعده صادق ۲ از سوی رئیس ستاد کل نیروهای مسلح
سرلشکر باقری رئیس ستاد کل نیروهای مسلح گفت: سه پایگاه هوایی اصلی رژیم یعنی پایگاه موساد و پایگاه هوایی نواتیم و پایگاه هوایی که در ترور سید حسن نصرالله عزیز نقش داشت، هدف قرار گرفت.
عملیات وعده صادق ۲ حامل پیام پایان دوران تهدید بیهزینه بود
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در بیانیه ای به مناسبت سالروز عملیات وعده صادق ۲، تاکید کرد: «وعده صادق ۲» نه تنها مجازاتی سخت برای پاسخ به تجاوزات و جنایات دشمن در سکوت مجامع جهانی بیخاصیت و بیعمل، بلکه پیامی روشن به جهانیان و رژیم پلید و گرگ صفت صهیونیستی بود که دوران تهدید بیهزینه به پایان رسیده است و هر تعرضی پاسخی پشیمانکننده در پی خواهد داشت. هر خطای جدید و تجاوز محتمل از اردوگاه دشمن، پاسخی سنگینتر، دقیقتر و مرگبارتر از وعدههای صادق خواهد داشت.
به گزارش ایسنا به نقل از سپاه نیوز، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی با صدور بیانیه ای به مناسبت عملیات وعده صادق ۲ ضمن گرامیداشت حماسه آفرینی و یاد فرماندهان شهید، این عملیات را نه تنها مجازاتی سخت برای پاسخ به تجاوزات و جنایات دشمن بلکه حامل پیام پایان دوران تهدید بیهزینه و پاسخی پشیمانکننده به هر تعرض دشمن می داند و تاکید می کند: هر خطای جدید و تجاوز محتمل از اردوگاه دشمن، پاسخی سنگینتر، دقیقتر و مرگبارتر از وعدههای صادق خواهد داشت
متن این بیانیه به شرح زیر است:
«بسم الله الرحمن الرحیم
دهم مهرماه یادآور حماسه تاریخی و ماندگار عملیات وعده صادق ۲ است که ایران اسلامی در پاسخ به شهادت فرماندهان و رهبران جبهه مقاومت، شهید اسماعیل هنیه، شهید سید حسن نصرالله و شهید سرلشکر پاسدار عباس نیلفروشان، قلب اراضی اشغالی را با امواج آتش موشکها و پهپادهای نقطهزن در هم کوبید و هیمنه پوشالی رژیم صهیونیستی را فرو ریخت.
این عملیات راهبردی با هدایت و تدبیر سپهبد پاسدار محمد باقری «نماد عقلانیت نظامی و طراح موازنه بازدارندگی»، فرماندهی شجاعانه و الهامبخش سپهبد پاسدار حسین سلامی «علمدار میدان و پرچمدار اقتدار انقلاب و گفتمان مقاومت» و «نبوغ فنی و اقتدار تهاجمی» سردار سرافراز سرلشکر پاسدار امیرعلی حاجیزاده و «درایت عملیاتی و روحیه جهادی» سردار رشید سرلشکر پاسدار محمود باقری، قدرت موشکی ایران را با شگفتیهایش به رخ دشمن صهیونی و حامیان آن به ویژه حاکمان تبهکار کاخ سفید کشید و صحنه عملیات را به نمایشگاه اقتدار ایران و ایرانی تبدیل کرد.
این چهار سردار بلندآوازه با همراهی سایر فرماندهان و رزمندگان غیرتمند شجاع و تربیت یافته در مکتب انقلاب و ولایت فقیه با همدلی و هماهنگی، با تحقیر رژیم جنایتکار و تروریست صهیونی حماسهای آفریدند که موجبات خرسندی، خوشحالی، شور و شعف غرور انگیز ملت ایران بلکه جبهه مقاومت و حق طلبان و سلطه ستیزان تاریخ را رقم زدند.
«وعده صادق ۲» نه تنها مجازاتی سخت برای پاسخ به تجاوزات و جنایات دشمن در سکوت مجامع جهانی بیخاصیت و بیعمل، بلکه پیامی روشن به جهانیان و رژیم پلید و گرگ صفت صهیونیستی بود که دوران تهدید بیهزینه به پایان رسیده است و هر تعرضی پاسخی پشیمانکننده در پی خواهد داشت.
این عملیات با هدف قراردادن مراکز راهبردی دشمن در عمق سرزمینهای اشغالی، نشان داد اقتدار موشکی و پهپادی جمهوری اسلامی ایران که پشتوانه واقعی امنیت و عزت ملی است از هر سپر دفاعی حتی سامانه های دفاعی چند لایه رژیم صهیونی که تحت پشتیبانی امریکا و ناتو است عبور کرده و اهداف خود را به طور دقیق و حیرت انگیز منهدم و ویران می سازد. به گونهای که امروز گنبد آهنین و سامانههای پیکان و فلاخن رژیم کودک کش به رغم تبلیغات و عملیات روانی امپراطوری رسانه و صهیونیسم فاقد اعتبار و کارایی است.
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی با گرامیداشت یاد، نام و حماسههای فرماندهان همیشه جاوید مقاومت لبنان و شهیدان اقتدار ایران اسلامی، ضمن تجدید میثاق با آرمانهای انقلاب تمدن ساز اسلامی و معمار کبیر و حکیم آن امام خمینی (ره) و تبعیت از رهنمودهای حکیمانه رهبر عظیم الشأن انقلاب اسلامی و فرماندهی کل قوا حضرت امام خامنهای (مدظلهالعالی) فرصت را مغتنم شمرده و در کمال صلابت و قاطعیت هشدار میدهد: هر خطای جدید و تجاوز محتمل از اردوگاه دشمن، پاسخی سنگینتر، دقیقتر و مرگبارتر از وعدههای صادق خواهد داشت؛ پاسخی که قادر خواهد بود رژیم جعلی صهیونیستی را به جهنم موعود نزدیکتر سازد.
وَمَا النَّصرُ إِلّا مِن عِندِ اللَّهِ العَزیزِ الحَکیمِ
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی»
اين مطلب درفهرست عناوين مطالب-رديف: جنگ باآمریکاواسرائیل
ادامه مطلب را ببينيد
عملیات وعده صادق ۳
عملیات وعده صادق ۳، به حملات موشکی و پهپادی ایران به سرزمینهای اشغالی اشاره دارد که در پاسخ به حمله اسرائیل به ایران در ۲۳ خرداد ۱۴۰۴ آغاز شد. طی این عملیات طی ۱۲ روز، ۲۲ موج حمله موشکی و ۱۰ مرحله حمله پهپادی به مراکز حیاتی اسرائیل، از جمله مقر وزارت جنگ، مراکز هستهای، موساد و پایگاه هوایی نواتیم، اجرا شد.
پیامدهای این عملیات شامل لغو مذاکرات ایران و آمریکا، خسارات اقتصادی به اسرائیل و مهاجرت معکوس صهیونیستها از سرزمینهای اشغالی میشود.
اسرائیل در ۲۳ خرداد با هدف نابودی برنامه هستهای ایران و تغییر نظام سیاسی این کشور، به برخی از تأسیسات هستهای، پایگاههای نظامی و مناطق مسکونی ایران حمله کرد و برخی از فرماندهان ارشد نظامی همچون محمد باقری و حسین سلامی و تعدادی از دانشمندان هستهای ایران را به شهادت رساند.
عملیات وعده صادق ۳، به حملات موشکی و پهپادی ایران به سرزمینهای اشغالی اشاره دارد که در پاسخ به حمله اسرائیل به ایران در ۲۳ خرداد ۱۴۰۴ آغاز شد. طی این عملیات طی ۱۲ روز، ۲۲ موج حمله موشکی و ۱۰ مرحله حمله پهپادی به مراکز حیاتی اسرائیل، از جمله مقر وزارت جنگ، مراکز هستهای، موساد و پایگاه هوایی نواتیم، اجرا شد.
عملیات وعده صادق ۳، عملیات مشترک نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران، در پاسخ به حمله اسرائیل به تأسیسات هستهای و پایگاههای نظامی و هوایی ایران و به شهادت رساندن تعدادی از فرماندهان نظامی و دانشمندان هستهای و مردم عادی بود.[۱] این عملیات، براساس ماده ۵۱ منشور سازمان ملل متحد، دفاع مشروع و قانونی شمرده شده است.[۲] گفته میشود ایران اصولی که براساس این ماده باید رعایت میشد مانند اطلاعرسانی دقیق وقوع حمله به شورای امنیت سازمان ملل را رعایت کرده است.[۳] .
عملیات وعده صادق ۳ در شامگاه ۲۳ خرداد، همزمان با پیام تلویزیونی آیتالله خامنهای رهبر جمهوری اسلامی ایران آغاز شد.[۲۰] در این پیام آمده است که اسرائیل جنگ را به راه انداخت و ایران به آنها اجازه نخواهد داد که از این جنایت بزرگی که انجام دادند، سالم خلاص شوند؛ وی همچنین یادآور شد که نیروی مسلّح جمهوری اسلامی ضربههای سنگینی بر اسرائیل وارد خواهند کرد.[۲۱]
سپاه پاسداران و ارتش ایران طی عملیات وعده صادق ۳ تا روز سوم تیر (روز آتشبس)، در ۲۲ موج حمله موشکی[۲۲] و ده مرحله حمله پهبادی،[۲۳] مراکز مهم نظامی، اطلاعاتی و جاسوسی اسرائیل را هدف قرار دادند. حملات سایبری به مراکز اطلاعاتی و پدافند اسرائیل نیز بخشی از این علمیات بود.[نیازمند منبع]در حملات ایران به اسرائیل، بیش از ۱۵۰ هدف[۲۴] در شهرهای مختلف اسرائیل همچون تلآویو، پایتخت اسرائیل، حَیْفا، قطب اقتصادی و نفتی اسرائیل، روحوف و بت یام هدف حملات موشکی و پهبادی ایران قرار گرفتند.[۲۵]
پیام اصلی عملیات وعده صادق ۳، براساس اطلاعیه سپاه پاسداران، این بود که امنیت ایران اسلامی، خط قرمز نیروهای مسلح است.[۲۶]
ایران در این عملیات از موشک هایپرسونیک فَتّاح، موشک بالستیک سِجّیل، موشک بالستیک قدر، موشک راهبردی خیبرشکن، موشک هدایتپذیر عِماد[۲۷] و موشک خوشهای خرمشهر ۴ و پهبادهای رادارگریز آرش ۲[۲۸] و شاهد ۱۳۶ استفاده کرد. رسانههای بینالمللی از تکنولوژی پیشرفته موشکهای ایرانی گفته و ضمن اعتراف به نفوذ موشکهای ایرانی از سامانههای دفاعی و پدافندی چند لایه رژیم صهیونیستی، آن را شکستی بزرگ برای این رژیم توصیف کردهاند.[۲۹]
همزمان با مرحله دوم حملات موشکی و پهبادی ایران به اسرائیل در ۲۴ خرداد، یمن نیز حملات موشکی به تلآویو انجام داد.[۳۰]
پیامدهای این عملیات شامل لغو مذاکرات ایران و آمریکا، خسارات اقتصادی به اسرائیل و مهاجرت معکوس صهیونیستها از سرزمینهای اشغالی میشود.
اسرائیل در ۲۳ خرداد با هدف نابودی برنامه هستهای ایران و تغییر نظام سیاسی این کشور، به برخی از تأسیسات هستهای، پایگاههای نظامی و مناطق مسکونی ایران حمله کرد و برخی از فرماندهان ارشد نظامی همچون محمد باقری و حسین سلامی و تعدادی از دانشمندان هستهای ایران را به شهادت رساند.
اسرائیل در بامداد ۲۳ خرداد ۱۴۰۴ش با ادعای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای[۴] و با هدف نابودی کامل برنامه هستهای ایران[۵] به شهرهای مختلف ایران حمله کرد. ادعای رژیم صهیونیستی و حامیانش ازجمله آمریکا مبنی بر توجیه حمله اسرائیل در قالب دفاع پیشگیرانه را فاقد مبنای حقوقی و خلاف قانون شمردهاند به ویژه آنکه این حملات در میانه مذاکرات صلح ایران و آمریکا درباره برنامه هستهای ایران بود.[۶]
در حملات اسرائیل به ایران، چند تن از فرماندهان ارشد نظامی ایران همچون محمد باقری، رئیس ستاد کل نیروهای مسلح ایران، حسین سلامی، فرمانده سپاه پاسداران، امیرعلی حاجیزاده، فرمانده نیروی هوافضای سپاه، و چند تن از دانشمندان هستهای مانند فریدون عباسی و محمدمهدی طهرانچی به شهادت رسیدند.[۱۰]
در دهمین روز از جنگ اسرائیل با ایران در بامداد ۱ تیر، ارتش آمریکا در حمایت از تجاوز اسرائیل، تأسیسات هستهای فردو، نطنز و اصفهان را بمباران کرد.[۱۱] براساس گزارشها، تجاوز نظامی اسرائیل به ایران نیز با چراغ سبز آمریکا بود.[۱۲]
آیتالله خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، مراجع تقلید شیعه و بسیاری از عالمان شیعه و عدهای از عالمان اهلسنت این حملات را محکوم کردند و خواهان پاسخ متقابل شدند.[۱۳] مقامات کشورهای متعددی همچون چین، روسیه، عربستان، برزیل، ونزوئلا، ترکیه، پاکستان، لبنان، عراق، کلمبیا، اردن، امارات متحده عربی، ژاپن، اندونزی، مصر، تاجیکستان، یمن، کویت، قطر، مالزی، عمان و افغانستان،[۱۴] ۳۳ کشور عضو کنفرانس خلع سلاح سازمان ملل متحد،[۱۵] گروه دوستان دفاع از منشور ملل متحد که شامل ۱۷ کشور،[۱۶] اتحادیه عرب، سازمان همکاری اسلامی، حزبالله لبنان، جریان حکمت ملی عراق، انصارالله یمن و حماس حمله اسرائیل به ایران را محکوم کردند و آن را نقض قوانین بینالمللی و حاکمیت ایران خواندند.[۱۷] یازده کشور عضو شورای حکام آژانس انرژی اتمی نیز در بیانیهای مشترک در ۲۶ خرداد، حملات اسرائیل به تاسیسات هستهای ایران را محکوم کردند.[۱۸]
بخشی از پیام تلویزیونی رهبر جمهوری اسلامی ایران
رژیم صهیونیستی اشتباه بزرگی کرد، خطای بزرگی کرد، غلطی کرد و عواقب آن، او را بیچاره خواهد کرد، به توفیق الهی. ملّت ایران از خون شهدای گرانقدر نخواهد گذشت، از تجاوز به آسمان کشورش صرفنظر نخواهد کرد... زندگی برای آنها تلخ خواهد شد، بدون تردید. فکر نکنند که زدند و تمام شد؛ نه، کار را آنها شروع کردند و جنگ به راه انداختند. ما به آنها اجازه نخواهیم داد که از این جنایت بزرگی که انجام دادند، خودشان را سالم خلاص کنند؛ مسلّم، نیروی مسلّح جمهوری اسلامی ضربههای سنگینی بر این دشمن خبیث وارد خواهد آورد. ملّت هم پشتیبان ما است، پشتیبان نیروهای مسلّح است و جمهوری اسلامی، به اذن الهی، بر رژیم صهیونیستی فائق خواهد شد.[۱۹]
اسرائیل اعلام و گزارش و انتشار عکس و ویدیو از خسارتهای عملیات وعده صادق ۳ را ممنوع کرده و با انتشار تصاویر و فیلمهای مرتبط برخورد میکند.[۳۱] با این حال، خبرگزاری تایمز اسرائیل، تعداد کشتههای اسرائیلی در جنگ ۱۲ روزه را ۲۸ تن و شمار زخمیها را ۳۲۲۳ نفر اعلام کرده است.[۳۲] برخی از خبرگزاریهای فارسی به نقل از رسانههای صهیونیستی شمار کشتههای صهیونیستها را بیش از ۸۰۰ نفر گفتهاند که شامل چندین ژنرال و فرمانده نظامی اسرائیلی میشود.[۳۳]
در حملات ۱۲ روزه اسرائیل، بیش از هزار ایرانی کشته[۳۴] و ۴۸۷۰ زخمی[۳۵] شدند. بیش از ۱۶۰ نفر از کشتهها، زن و کودک بودند.[۳۶]
در پی عملیات وعده صادق ۳ خسارات بیسابقهای به زیرساختها و مناطق نظامی و مهم اسرائیل وارد شد. به گزارش خبرگزاریها، مقر وزارت جنگ اسرائیل، مجتمع نظامی – اطلاعاتی کریا (پنتاگون اسرائیل)، مؤسسه تحقیقاتی وایْزْمَن در جنوب تلآویو، مرکز اطلاعات نظامی ارتش اسرائیل موسوم به آمان، بخشی از وزرات کشور که مسئول هماهنگی نظامی داخلی بود، پایگاههای هوایی نواتیم و تل نوف، ستاد اطلاعاتی موساد، پالایشگاه نفت بازان در حیفا که بزرگترین مرکز فرآوری سوخت اسرائیل به شمار میرود، منطقه صنعتی کریات گات که مرکز اصلی تولید ریزپردازنده و فناوری پیشرفته نظامی بود، فرودگاه بن گوریون، مراکز فرماندهی و کنترل ارتش اسرائیل و موساد در تلآویو و حیفا[۳۷] و مرکز تحقیقات هستهای اسرائیل،[۳۸] ازجمله اهداف موشکها و پهبادهای ایرانی بودند که نابود شدند یا خسارت دیدند.
عملیات وعده صادق ۳ و حمله اسرائیل به ایران واکنشهایی از سوی مردم و نهادهای بینالمللی در پی داشت:
در روز ۲۴ خرداد و همزمان با عید غدیر، در واکنش به تجاوز اسرائیل به ایران و عملیات وعده صادق ۳، در شهرهای مختلف ایران تجمع و راهپیمایی با شعار «ایران؛ ذوالفقار علی» برگزار شد.[۳۹]
حمایت مردم کشورهای مختلف همچون یمن و ترکیه، کانادا.[۴۰]
مردم کشورهایی مانند عراق و لبنان و فلسطین نیز در پی عملیات وعده صادق ۳ ابراز خوشحالی کردند.
عملیات وعده صادق ۳ و حمله اسرائیل به ایران پیامدهای گوناگونی در پی داشت که برخی از آنها از این قرار است:
تعویق و تغییر در بازگشت حاجیان ایرانی از عربستان: به دلیل لغو پروازها در ایران در پی حمله اسرائیل به ایران، انتقال هوایی حاجیان از عربستان به ایران لغو و بازگشت آنها از طریق زمینی و از سمت عراق انجام شد.[۴۱]
لغو مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا: دلیل لغو این مذاکرات، حمله اسرائیل به ایران و حمایت مستقیم آمریکا از آن رژیم اعلام شده است.[۴۲]
تأثیر در اقتصاد و بازارهای جهانی ازجمله افزایش بهای نفت و طلای جهانی و ریزش بازارهای بورس اسرائیل و آمریکا.[۴۴] بورس ایران نیز به صورت موقت تعطیل شد.[۴۵]
براساس گزارش خبرگزاریها از وزارت دارایی اسرائیل، جنگ ۱۲ روزه ۵.۴ میلیارد دلار برای اسرائیل خسارت و هزینه مستقیم داشت؛ البته گفته شده با لحاظ خسارت و زیانهای تعطیلی اقتصاد در ۱۲ روز، خسارتها به ۲۰ میلیارد دلار میرسد.[۴۶] خسارت به اقتصاد اسرائیل تا ۲۸ میلیارد دلار نیز گفته شده است.[۴۷] براساس گفته مشاور مالی سابق ارتش اسرائیل، هزینه روزانه جنگ اسرائیل علیه ایران، یک میلیارد دلار خسارت به اقتصاد اسرائیل وارد میکند.[۴۸]
مهاجرت صهیونیستها از اسرائیل به کشورهای دیگر: در پی عملیات وعده صادق ۳ و حملات سایبری، موجی از مهاجرت صهیونیستها به خارج از سرزمینهای اشغالی آغاز شده است. صیهونیستها به جهت لغو پروازها در اسرائیل، از طریق زمینی و دریایی به دنبال فرار از اسرائیل هستند.[۴۹]
نقض قوانین بینالمللی از سوی اسرائیل
رژیم صهیونیستی در حمله به ایران، با حمله به مناطق غیرنظامی بارها قوانین بینالمللی را نقض کرده است که برخی از آنها از این قرار است:
دولت و مقامات کشورهای مختلف، سازمان همکاری اسلامی و شورای همکاری خلیج فارس حمله اسرائیل به ایران را نقض حاکمیت و تمامیت ارضی ایران شمردهاند.[۵۳] تجاوز اسرائیل به خاک ایران نقض ماده ۲ بند ۴ منشور ملل متحد شمرده شده که استفاده یا تهدید به زور علیه تمامیت ارضی کشورها را ممنوع میکند.[۵۴] در این حملات، حریم هوایی عراق و سوریه نیز نقض شد.[۵۵]
حمله به تأسیسات هستهای ایران، نقض پروتکلهای ایمنی آژانس بینالمللی انرژی اتمی تلقی شده و میتوانست عواقب زیستمحیطی و انسانی گستردهای به دنبال داشته باشد.[۵۶] همچنین این اقدام نقض اصول منشور سازمان ملل متحد، حقوق بینالملل و اساسنامه آژانس نیز شمرده شده است.[۵۷]
ترور دانشمندان هستهای، نقض آشکار قوانین آژانس انرژی اتمی، منشور ملل متحد و کنوانسیونهای ژنو شمرده شده است.[۵۸] براساس کنوانسیون ژنو مصوب ۱۹۴۹م حمله به غیرنظامیان ممنوع است.[۵۹]
ترور رهبران محور مقاومت و تغییر موازنهها
برخی تحلیلگران بر این باورند که اسرائیل با این ارزیابی دست به حمله علیه ایران زد که پیش از آن، با ترور فرماندهان محور مقاومت همچون سید حسن نصرالله، اسماعیل هنیه و یحیی سنوار، جنگ علیه حزبالله و حماس و سقوط دولت بشار اسد در سال ۲۰۲۴م، توان بازدارندگی منطقهای ایران را کاهش داده و مسیر را برای اقدام نظامی مستقیم علیه تهران هموار ساخته است.[۷۶] سوریه در دوران حافظ و بشار اسد، کانال اصلی ارتباطی ایران و حزبالله و گروههای فلسطینی محسوب میشد.[۷۷]
بمباران ساختمان سازمان صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران نیز نقض آشکار کنوانسیون ژنو و قوانین بینالمللی شمرده شده است.[۶۰]
اسرائیل به چندین بیمارستان و اورژانس و جمعیت هلالاحمر حمله کرده است[۶۱] که نقض ماده ۱۸ کنوانسیون ژنو ۴ و قطعنامه ۲۶۷۵ مجمع عمومی سازمان ملل متحد مصوب سال ۱۹۷۰م به شمار میرود.[۶۲]
حمله اسرائیل به زندان اوین در تهران نیز از سوی سازمان ملل، نقض قوانین بشردوستانه بینالمللی و جنایت جنگی شمرده شده است.[۶۳]
پیامدها
جنگ اسرائیل علیه ایران پیامدهای گوناگونی در پی داشت ازجمله:
لغو دور ششم مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا که قرار بود در ۲۴ خرداد ۱۴۰۴ش در عمان برگزار شود، به دلیل حمایت مستقیم آمریکا از رژیم صهیونیستی.[۸۶]
تعویق و تغییر در بازگشت حاجیان ایرانی از عربستان: به دلیل لغو پروازها در ایران، انتقال هوایی حاجیان از عربستان به ایران لغو و بازگشت آنها از طریق زمینی و از سمت عراق انجام شد.[۸۷]
تصویب طرح تعلیق همکاری ایران با آژانس انرژی اتمی در مجلس شورای اسلامی در ۴ تیر ۱۴۰۴ش.[۸۸] براساس این طرح ورود بازرسان آژانس به ایران تا تضمین امنیت مراکز و دانشمندان هستهای ممنوع شد.[۸۹]
خسارت بیش از ۲۸ میلیارد دلاری به اقتصاد اسرائیل بر اساس برآورد نهادهای مالی و رسانههای اسرائیل.[۹۰]
تأثیر در اقتصاد و بازارهای جهانی ازجمله افزایش بهای نفت و طلای جهانی و ریزش بازارهای بورس اسرائیل و آمریکا.[۹۱] و تعطیلی موقت بورس ایران.[۹۲]
افزایش مهاجرت معکوس صهیونیستها از اسرائیل به کشورهای دیگر.[۹۳]
انتخاب شعار «ایرانِ حسین، تا ابد پیروز است» به عنوان شعار محرم ۱۴۴۷ق.[۹۴]
تحریف جنگ
با وجود آغازگر بودن رژیم صهیونیستی و حمله به مناطق مسکونی و غیرنظامی همچون صداوسیما و بیمارستان در ایران، برخی از رسانههای غربی درصدد تحریف جنگ به نفع اسرائیل و بر ضد ایران برآمدهاند. براساس گزارش این رسانهها، اسرائیل برای جلوگیری از بمب هستهای ایران و فقط به مناطق نظامی ایران حمله کرده است.[۹۵] خبرگزاری یورونیوز از ارتش اسرائیل نقل کرده که حملات اسرائیل به ایران، به سمت اهداف مرتبط با تسلیحات هستهای در تهران بوده است.[۹۶] این درحالی است که رژیم صهیونیستی علاوه بر ترور دانشمندان هستهای و فرماندهان نظامی ایران، خانوادههای آنان را نیز مورد حمله قرار داده است.[۹۷] همچنین حمله اسرائیل به پایگاههای هوایی و موشکی، میدان گازی و انبار نفت و ترور مقامات ارشد نظامی و دانشمندان هستهای با ادعای اسرائیل مبنی بر جلوگیری از ساخت بمب هستهای و نابودی برنامه هستهای ایران ناسازگار شمرده شده است.[۹۸]
زمینه
در بامداد ۲۳ خرداد ۱۴۰۴، اسرائیل با هدف نابودی کامل برنامه هستهای ایران به شهرهای مختلف ایران حمله کرد. در این حملات، شماری از فرماندهان ارشد نظامی همچون محمد باقری (رئیس ستاد کل نیروهای مسلح)، حسین سلامی (فرمانده کل سپاه پاسداران) و امیرعلی حاجیزاده (فرمانده نیروی هوافضای سپاه) به شهادت رسیدند. همچنین چند دانشمند هستهای از جمله فریدون عباسی و محمدمهدی طهرانچی کشته شدند.
در جریان این حملات، اسرائیل مدعی شد اقدامش «دفاع پیشگیرانه» برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای بوده است؛ ادعایی که به دلیل فتوای حرمت سلاح هستهای رهبر جمهوری اسلامی (۱۳۸۹) و گزارشهای آژانس بینالمللی انرژی اتمی، فاقد مبنای حقوقی توصیف شد. مدیرکل آژانس در ۲۸ خرداد ۱۴۰۴ تأکید کرد هیچ مدرکی درباره ساخت سلاح هستهای از سوی ایران وجود ندارد.
اين مطلب درفهرست عناوين مطالب-رديف: جنگ باآمریکاواسرائیل
ادامه مطلب را ببينيد
ادامه جنگ باآمریکاواسرائیل 6
پیشزمینههای جنگ
تنش میان اسرائیل و ایران ریشه در چند دهه خصومت دارد، از جمله:
دشمنی ایدئولوژیک و سیاسی پس از انقلاب ۱۳۵۷
ایران پس از انقلاب ۱۳۵۷ش، حمایت از فلسطین و مبارزه با اسرائیل را به عنوان یک اصل راهبردی اعلام کرد.[۶۴] بلافاصله روابط خود را با اسرائیل قطع کرد و سفارت اسرائیل را به سفارت فلسطین تبدیل نمود.[۶۵] از نگاه جمهوری اسلامی، اسرائیل رژیمی نامشروع و غاصب است که برای سلطه بر جهان اسلام ایجاد شده است.[۶۶] اسرائیل نیز ایران را تهدید اصلی خود میداند، اقدامات پنهانی متعددی شامل ترور دانشمندان و شخصیتهای ایرانی علیه ایران انجام داده است.[۶۷] اسرائیل در عملیات طوفانالاقصیٰ و حمایت ایران از گروههای مقاومت همچون حزبالله لبنان و حماس، ایران را به جنگ تهدید کرده بود.[نیازمند منبع]
برنامه هستهای ایران؛ بهانه یا علت واقعی؟
مقالهٔ اصلی: برنامه هستهای ایران
اسرائیل مدعی است که هدف ایران از برنامه هستهای دستیابی به سلاح هستهای است. اما مقامات عالیرتبه ایران بر صلحآمیزبودن برنامه هستهای خود تأکید دارند.[۶۹] سید علی خامنهای، رهبر وقت ایران، در سال ۱۳۸۹ش فتوایی صادر کرد که بر اساس آن تولید و استفاده از سلاح هستهای حرام است.[۷۰] این فتوا به عنوان سند رسمی در سازمان ملل ثبت شده است.[نیازمند منبع] مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی نیز در خرداد ۱۴۰۴ش تأیید کرده که هیچ مدرکی دال برساخت سلاح هستهای توسط ایران وجود ندارد.[۷۱] برخی از تحلیلگران، از جمله رهبر ایران، معتقدند که مسئله هستهای فقط بهانهای برای فشار بر ایران و مهار نفوذ منطقهای آن است.[۷۲]
حمله اسرائیل به ایران، در پی تصویب قطعنامه شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی علیه ایران و پایان مهلت آمریکا برای توافق هستهای رخ داد.[۷۳] برخی کارشناسان معتقدند گزارش مدیرکل آژانس انرژی اتمی به گونهای تنظیم شده بود که بهانه برای جنگ را فراهم آورد.[۷۴] اسرائیل پیش از تصویب این قطعنامه نیز ایران را تهدید به حمله نظامی به تأسیسات هستهای کرده بود.[۷۵]
دفاع مشروع دربرابر حمله اسرائیل به ایران
عملیات وعده صادق ۳، عملیات مشترک نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران، در پاسخ به حمله اسرائیل به تأسیسات هستهای و پایگاههای نظامی و هوایی ایران و به شهادت رساندن تعدادی از فرماندهان نظامی و دانشمندان هستهای و مردم عادی بود.[۱] این عملیات، براساس ماده ۵۱ منشور سازمان ملل متحد، دفاع مشروع و قانونی شمرده شده است.[۲] گفته میشود ایران اصولی که براساس این ماده باید رعایت میشد مانند اطلاعرسانی دقیق وقوع حمله به شورای امنیت سازمان ملل را رعایت کرده است.[۳]
اسرائیل در بامداد ۲۳ خرداد ۱۴۰۴ش با ادعای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای[۴] و با هدف نابودی کامل برنامه هستهای ایران[۵] به شهرهای مختلف ایران حمله کرد. ادعای رژیم صهیونیستی و حامیانش ازجمله آمریکا مبنی بر توجیه حمله اسرائیل در قالب دفاع پیشگیرانه را فاقد مبنای حقوقی و خلاف قانون شمردهاند به ویژه آنکه این حملات در میانه مذاکرات صلح ایران و آمریکا درباره برنامه هستهای ایران بود.[۶]
آیتالله خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، در سال ۱۳۸۹ش در پاسخ به ادعای اسرائیل، فتوای حرمت ساخت و بهکارگیری سلاح هستهای را صادر کرده بود[۷] که به عنوان سند در سازمان ملل ثبت شده است.[۸] مدیر کل آژانس انرژی هستهای در ۲۸ خرداد ۱۴۰۴ش و پس از حمله اسرائیل به ایران، اعتراف کرد که هیچ مدرکی درباره ساخت سلاح هستهای از سوی ایران وجود ندارد.[۹]
در حملات اسرائیل به ایران، چند تن از فرماندهان ارشد نظامی ایران همچون محمد باقری، رئیس ستاد کل نیروهای مسلح ایران، حسین سلامی، فرمانده سپاه پاسداران، امیرعلی حاجیزاده، فرمانده نیروی هوافضای سپاه، و چند تن از دانشمندان هستهای مانند فریدون عباسی و محمدمهدی طهرانچی به شهادت رسیدند.[۱۰]
در دهمین روز از جنگ اسرائیل با ایران در بامداد ۱ تیر، ارتش آمریکا در حمایت از تجاوز اسرائیل، تأسیسات هستهای فردو، نطنز و اصفهان را بمباران کرد.[۱۱] براساس گزارشها، تجاوز نظامی اسرائیل به ایران نیز با چراغ سبز آمریکا بود.[۱۲]
واکنشها
حمله اسرائیل به ایران واکنشهای متعددی را در پی داشت. آیتالله خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، مراجع تقلید شیعه و بسیاری از عالمان شیعه و عدهای از عالمان اهلسنت این حملات را محکوم کردند و خواهان پاسخ متقابل شدند.[۱۳] مقامات کشورهای متعددی همچون چین، روسیه، عربستان، برزیل، ونزوئلا، ترکیه، پاکستان، لبنان، عراق، کلمبیا، اردن، امارات متحده عربی، ژاپن، اندونزی، مصر، تاجیکستان، یمن، کویت، قطر، مالزی، عمان و افغانستان،[۱۴] ۳۳ کشور عضو کنفرانس خلع سلاح سازمان ملل متحد،[۱۵] گروه دوستان دفاع از منشور ملل متحد که شامل ۱۷ کشور،[۱۶] اتحادیه عرب، سازمان همکاری اسلامی، حزبالله لبنان، جریان حکمت ملی عراق، انصارالله یمن و حماس حمله اسرائیل به ایران را محکوم کردند و آن را نقض قوانین بینالمللی و حاکمیت ایران خواندند.[۱۷] یازده کشور عضو شورای حکام آژانس انرژی اتمی نیز در بیانیهای مشترک در ۲۶ خرداد، حملات اسرائیل به تاسیسات هستهای ایران را محکوم کردند.[۱۸]
بخشی از پیام تلویزیونی رهبر جمهوری اسلامی ایران
رژیم صهیونیستی اشتباه بزرگی کرد، خطای بزرگی کرد، غلطی کرد و عواقب آن، او را بیچاره خواهد کرد، به توفیق الهی. ملّت ایران از خون شهدای گرانقدر نخواهد گذشت، از تجاوز به آسمان کشورش صرفنظر نخواهد کرد... زندگی برای آنها تلخ خواهد شد، بدون تردید. فکر نکنند که زدند و تمام شد؛ نه، کار را آنها شروع کردند و جنگ به راه انداختند. ما به آنها اجازه نخواهیم داد که از این جنایت بزرگی که انجام دادند، خودشان را سالم خلاص کنند؛ مسلّم، نیروی مسلّح جمهوری اسلامی ضربههای سنگینی بر این دشمن خبیث وارد خواهد آورد. ملّت هم پشتیبان ما است، پشتیبان نیروهای مسلّح است و جمهوری اسلامی، به اذن الهی، بر رژیم صهیونیستی فائق خواهد شد.[۱۹]
شرح عملیات
عملیات وعده صادق ۳ در شامگاه ۲۳ خرداد، همزمان با پیام تلویزیونی آیتالله خامنهای رهبر جمهوری اسلامی ایران آغاز شد.[۲۰] در این پیام آمده است که اسرائیل جنگ را به راه انداخت و ایران به آنها اجازه نخواهد داد که از این جنایت بزرگی که انجام دادند، سالم خلاص شوند؛ وی همچنین یادآور شد که نیروی مسلّح جمهوری اسلامی ضربههای سنگینی بر اسرائیل وارد خواهند کرد.[۲۱]
سپاه پاسداران و ارتش ایران طی عملیات وعده صادق ۳ تا روز سوم تیر (روز آتشبس)، در ۲۲ موج حمله موشکی[۲۲] و ده مرحله حمله پهبادی،[۲۳] مراکز مهم نظامی، اطلاعاتی و جاسوسی اسرائیل را هدف قرار دادند. حملات سایبری به مراکز اطلاعاتی و پدافند اسرائیل نیز بخشی از این علمیات بود.[نیازمند منبع]در حملات ایران به اسرائیل، بیش از ۱۵۰ هدف[۲۴] در شهرهای مختلف اسرائیل همچون تلآویو، پایتخت اسرائیل، حَیْفا، قطب اقتصادی و نفتی اسرائیل، روحوف و بت یام هدف حملات موشکی و پهبادی ایران قرار گرفتند.[۲۵]
پیام اصلی عملیات وعده صادق ۳، براساس اطلاعیه سپاه پاسداران، این بود که امنیت ایران اسلامی، خط قرمز نیروهای مسلح است.[۲۶]
ایران در این عملیات از موشک هایپرسونیک فَتّاح، موشک بالستیک سِجّیل، موشک بالستیک قدر، موشک راهبردی خیبرشکن، موشک هدایتپذیر عِماد[۲۷] و موشک خوشهای خرمشهر ۴ و پهبادهای رادارگریز آرش ۲[۲۸] و شاهد ۱۳۶ استفاده کرد. رسانههای بینالمللی از تکنولوژی پیشرفته موشکهای ایرانی گفته و ضمن اعتراف به نفوذ موشکهای ایرانی از سامانههای دفاعی و پدافندی چند لایه رژیم صهیونیستی، آن را شکستی بزرگ برای این رژیم توصیف کردهاند.[۲۹]
همزمان با مرحله دوم حملات موشکی و پهبادی ایران به اسرائیل در ۲۴ خرداد، یمن نیز حملات موشکی به تلآویو انجام داد.[۳۰]
تلفات و خسارات
اسرائیل اعلام و گزارش و انتشار عکس و ویدیو از خسارتهای عملیات وعده صادق ۳ را ممنوع کرده و با انتشار تصاویر و فیلمهای مرتبط برخورد میکند.[۳۱] با این حال، خبرگزاری تایمز اسرائیل، تعداد کشتههای اسرائیلی در جنگ ۱۲ روزه را ۲۸ تن و شمار زخمیها را ۳۲۲۳ نفر اعلام کرده است.[۳۲] برخی از خبرگزاریهای فارسی به نقل از رسانههای صهیونیستی شمار کشتههای صهیونیستها را بیش از ۸۰۰ نفر گفتهاند که شامل چندین ژنرال و فرمانده نظامی اسرائیلی میشود.[۳۳]
در حملات ۱۲ روزه اسرائیل، بیش از هزار ایرانی کشته[۳۴] و ۴۸۷۰ زخمی[۳۵] شدند. بیش از ۱۶۰ نفر از کشتهها، زن و کودک بودند.[۳۶]
در پی عملیات وعده صادق ۳ خسارات بیسابقهای به زیرساختها و مناطق نظامی و مهم اسرائیل وارد شد. به گزارش خبرگزاریها، مقر وزارت جنگ اسرائیل، مجتمع نظامی – اطلاعاتی کریا (پنتاگون اسرائیل)، مؤسسه تحقیقاتی وایْزْمَن در جنوب تلآویو، مرکز اطلاعات نظامی ارتش اسرائیل موسوم به آمان، بخشی از وزرات کشور که مسئول هماهنگی نظامی داخلی بود، پایگاههای هوایی نواتیم و تل نوف، ستاد اطلاعاتی موساد، پالایشگاه نفت بازان در حیفا که بزرگترین مرکز فرآوری سوخت اسرائیل به شمار میرود، منطقه صنعتی کریات گات که مرکز اصلی تولید ریزپردازنده و فناوری پیشرفته نظامی بود، فرودگاه بن گوریون، مراکز فرماندهی و کنترل ارتش اسرائیل و موساد در تلآویو و حیفا[۳۷] و مرکز تحقیقات هستهای اسرائیل،[۳۸] ازجمله اهداف موشکها و پهبادهای ایرانی بودند که نابود شدند یا خسارت دیدند.
واکنشها
عملیات وعده صادق ۳ و حمله اسرائیل به ایران واکنشهایی از سوی مردم و نهادهای بینالمللی در پی داشت:
در روز ۲۴ خرداد و همزمان با عید غدیر، در واکنش به تجاوز اسرائیل به ایران و عملیات وعده صادق ۳، در شهرهای مختلف ایران تجمع و راهپیمایی با شعار «ایران؛ ذوالفقار علی» برگزار شد.[۳۹]
حمایت مردم کشورهای مختلف همچون یمن و ترکیه، کانادا.[۴۰]
مردم کشورهایی مانند عراق و لبنان و فلسطین نیز در پی عملیات وعده صادق ۳ ابراز خوشحالی کردند.
پیامدها
عملیات وعده صادق ۳ و حمله اسرائیل به ایران پیامدهای گوناگونی در پی داشت که برخی از آنها از این قرار است:
تعویق و تغییر در بازگشت حاجیان ایرانی از عربستان: به دلیل لغو پروازها در ایران در پی حمله اسرائیل به ایران، انتقال هوایی حاجیان از عربستان به ایران لغو و بازگشت آنها از طریق زمینی و از سمت عراق انجام شد.[۴۱]
لغو مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا: دلیل لغو این مذاکرات، حمله اسرائیل به ایران و حمایت مستقیم آمریکا از آن رژیم اعلام شده است.[۴۲]
تأثیر در اقتصاد و بازارهای جهانی ازجمله افزایش بهای نفت و طلای جهانی و ریزش بازارهای بورس اسرائیل و آمریکا.[۴۴] بورس ایران نیز به صورت موقت تعطیل شد.[۴۵]
براساس گزارش خبرگزاریها از وزارت دارایی اسرائیل، جنگ ۱۲ روزه ۵.۴ میلیارد دلار برای اسرائیل خسارت و هزینه مستقیم داشت؛ البته گفته شده با لحاظ خسارت و زیانهای تعطیلی اقتصاد در ۱۲ روز، خسارتها به ۲۰ میلیارد دلار میرسد.[۴۶] خسارت به اقتصاد اسرائیل تا ۲۸ میلیارد دلار نیز گفته شده است.[۴۷] براساس گفته مشاور مالی سابق ارتش اسرائیل، هزینه روزانه جنگ اسرائیل علیه ایران، یک میلیارد دلار خسارت به اقتصاد اسرائیل وارد میکند.[۴۸]
مهاجرت صهیونیستها از اسرائیل به کشورهای دیگر: در پی عملیات وعده صادق ۳ و حملات سایبری، موجی از مهاجرت صهیونیستها به خارج از سرزمینهای اشغالی آغاز شده است. صیهونیستها به جهت لغو پروازها در اسرائیل، از طریق زمینی و دریایی به دنبال فرار از اسرائیل هستند.[۴۹]
آتشبس
عملیات بشارت فتح را موجب تحمیل آتشبس به اسرائیل دانستهاند. این عملیات در پاسخ به تجاوز نظامی آمریکا به تأسیسات هستهای ایران در ۲ تیر انجام شد.[۵۰] پس از این عملیات، ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، خواستار آتشبس در جنگ اسرائیل با ایران شد.[۵۱] به گفته وزیر امور خارجه ایران، از آنجا که اسرائیل آغازگر جنگ بود نه ایران، در صورتی که این رژیم تهاجم خود به ایران را متوقف کند، ایران نیز قصدی برای ادامه جنگ نخواهد داشت.[۵۲]
تحلیلگران به جهت عدم تحقق اهداف راهبردی اسرائیل از جنگ با ایران، این آتشبس را نشانه شکست راهبردی اسرائیل دانستهاند.[۵۳] ازجمله گفته شده نتانیاهو به دنبال تغییر نظام سیاسی و ترامپ به دنبال تسلیم بدون قید و شرط ایران بود، ولی هیچ یک به اهدافشان نرسیدند.[۵۴] همچنین گفته شده آتشبس بدون موفقیت اسرائیل و آمریکا در نابودی تأسیسات هستهای ایران حاصل شد.[۵۵] به گزارش شبکه الجزیره، ایران با پیروزی در این جنگ، استوار و ایستاده بر پاهای خود و متکی به تواناییهای خودش از این جنگ بیرون آمد.[۵۶]
دلیل قبول آتشبس از سوی اسرائیل، اتمام پدافند هوایی آن و ترس از فروپاشی سیستماتیک اسرائیل بیان شده است.[۵۷] گفته شده در صورت ادامه جنگ امکان نابودی اسرائیل بود. ازاینرو، این آتشبس، تسلیم سخت و ناامیدانه از سوی اسرائیل توصیف شده است.[۵۸]
نگاهی به 22 موج عملیات وعده صادق 3 علیه سرزمینهای اشغالی
http://alwaght.net/upload/logo/2025625_26/202562501759492.jpg
رژیم صهیونیستی درحالی به آتشبس تحیملی با ایران تن داد که پیشبینیهای سران تلآویو برای نابودی زیرساختهای هستهای و نظامی ایران در مدت 12 روز اشتباه از آب درآمد و نیروهای مسلح جمهوری اسلامی با بکارگیری بخشی از دستاوردهای خود و با انجام 22 عملیات ترکیبی موشکی و پهپادی علاوهبر وارد کردن ضربات مهلک بر سرزمینهای اشغالی، معادلات قدرت در منطقه را تغییر داده و دشمن صهیونیستی را به عقبنشینی واداشتند.
الوقت- رژیم صهیونیستی با این تصور که با تضعیف گروههای مقاومت در فلسطین و لبنان و سقوط دولت بشار اسد در سوریه، جمهوری اسلامی نیز به گوشه رینگ افتاده و در این شرایط میتواند با کمک آمریکا در مدت کوتاهی با انجام حملات هوایی، زیرساختهای هستهای و نظامی ایران را نابود کند در تاریخ 23 خرداد در اقدامی جنایتکارانه، تجاوز به خاک ایران را آغاز کرد.
هر چند در پی این تجاوز جنایتکارانه رژیم صهیونیستی به تهران و شهرهای دیگر که طی آن تعدادی از فرماندهان ارشد و دانشمندان هستهای ایران به شهادت رسیدند، اما نیروهای مسلح جمهوری اسلامی فورا ابتکارعمل را به دست گرفته و برای تنبیه دشمن متجاوز، ساعاتی پس از این جنایتها اولین دور از عملیات خود را به سرزمینهای اشغالی انجام دادند.
در این رابطه، سپاه پاسداران در شامگاه 23 خرداد در اطلاعیهای اعلام کرد که در دور اول مرحله عملیات وعده صادق ۳ به «دهها هدف، مرکز نظامی و پایگاه هوایی» سرزمینهای اشغالی حمله کرده است. منابع صهیونیستی گفتند که در این عملیات حدود ۱۰۰ موشک از ایران پرتاب شد. در موج اول پاسخ ایران آسیب جدی به مراکز حساس و نظامی پایتخت رژیم اشغالگر وارد شد.
ایران برای تنبیه دشمن متجاوز بلافاصله موج دوم عملیات وعده صادق 3 را ساعتی از مرحه اول و در بامداد 24 خرداد انجام داد و در موج دوم ایران شهرهای حیفا و الجلیل هدف قرار گرفت که طی آن در تمام مناطق صهیونیستنشین حالت فوقالعاده اعلام شد. سازمان رادیو و تلویزیون اسرائیل اعلام کرد که 21 صهیونیست در حمله موشکی ایران زخمی شدند. همچنین یک ساختمان ۳۲ طبقه در تلآویو توسط موشکهای ایرانی آسیب دید. به گزارش رسانههای عبری، موشکهای ایرانی ۹ ساختمان را در رامات گان، مرکز تلآویو به طور کامل ویران کردند و صدها ساختمان آسیب دیدند.
موج سوم عملیات ترکیبی - تهاجمی هوافضای سپاه پاسداران شامل دهها موشک و پهپاد ایرانی با رمز «یا علی ابن ابی طالب (ع)» در شامگاه عید غدیر 24 خرداد با موفقیت از لایههای متعدد پدافندی رژیم صهیونیستی عبور کردند. بر اساس بیانیه دوم سپاه پاسداران، در این عملیات، یگانهای موشکی و پهپادی نیروی هوافضای سپاه با بهکارگیری ترکیبی از سامانههای نقطهزن و هوشمند، مراکز نظامی و پایگاههای هوایی مبدا تهاجم جنایتکارانه علیه ایران و همچنین مراکز صنعتی نظامی که در تولید موشک و سایر تجهیزات و جنگافزارهای نظامی برای ارتکاب جنایت علیه ملتهای مقاوم منطقه به ویژه مردم فلسطین و غزه مظلوم مورد استفاده ویژه ارتش رژیم صهیونیستی قرار میگرفت را همراه با سایر اهداف نظامی در عمق اراضی اشغالی هدف قرار دادند. اورژانس اسرائیلی اعلام کرد که در موج سوم حملات ایران، ۴۰ نفر زخمی شدند.
http://alwaght.net/upload/files/2025625_26/202562501844348.jpg
در شامگاه 24 خرداد موشکهای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در مرحله چهارم عملیات «وعده صادق ۳» روانه مواضع رژیم صهیونیستی شد که این عملیات ترکیبی - تهاجمی هوافضای سپاه شامل دهها موشک و پهپاد بود که شهرهای تلآویو و حیفا و دیگر مناطق اشغالی را مورد اصابت قرار دادند. رسانههای عبری از اصابت چهارمین موج موشکهای ایرانی به اهدافی در طبریا، جولان اشغالی و الجلیل خبر دادند که تعدادی ساختمان منهدم شدند.
کانال ۱۲ تلویزیون رژیم صهیونیستی نیز تائید کرد که یکی از موشکهای ایرانی بهطور مستقیم به یک ساختمان در تلآویو اصابت کرده و خساراتی برجای گذاشته است. منابع خبری رژیم صهیونیستی به نقل از شاهدان عینی گفتند که یکی از موشکهای شلیکشده از سوی ایران به یک موقعیت استراتژیک در مرکز فلسطین اشغالی برخورد کرد. سازمان امداد و نجات رژیم صهیونیستی نیز اعلام کرد که در پی این حملات، دستکم چهار نفر در تلآویو زخمی شدند.
استفاده از موشکهای قدر و عماد
مرحله پنجم عملیات وعده صادق 3، بامداد یکشنبه 25 خرداد شروع شد و بر اساس تصاویر منتشر شده از سرزمینهای اشغالی، پالایشگاه حیفا هدف اصابت مستقیم موشکهای ایرانی قرار گرفت. روابط عمومی سپاه پاسداران در اطلاعیهای اعلام کرد:موج جدید عملیات تهاجمی ترکیبی انبوه موشکی پهپادی وعده صادق ۳ توسط هوافضای سپاه پاسداران در پاسخ به تعرضهای مجدد رژیم صهیونی انجام شد. در دور پنجم حملات موشکی ایران به رژیم صهیونیستی، چندین فروند موشک نقطهزن ایرانی به تأسیسات حیاتی برق رژیم صهیونیستی اصابت کردند.
یک منبع آگاه گفت که ایران از موشکهای عماد، قدر در حمله به حیفا و تلآویو استفاده کرد. این حملات منجر به اختلال گسترده در شبکه توزیع برق مناطق مرکزی سرزمینهای اشغالی شد و بخشی از زیرساختهای حیاتی این رژیم را از کار انداخت. شبکه ۴ تلویزیون رژیم صهیونیستی اعلام کرد که در دور جدید حملات موشکی ایران به شمال فلسطین اشغالی، دو صهیونیست کشته شده و تعدادی نیز زخمی شدند. تصاویری از قطعی برق در مناطقی از حیفا و تخریب مناطقی در مرکز اراضی اشغالی نیز توسط شبکه ۱۲ اسرائیل پخش شد.
http://alwaght.net/upload/files/2025625_26/202562501938229.png
در موج ششم حملات موشکی ایران که 25 خرداد انجام شد، شهرهای تلآویو، عسقلان و حیفا هدف قرار گرفتند. روابط عمومی سپاه پاسداران اعلام کرد:ابتکارات و قابلیتهای به کار رفته در این عملیات، با وجود حمایتهای همهجانبه آمریکا و قدرتهای غربی و در اختیار داشتن بروزترین و جدیدترین فنآوری دفاعی، منجر به اصابت موفق و حداکثری موشکها به اهداف در سرزمینهای اشغالی شد. رسانههای عبری اعلام کردند که نیروگاه برق الخضیره در اطراف تلآویو و منزل خانواده نتانیاهو در شهرک قیساریه در اطراف قدس اشغالی هدف قرار گرفتند.
مرحله هشتم عملیات وعده صادق در شامگاه 25 خرداد انجام شد و بر اساس بیانیه سپاه پاسداران، در این عملیات، سامانههای فرماندهی و کنترل رژیم صهیونی، با بکارگیری روشهای نوین و با بهرهگیری از قابلیتهای اطلاعاتی - تجهیزاتی تقویت شده، سامانههای دفاعی چند لایه دشمن، دچار اختلال شد، طوری که سامانههای پدافندی این رژیم همدیگر را هدف قرار دادند.
در این مرحله شهرهای حیفا و تلآویو مورد اصابت موشکهای ایرانی قرار گرفتند و خسارات زیادی به مراکز نظامی و اقتصادی اراضی اشغالی وارد شد.
قدرت تخریبی موشکهای هایپرسونیک
در مرحله نهم که 26 خرداد انجام شد، شهرهای حیفا و تلآویو با تعدادی از موشکهای بالستیک ایرانی هدف قرار گرفت. در این مرحله از عملیات وعده صادق 3، هفت موشک قیام در منطقه طبریا و کریات شمونا به هدف نشست و تعدادی از ساختمانها به طور گسترده تخریب شدند. در این مرحله در حیفا، پالایشگاه و نیروگاه برق مورد اصابت موشک قرار گرفت و در تلآویو و بنیباراک نیز خرابیهای زیادی به بار آورد. آنچه حمله مرحله نهم موشکی ایران به اسرائیل را از بقیه حملات قبلی متمایزتر کرد، استفاده بیشتر از موشکهای هایپرسونیک بود. در عملیات چندین مورد تصویر از برخورد موشکهای هاپیرسونیک با اهداف در تلآویو و حیفا ثبت شد که نشان میداد این موشکها بهراحتی از میان سامانههای پدافند ضدبالستیک اسرائیل عبور میکنند و به هدف برخورد میکنند.
مرحله دهم عملیات نیز در 27 خرداد انجام شد و بر اساس بیانیه سپاه پاسداران، در پاسخ به تعرض گستاخانه رژیم صهیونیستی به خاک ایران رزمندگان نیروی هوا فضا سپاه پاسداران در موج دهم عملیات وعده صادق ۳، در عملیات ترکیبی پهپادی و موشکی با طرحریزی و اجرای عملیات تاثیر، پایگاههای هوایی مبدا این تهاجم را مورد هدف قرار دادند. در این موج، عملیات پر حجم موشکی علیه پایگاههای هوایی ارتش رژیم صهیونی که مبدأ پرواز جنگندههای این رژیم به سمت ایران بودند انجام شد. شبکه ۱۴ اسرائیل ادعا کرد که در این دور از حملات، ایران با ۱۰ موشک، صهیونیستها را هدف قرار داده است.
همچنین در این عملیات «موسسه علوم وایزمن» - مغز امنیتی و پشتیبان ارتش صهیونیستی هدف قرار گرفت و بخشهای زیادی از ساختمان این مرکز تخریب شد. حمله موشکی تنها به محدوده دانشگاه محدود نشد، ایستگاه قطار مرکزی رحووت نیز دچار خسارت سنگین شد. در پی انفجار، کرکرههای ایستگاه خم شد و شیشههای سکوی شماره یک شکست، و درهای آسانسور از جا کنده شد. بخشی از سایبان سکو فرو ریخت و درهای ورودی آسیب جدی دید. در نقطهای دیگر از شهر، چند کیلومتر دورتر از مؤسسه وایزمن، ۳۷ نفر در پی اصابت موشک آسیب دیدند که حال دو نفر از آنان وخیم گزارش شده و ۱۲ نفر به طور متوسط و ۲۳ نفر نیز دچار جراحات سطحی شدند. خسارت قابل توجهی به ساختمانها و فروشگاهها تا شعاع چند صد متری وارد آمد و چندین نقطه در شهر آتش گرفت.
http://alwaght.net/upload/files/2025625_26/202562502158944.jpg
بکارگیری موشکهای فتاح و سجیل
در موج یازدهم وعده صادق 3 که بامداد 28خرداد انجام شد سپاه پاسداران انقلاب اسلامی انبوهی از موشکهای بالستیک از جمله نسل اول موشکهای فتاح را به سمت اهداف مهم و راهبردی در سرزمینهای اشغالی شلیک کرد. رادیو اسرائیل اعلام کرد که ۳۰ موشک ایرانی در دو موج، ظرف ۲۰ دقیقه به مرکز اسرائیل اصابت کردند. دو ساختمان در شهر حیفا هدف حمله قرار گرفتند و همچنین در منطقه لاچیش نیز ساختمان دیگری تخریب شد. با اجرای این عملیات سامانه فلاخن داود در رهگیری موشکهای ایرانی ناکام ماند و خودزنی کرد که طی آن یک نقطه از تلآویو مورد اصابت موشکهای خودی قرار گرفت.
با تشدید جنایات ارتش اشغالگر به مناطق غیرنظامی در خاک ایران، نیروهای مسلح کشورمان نیز از دستاوردهای جدید نظامی خود رونمایی کرده و ضربات مهلکی را به دشمن صهیونیستی وارد کردند.
در مرحله دوازدهم عملیات وعده صادق که شامگاه 28 خرداد انجام شد، مناطق مختلف در اراضی اشغالی مورد هدف قرار گرفتند. بر اساس اطلاعیه سپاه پاسداران، موج دوازدهم عملیات «وعده صادق ۳» با شلیک موشکهای فوقسنگین، دوربرد و دومرحلهایِ سجیل انجام شد. حدود 8 موشک از ایران در این موج حمله از عملیات شلیک شد که طی آن تلآویو مورد اصابت قرار گرفت. به گزارش رسانههای عبری، در این مرحله با اصابت یک موشک بالستیک ایرانی در تلآویو، 20 برج مسکونی تخریب شدند.
سیزدهمین موج عملیات وعده صادق در 29 خرداد با شلیک موشکهای فوق سنگین دوربرد انجام شد. رسانههای صهیونیستی اعلام کردند موشکهای ایران در ۴ نقطه فرود آمدند، ۳ نقطه در غوشدان و یک نقطه در جنوب. در حملات این مرحله، ۳ صهیونیست کشته و ۳۰ مجروح شدند. همچنین، در نتیجه موج انفجار ناشی از اصابت موشکها به یک مرکز امنیتی در قلب تلآویو، کل ساختمان بیمارستان سوروکا که محل درمان نظامیان زخمی در غزه بود، فرو ریخت.
موج چهاردهم عملیات وعده صادق3، بامداد 29 خرداد به صورت ترکیبی از پهپادهای انتحاری و موشکهای راهبردی آغاز شد. در این عملیات، مرکز فرماندهی و اطلاعات ارتش رژیم، در نزدیکی یکی از بیمارستانها، با دقت بالا و به صورت نقطه زن هدف قرار گرفت.
مرحله پانزدهم وعده صادق عصر 29 خرداد با ترکیبی موشکی-پهپادی علیه اهداف نظامی و مراکز صنعتی وابسته به صنعت نظامی در شهرهای حیفا و تلآویو آغاز شد. در این مرحله بیش از ۱۰۰ فروند انواع پهپادهای رزمی و انتحاری علیه اهداف نظامی به ویژه سامانههای دفاع ضد موشکی در حیفا و تلآویو استفاده شدند. همچنین طی این عملیات، برق برخی شهرکهای صهیونیستنشین قطع شد. در این مرحله صدای چندین انفجار در تلآویو و قدس اشغالی شنیده شد. همچنین، سیستم اعلام اضطراری در سرزمینهای اشغالی نیز در حین انجام این عملیات هک شد.
صبح جمعه 30 خرداد مرحله شانزدهم از عملیات وعده صادق 3، توسط نیروی هوافضای سپاه پاسداران علیه اهدافی در سرزمینهای اشغالی صورت گرفت. در این عملیات، پایگاه هوایی نواتیم در النقب واقع در جنوب فلسطین اشغالی مورد هدف قرار گرفت. رسانههای صهیونیستی هم اعلام کردند که یک موشک ایرانی به نزدیکی ساختمان شرکت مایکروسافت در بئرالسبع اصابت کرد. شهردار بئرالسبع در این باره گفت:موشک شلیکشده از ایران بهطور مستقیم اصابت کرد و هیچ تلاشی برای رهگیری آن صورت نگرفت. رسانههای عبری اعلام کردند که مرکز تکنولوژیهای پیشرفته و امنیت سایبری در بئرالسبع نیز بر اثر حمله موشکی ایران آسیب دیده است.
موج هفدهم عملیات وعده صادق 3، شامگاه 30 خرداد در سرتاسر سرزمین های اشغالی و علیه طیفی از اهداف، شامل مراکز نظامی، صنایع دفاعی، مراکز فرماندهی و کنترل، شرکتهای پشتیبانی کننده از عملیات نظامی رژیم و پایگاههای هوایی نواتیم و هاتزریم انجام شد. این عملیات با استفاده از موشکهای دوربرد و فوق سنگین، پهپادهای تهاجمی و پهپادهای انتحاری انجام شد.
در این عملیات، یک مرکز فناوری پیشرفته، تحقیقاتی و امنیت سایبری در بنرالسبع مورد اصابت قرار گرفت و بخشهای زیادی از آن تخریب شد. ایستگاه قطار بنرالسبع شمالی به طور موقت تعطیل شد. به گفته پلیس اسرائیل، موشکی که در بنرالسبع فرود آمد حاوی 300 کیلوگرم مواد منفجره بود. به گزارش سازمان اورژانس رژیم صهیونیستی دست کم شش نقطه مختلف هدف حملات موشکی ایرانی قرار گرفت. روزنامه یدیعوت آحارونوت اعلام کرده بجز منطقه تلآویو و حیفا، مناطقی در صحرای نقب هم هدف حمله موشکی ایران بوده است. سازمان اورژانس سرزمینهای اشغالی آخرین آمار مجروحان حمله موشکی ایران در مرحله هفدهم را 27 نفر اعلام کرد. پایگاه صهیونیستی «خداشوت للووتسنزوراه» از خسارت به مراکز اداری رژیم صهیونیستی در شهر قدس در پی حمله موشکی ایران خبر داد.
موج هجدهم عملیات «وعده صادق ۳» بامداد 31 خرداد علیه اهداف نظامی، صنایع نظامی و مراکز فرماندهی رژیم صهیونیستی انجام شد. بر اساس بینیه سپاه پاسداران، موج هجدهم عملیات وعده صادق 3 در مرکز فلسطین اشغالی و فرودگاه بنگوریون علیه اهداف نظامی ومراکز پشتیبانی عملیاتی ارتش رژیم صهیونیستی به صورت حجم انبوهی از پهپادهای انتحاری و رزمی شاهد 136 و موشکهای نقطه زن سوخت جامد و مایع به اجرا درآمد و اهداف از پیش تعیین شده را به حول و قوه الهی با موفقیت نابود ساخت. در این عملیات، چندین اسکادران از پهپادهای شاهد 136 به صورت پیوسته درآسمان اراضی اشغالی انجام ماموریت کردند و بهروزترین سامانههای پدافندی از رهگیری آنها ناتوان ماندند و صهیونیستها مثل همیشه مجبور به فرار به سمت پناهگاهها شدند.
بر اثر اصابت موشک به تلآویو، علاوه بر شنیده شدن صدای انفجار، برخی ساختمانها آتش گرفته و خساراتی به بار آورد. به گفته سخنگوی سپاه، ثمره موشکباران اراضی اشغالی در موج هجدهم هدفگیری موفق ۱۴ نقطه استراتژیک نظامی در حیفا و تلآویو بوده است. برج بادبان «sail tower» در مرکز حیفا بهعنوان میزبان دفتر شرکت هوش مصنوعی AI12 Labs و سایر شرکتهای نرم افزار صنایع نظامی وزارت جنگ رژیم در این عملیات با موشک برد بلند قدر F مورد هدف قرار گرفت. سخنگوی سپاه در تشریح جزئیات عملیات موج هجدهم اظهار کرد: در طرحریزی این عملیات از حیث نوع انتخاب موشک، اهداف و مسیر هدایت موشکی و پهپادی شاهد ابتکارات جدیدی بودهایم.
نوزدهمین موج عملیات وعده صادق 3، 1 تیرماه با اجرای عملیات ترکیبی موشکی و پهپادی اجرا شد. در این عملیات موج گستردهای از پهپادهای تهاجمی و انتحاری به سمت اهداف راهبردی خود در سرتاسر رژیم از شمال تا جنوب سرزمینهای اشغالی شلیک شدند.
موشکهای خیبرشکن وارد مرحله عملیاتی شد
با تداوم جنایات صهیونیستها، جدیدترین دستاوردهای نیروهای مسلح ایران نیز وارد مرحله عملیاتی شدند. در این میان، بیستمین موج حملات موشکی ایران با بکارگیری ترکیبی از انواع موشکهای دوربرد سوخت مایع و جامد با قدرت سر جنگی ویرانکننده و استفاده از تاکتیکهای جدید عبور از سپر دفاعی دشمن علیه اهداف به سرزمینهای اشغالی صبح یکشنبه 1 تیر انجام شد. در موج بیستم 40 فروند موشک سوخت جامد و مایع به اراضی اشغالی شلیک شد. در این عملیات، برای نخستین بار از موشک بالستیک چند کلاهکه خیبرشکن از نسل سوم موشکهای هوافضای سپاه پاسداران، با بهرهگیری از تاکتیکهای جدید و غافلگیرکننده جهت اصابت دقیقتر، مخربتر و مؤثرتر استفاده شد.
فرودگاه بنگورین، مرکز تحقیقات بیولوژیک رژیم و مراکز جایگزین کنترل و فرماندهی، در این موج مورد اصابت موشکهای هدایتشونده، با قابلیت مانور سرجنگی در زمان فرود، هدایت تا لحظه برخورد و دارای کلاهکهای شدید الانفجار و ویرانکننده متفاوت قرار گرفت. اهداف اصلی حمله ایران، دو شهر حیفا و تلآویو بودند.
در حیفا چندین اصابت ثبت شدهاند و برخی موشکها نیز به اهدافشان در تلآویو برخورد کردهاند. طبق گزارشها موشکهای ایرانی و ترکشهای آن حداقل به 10 منطقه از کرمل واقع در حیفا، تلآویو و منطقه ساحلی شمالی اصابت کردند. بخشی از خیابان نوردو در حیفا نیز با اصابت موشکهای ایرانی تخریب شد. منابع محلی رژیم صهیونیستی از آتشسوزی و تخریب شدید خبر دادند. رادیو رژیم صهیونیستی گزارش داد که خسارات و ویرانیهای بزرگی در چندین نقطه از تلآویو بزرگ، حیفا و نس تسیونا رخ داده است. رسانههای اسرائیلی اعلام کردند که در پی این حملات 10 زخمی به بیمارستان منتقل شدند که حال 2 نفر از آنها وخیم است.
موج بیست و یکم عملیات وعده صادق 3، روز دوشنبه 2 تیر در پاسخ به ادامه شرارتهای رژیم سفاک صهیونیستی، با شلیک موشکهای سوخت جامد و مایع و عملیات ترکیبی پهپادهای هوشمند آغاز شد. موج 21 عمليات وعده صادق 3 عليه اهداف نظامی و مراکز پشتيبانی نظامی از شمال تا جنوب سرزمينهای اشغالی و با استفاده از پهپاد و موشکهای سوخت جامد و مايع و بهرهگيری از تاکتيکهای ويژه عبور از لايههای سپر دفاعی متراکم و پرهزينه رژيم صهيونی انجام شد. همچنين ارتش ایران دهها فروند پهپاد به سرزمينهای اشغالی پرتاب کرد. منابع عبری گزارش دادند که یک موشک ایران به منطقه صنعتی و اطراف نیروگاه برق در اشدود اصابت کرد. موشکهای تلافیجویانه ایران این بار شهرکهای صهیونیستنشین اطراف نوار غزه تحت محاصره را نیز هدف قرار دادند.
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی صبح 3 تیرماه اعلام کرد که در آخرین دقایق پیش از اجرایی شدن آتشبس تحمیلی به دشمن، در موج بیستو دوم عملیات وعده صادق ۳، مراکز نظامی و پشتیبانی رژیم صهیونیستی را با شلیک ۱۴ موشک، در سرتاسر اراضی اشغالی درهمکوبید و درسی تاریخی و به یادماندنی به دشمن صهیونی داد. بر اساس تصاویر و فیلمهای منتشر شده، در این عملیات که گستردهترین آن بود دهها ساختمان از شمال تا جنوب سرزمینهای اشغالی تخریب شدند که مقامات صهیونیستی اعتراف کردند که تجربه تلخ و دردناکی برای آنها بود.
اين مطلب درفهرست عناوين مطالب-رديف: جنگ باآمریکاواسرائیل
ادامه مطلب را ببينيد
عملیات وعده صادق ۴
عملیات وعده صادق ۴ به مجموعه حملات موشکی و پهپادی ایران به سرزمینهای اشغالی فلسطین و پایگاههای نظامی آمریکا در کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس اشاره دارد که در پاسخ به حمله مشترک اسرائیل و آمریکا به ایران از ۹ اسفند ۱۴۰۴ش (۹ اسفند ۱۴۰۴/۱۰ رمضان ۱۴۴۷ق) آغاز شد و تا ۱۹ فروردین ۱۴۰۵ش ادامه یافت. در این عملیات، همچنین حملاتی به کشتیهای نظامی آمریکا انجام شد و با ایجاد محدودیت از سوی ایران، تردد در تنگه هرمز با اختلال مواجه شد. جمهوری اسلامی ایران، این عملیات را در چارچوب ماده ۵۱ منشور سازمان ملل متحد و در راستای دفاع مشروع از حاکمیت و تمامیت ارضی ایران اعلام کرده است.
در ۱۹ فروردین ۱۴۰۵ش، با میانجیگری پاکستان، آتشبسی میان ایران و آمریکا برقرار شد. همچنین مذاکراتی در اسلامآباد میان نمایندگان دو کشور برگزار شد که به نتیجه نهایی نرسید. در ۱ اردیبهشت ۱۴۰۵ش، رئیسجمهور آمریکا از تمدید یکجانبه آتشبس تا زمان ارائه پیشنهاد ایران خبر داد.
در داخل ایران، تجمعات مردمی در حمایت از نیروهای مسلح و این عملیات برگزار شد. همچنین گروههای مقاومت همچون حزبالله لبنان و مقاومت اسلامی عراق در این عملیات، ایران را همراهی کردند.
عملیات وعده صادق ۴، پیامدهای نظامی، اقتصادی و سیاسی متعددی در پیداشت. شکست هیمنه و هژمونی نظامی آمریکا و نمایش قدرت ایران در عرصه بینالمللی، اخراج و سرکوب شیعیان در کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس، اختلال در عرضه انرژی و افزایش شدید قیمت آن در سطح جهانی، اختلال در حمل و نقل هوایی و دریایی، تقویت انسجام و اتحاد ملی میان ایرانیان و استعفا یا برکناری جمعی از مقامات سیاسی و نظامی آمریکایی ازجمله پیامدهای این عملیات به شمار میرود.
این عملیات خسارت و تلفات متعددی به اسرائیل و آمریکا وارد کرد. خسارتهای نظامی و دفاعی آمریکا از ۲۹ تا ۵۰ میلیارد دلار و خسارتهای وارده به اسرائیل نیز از ۱۱ تا ۱۸ میلیارد دلار برآورد شده است. به گزارش خبرگزاریهای آمریکایی مانند نیویورکتایمز و سیانان، ۱۶ یا ۱۷ پایگاه نظامی آمریکا در این عملیات تخریب و از حوزه عملیات خارج شده است. همچنین براساس گزارش واشنگتنپست، در حملات ایران به پایگاههای آمریکا، دستکم ۲۲۸ سازه و تجهیزات نظامی ازجمله ۳۹ تا ۴۹ هواپیما و بالگرد و ۱۲ سامانه پیشرفته راداری و پایانه مخابراتی مانند تاد و پاتریوت آسیب دیده یا نابوده شده است.
برخی تحلیلگران خسارتهای وارده بر اقتصاد و جامعه آمریکا را موجب شکست و افول اعتبار قدرت نظامی آمریکا و در مقابل، سبب ارتقای جایگاه و اعتبار ایران به عنوان یک قدرت بزرگ جهانی دانستهاند. گفته شده آمریکا و اسرائیل به هیچ یک از اهداف خود در جنگ رمضان ازجمله تغییر نظام سیاسی، توقف برنامه هستهای و ازبین بردن نیروی موشکی و دریایی ایران نرسیدند.
دفاع مشروع و قانونی ایران در برابر حمله مشترک آمریکا و اسرائیل
در ۹ اسفند ۱۴۰۴/۱۰ رمضان ۱۴۴۷ق/۲۸ فوریه ۲۰۲۶م، پس از حملات مشترک اسرائیل و آمریکا به ایران و ترور رهبر و فرماندهان ارشد نظامی، ایران حملات موشکی و پهبادی به سرزمینهای اشغالی و پایگاههای نظامی آمریکا در خاورمیانه را با عنوان «عملیات وعده صادق ۴» آغاز کرد.
عملیات وعده صادق ۴ با استناد به ماده ۵۱ منشور سازمان ملل، حق مشروع ایران در دفاع از حاکمیت و تمامیت ارضی و شهروندان ایرانی شمرده شده است.[۱]
مواضع علمای مسلمان و فتوای جهاد
عدهای از عالمان شیعه و سنی در کشورهای مختلف مسلمان، با حمایت از ایران و حق دفاع از خود، فتوای جهاد علیه آمریکا و اسرائیل صادر کردند. عبدالله جوادی آملی، مرجع تقلید شیعه، در پیامی در ۱۱ فروردین، با توجه به آیات و روایات، دفاع از حریم اسلام و میهن در برابر دشمنی که نه انسان است و نه پایبند به هیچ تعهدی، واجب دانست. به گفته او، دشمنی که عقل و دین نمیشناسد، به جان و مال مردم، کودکان و بیگناهان حمله میکند و به قرآن و مراکز دینی هتک حرمت میکند، از دایره انسانیت بیرون است و دفاع در مقابل چنین دشمنی واجب است.[۲] مولانا عبدالحق هاشمی، نائب امیر جماعت مسلمان پاکستان، نیز حمایت از ایران و جهاد در کنار ملت ایران را برای همه امت اسلامی واجب عینی شمرده است. همچنین مولوی حبیبالله حسام، رئیس شورای اخوت اسلامی افغانستان، شیخ حسین قاسم، رئیس شورای علمای فلسطین، شیخ کفاح بطه، مفتی روسیه، سید عدنان الجنید، رهبر تصوف یمن، نیز در پیامهای جداگانه فتوای جهاد دادند.
رهبران گروههای مقاومت از عملیات وعده صادق ۴ حمایت کرده و آن را حق مشروع ایران شمردند.
اهداف و چرایی جنگ با ایران
جنگ رمضان، جنگ تحمیلی سوم یا دفاع مقدس سوم با حملات آمریکا و اسرائیل در ۹ اسفند ۱۴۰۴ش/۱۰ رمضان ۱۴۴۷ق/۲۸ فوریه ۲۰۲۶م به مناطقی در تهران، از جمله بیت رهبری آغاز شد. مقامات آمریکا[۳] و اسرائیل[۴] اهداف متعددی برای آغاز جنگ اعلام کردند ازجمله نابودی برنامههای هستهای جهت دفع تهدیدات و ساخت سلاح هستهای،[۵] از بین بردن توان موشکی و نظامی ایران،[۶] نابودی نیروی دریایی ایران،[۷] بیثباتسازی سیاسی، تغییر نظام حکومتی، تجزیه ایران، تصاحب و کنترل منابع نفت ایران،[۸] تسلیم بیقید و شرط ایران در برابر آمریکا[۹] و از بین بردن توانایی ایران در حمایت و اعمال قدرت در خارج از مرزهایش(حمایت از محور مقاومت).[۱۰] برخی از مقامات آمریکایی همچون کاملا هریس، معاون رئیس جمهور سابق آمریکا،[۱۱] و مدیر مستعفی مرکز ملی مبارزه با تروریسم،[۱۲] اسرائیل را عامل جنگ دانسته و گفتهاند آمریکا به دلیل فشار نخستوزیر اسرائیل وارد جنگ شد.
برخی مقامات آمریکا همچون مدیر مستعفی مرکز ملی مبارزه با تروریسم[۱۳] و مدیر سابق سازمان سیا، ادعاهای رئیسجمهور آمریکا برای آغاز جنگ را دروغ خوانده و معتقدند ایران هرگز تهدید هستهای و موشکی علیه امنیت آمریکا محسوب نمیشده است. وزارت خارجه روسیه نیز با اشاره به اینکه انرژی هستهای حق مسلم ایران است، تصریح کرده آژانس بینالمللی انرژی اتمی هیچ مدرکی مبنی بر انحراف انرژی هستهای ایران به سمت تولید سلاح هستهای ثبت نکرده است.[۱۴] به گزارش خبرگزاری بیبیسی نیز ارزیابیهای گوناگون از جمله ارزیابیهای آژانس بینالمللی انرژی اتمی نشان میدهد که هیچ شاهد و مدرکی بر نزدیک بودن ایران به تولید بمب اتمی وجود ندارد.[۱۵] ایران عضو پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای (NPT) بوده و همواره به صراحت گفته است در پی تولید و توسعه سلاحهای هستهای نبوده و هدف از برنامه غنیسازی اورانیوم، صلحآمیز و در حوزه انرژی، پزشکی و کشاوری است.[۱۶]
حمله آمریکا و اسرائیل به ایران، همزمان و در میانه مذاکرات هستهای ایران و آمریکا صورت گرفت[۱۷] که نشانهای از جنگطلبی آمریکا ارزیابی شده است.[۱۸]
شرح عملیات
در عملیات وعده صادق ۴، از ۹ اسفند ۱۴۰۴ تا روز ۱۹ فروردین ۱۴۰۵ش، سپاه پاسداران و ارتش ایران یکصد مرحله و موج عملیات موشکی و پهبادی اجرا کردند. این حملات، مناطق مختلفی را در سرزمینهای اشغالی فلسطین از جمله تلآویو، حیفا، بئر یعقوب، بئر السبع، عکا را هدف قرار داد. ستاد کل ارتش، وزارت جنگ، پایگاههای نظامی و هوایی، فرودگاه بنگوریون،[نیازمند منبع]دفتر نخستوزیر رژیم صهیونیستی و مکان استقرار فرمانده نیروی هوایی ارتش[۱۹] تأسیسات هستهای اسرائیل در دیمونا، از جمله این اهداف بودهاند. همچنین پایگاههای نظامی آمریکا در کشورهای امارات، قطر، کویت، اردن، عربستان، عراق و بحرین و ناوهای این کشور در منطقه نیز مورد اصابت حملات موشکی و پهبادی ایران قرار گرفتند.[۲۰] به گفته مقامات ایرانی، هدف قرار دادن پایگاههای آمریکایی در منطقه، نه از روی دشمنی با کشورهای میزبان، بلکه به دلیل استفاده از این پایگاهها در حملات علیه ایران صورت گرفته است.[۲۱] در پی حملات اسرائیل و آمریکا به برخی زیرساختهای ایران همچون پالایشگاههای نفتی و پتروشیمی ایران، نیروهای مسلح ایران با هدف و ساست مقابله به مثل و چشم در مقابل چشم، زیرساختهای اسرائیل و آمریکا در منطقه را مورد هدف قرار داد.
گفته میشود نیروهای مسلح ایران در عملیات وعده صادق ۴ طی ۳۲ روز اول، حدود بیش از ۵۶۰۰ موشک و پهباد به پایگاههای آمریکا در کشورهای حاشیه خلیج فارس شکلیک کرده است.[۲۲] امارات مدعی شده است ایران در طول جنگ چهل روزه، بیش از ۲۸۰۰ موشک و پهپاد به سمت امارات پرتاب کرده است.[۲۳] رسانههای اسرائیلی، تعداد موشکهای بالستیک پرتاپ شده به سمت اسرائیل را حدود ۶۵۰ موشک گفتهاند.[۲۴] خبرگزاری اسپوتنیک روسیه نقل کرده که ۸۰ درصد موشکهای ایرانی در موجهای اول به اهداف خود در اسرائیل اصابت کرده است.[۲۵]
در این عملیات، موشکهای گوناگون ایرانی مانند خرمشهر ۴، فتاح، قدر، خیبرشکن، عماد، فاتح، سجیل، حاج قاسم و پهپادهایی از نوع شاهد ۱۳۶، آرش ۱و۲ و حدید ۱۱۰ را به کار گرفته شدند.
هر یک از مراحل این عملیات با رمزهایی همچون یا علی بن ابیطالب، یا حیدر کرار، یا امیرالمؤمنین، یا فاطمه الزهرا، یا حسن بن علی، یا حسین بن علی و یا معز المؤمنین انجام شده است.
به گزارش خبرگزاری تایمزاسرائیل، جنگندههای اسرائیلی در طول چهل روز جنگ رمضان، ۱۸هزار بمب به مناطق مختلف ایران شلیک کردند.[۲۷]
مسدود کردن تنگه هرمز
ایران در روز نخست عملیات وعده صادق ۴ (۹ اسفند) و در واکنش به تحولات نظامی، تنگه هرمز را مسدود و تردد نفتکشها در تنگه هرمز به طور کامل ممنوع کرد؛[۲۸] البته بعدها عبور کشتیهای کشورهای دوستِ ایران از این تنگه مجاز شد.[۲۹] این اقدام با توجه به اهمیت این گذرگاه در انتقال انرژی، بازتاب گستردهای در سطح بینالمللی داشت. گفته میشود حدود ۲۰ درصد نفت[۳۰] و ۳۰ درصد گاز مایع جهان[۳۱] از تنگه هرمز عبور میکند. تنگه هرمز یکی از مهمترین گذرگاههای تجارت جهانی انرژی و کالا به شمار میرود و افزون بر نفت و گاز، بسیاری از کالاهای اساسی جهان همچون مواد کشاورزی و پتروشیمی از آن عبور میکند و اقتصاد بسیاری از کشورهای جهان نیز وابسته به آن است.[۳۲] به گفته برخی تحلیلگران، پس از مسدود شدن تنگه هرمز، هدف آمریکا از جنگ به بازکردن آن محدود شد.
همراهی و حمایت محور مقاومت از ایران
گروههای مقاومت همچون حزبالله لبنان و مقاومت اسلامی عراق[۳۳] مانند جنبش کتائب حزبالله عراق و النُجَباء[۳۴] نیز در این عملیات، ایران را همراهی و کمک کردند. حزبالله لبنان در روز ۱۱ اسفند رسماً وارد جنگ با اسرائیل شد.[۳۵] گفته شده مقاومت عراق نیز از همان روزهای نخستین جنگ،[۳۶] در همراهی ایران و حزبالله لبنان، حملات خود را بر سه جبهه متمركز كرد: حمله به پایگاههای آمریکا در عراق مانند پایگاه ویکتوریا در بغداد و پایگاههای آمریکا در اربیل؛ حمله به پايگاههای آمریکا در كشورهاى حاشيه خليج فارس و همكارى با ايران در زير آتش قرار دادن مواضع گروههای تروریستی و تجزیهطلب در اقلیم کردستان.[۳۷] یمن نیز در حمایت از ایران، نخستین عملیات نظامی خود بر علیه رژیم صهیونیستی را در روز ۸ فروردین انجام داد.[۳۸]
سید علی خامنهای، رهبر شهید ایران، پیش از جنگ در بهمن ۱۴۰۴ش هشدار داده بود که در صورت حمله آمریکا به ایران، جنگ منطقهای رخ خواهد داد.[۳۹]
واکنشها
عملیات وعده صادق ۴ واکنشهای گوناگونی را در پی داشت. سید مجتبی خامنهای، سومین رهبر جمهوری اسلامی ایران، در پیام نوروزی خود درآغاز سال ۱۴۰۵ش یادآور شد که جنگ رمضان با این توهم صورت گرفت که اگر رأس نظام و عدهای از مؤثرین نظامی را بشهادت برسانند، در مردم ایران ترس و یأس ایجاد کرده، موجب ترک عرصه از سوی آنان شده و از این طریق رویای تسلط بر ایران و سپس تجزیه آن را تحقق خواهند بخشید. ولی ملت ایران خطّ دفاعی گستردهای به وسعت کشور و سنگرهائی مستحکم به تعداد میادین و محلّات و مساجد آن فراهم کردند.[۴۰]
تجمعات مردمی در ایران در جنگ رمضان
در پی آغاز جنگ و احتمال بروز ناآرامی، کودتا، آشوب و جنگ داخلی در ایران، در شهرهای مختلف این کشور تجمعها و راهپیماییهایی در حمایت از نیروهای مسلح و در واکنش به تحولات جنگ شکل گرفت. این تجمعات با درخواست فرماندهان نظامی و مقامات سیاسی حتی پس از آتشبس در روز ۱۹ فروردین نیز ادامه یافت و به عنوان بخشی از دفاع از میهن تلقی شد. مردم ایران در این تجمعات خطاب به نیروهای مسلح ایران شعار «میدان با تو، خیابان با ما» سر میدادند. نیروهای مسلح ضمن تشکر از مردم و همراهی و حمایت آنان، تجمعات مردمی را در انگیزهدهی بسیار مؤثر دانستند. مردم ایران در تجمعات شبانه برای نصرت و پیروزی نیروهای مسلح ایران و شکست دشمنان، نماز استغاثه[۴۱] و دعای فرج[۴۲] میخواندند.
مردم کشورهای دیگر مانند عراق، پاکستان، فرانسه، آمریکا، آلمان، کانادا، انگلیس، تونس با برگزاری تظاهرات، از ایران حمایت و حملات آمریکا و اسرائیل به ایران را محکوم کردند.
بیانیه الازهر و واکنشها به آن
الازهر مصر، اقدام نظامی ایران علیه پایگاهها و منافع آمریکا و رژیم صهیونیستی در کشورهای عربی را «نقض حاکمیت کشورهای عربی» خوانده و آن را محکوم کرد.[۴۳] این در حالی است که ایران پیش از وقوع این درگیریها، به کشورهای منطقه غرب آسیا هشدار داده بود که در صورت استفاده از خاک آنها علیه ایران، پایگاهها و منافع کشورهای متخاصم را مورد هدف قرار خواهد داد. جمهوری اسلامی ایران، اقدامات نظامی خود را در چارچوب «حق دفاع مشروع» و بر اساس ماده ۵۱ منشور ملل متحد میداند. دلیل این اقدامات را استفاده آمریکا از پایگاههای منطقه برای حملات خصمانه علیه ایران، از جمله ترور شخصیتهای سیاسی و مذهبی از جمله ترور رهبر عالی خود، تخریب زیرساختها و کشتار غیرنظامیان مانند حمله به مدرسه میناب عنوان کرده است.[۴۴] ایران معتقد است که این حملات، پاسخی ضروری به اقدامات پیشین و تهدیدات ادامهدار بوده است.
بیانیه الازهر با واکنشهای گستردهای روبرو شده است. از جمله جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، علیرضا اعرافی رئیس حوزههای علمیه ایران و جامعه علمای اهلسنت ایران، آن را مورد انتقاد قرار داده و محکوم کردند. اعرافی در نامهای به احمد الطیب شیخ الازهر ضمن درخواست در بازنگری در این بیانیه، نادیدهگرفتن جنایتهای آمریکا و اسرائیل علیه مردم ایران را مصادره عدالت و موازین شرعی خواند. علمای اهلسنت در بیانیهای با استناد به آموزههای دینی از جمله آیه «وَقَاتِلُوا فِی سَبِیلِ اللَّهِ الَّذِینَ یُقَاتِلُونَکُمْ؛ و در راه خدا با کسانی که با شما می جنگند بجنگید»[۴۵] و نیز مفهوم دفاع مشروع، اقدامات ایران را مقابلهای منطقی در برابر حملات دشمن دانستهاند.
راهاندازی پویش جانفدا
پس از حملات آمریکا و اسرائیل به ایران و در پی تهدید رئیسجمهور آمریکا برای آغاز جنگ زمینی علیه ایران، پویش «جانفدا، برای ایران» برای اعلام آمادگی دواطلبان جهت اعزام به جبهههای نبرد برای دفاع از ایران شکل گرفت که بیش از ۳۱ میلیون و ۵۰۰هزار نفر آمادگی خود را اعلام کردند.[۴۶]
آثار هنری
هنرمندان، مداحان و خوانندگان ایران[۴۷] و برخی کشورهای مختلف[۴۸] نیز آثاری در حمایت از عملیات وعده صادق ۴ و محکومیت جنگ اسرائیل و آمریکا با ایران تولید و منتشر کردند. مداحی «بزن که خوب میزنی» از مهدی رسولی، «حیدر شهسوار» با صدای محمود کریمی، «ضربه آخرو بزن» اثر علیرضا طاهری،[۴۹] نماهنگ یمنی «لاتوقفوها»[۵۰] و نقاشی «رعد السیف»، «رد خشم»، «مع الله» و «بعثت ملت» اثر حسن روحالامین ازجمله این آثار به شمار میروند.
کارن همایونفر، آهنگساز، سه قطعه مارش نظامی همزمان با آغاز عملیات «وعده صادق ۴»، ساخته است.[۵۱]
اين مطلب درفهرست عناوين مطالب-رديف: جنگ باآمریکاواسرائیل
ادامه مطلب را ببينيد
ادامه جنگ باآمریکاواسرائیل 7
پیامدها
عملیات وعده صادق ۴ و بسته شدن تنگه هرمز، پیامدهای مختلفی برای منطقه و جهان داشت و تأثیرات قابل توجهی بر اقتصاد جهانی به ویژه انرژی گذاشت.
بازاریهای ایران برای سر ترامپ و نتانیاهو، جایزه یک میلیون دلاری تعیین کردند. عراق نیز برای فاش کردن محل اختفای نیروهای نظامی آمریکا، جایزه ۱۵۰ هزار دینانی گذاشته است.
اخراج و سرکوب شیعیان در کشورهای حاشیه خلیج فارس
در پی جنگ رمضان و عملیات ایران علیه پایگاههای آمریکا در کشورهای خلیج فارس، کشورهای کویت، امارات، بحرین و عربستان به اخراج، سلب تابعیت و بازداشت گسترده شیعیان روی آوردند که آن را طرح تخلیه این کشورها از حضور شیعیان دانستهاند.[۵۲]
به گزارش خبرگزاریها، در کویت، حدود چهار هزار شیعه ازجمله برخی از علما و چهرههای سرشناس بازداشت شدند.[۵۳] سلب تابعیت گسترده شیعیان با اصالت ایرانی و مصادره اموال آنان که از آن به عنوان «اعدام مدنی» یاد میشود، از دیگر اقدامات دولت این کشور است.[۵۴] دولت امارات بازداشت ائمه جماعات و فعالان فرهنگی مساجد و حسینیهها را در دستور کار قرار داده است.[۵۵] گفته میشود در امارات، صرف داشتن تصویر رهبر ایران در تلفن همراه یا واکنش به حملات علیه ایران، منجر به دستگیری یا اخراج فوری از کشور میشود.[۵۶] همچنین گزارش شده تعداد زیادی از اتباع پاکستانی (شیعه و سنی) نیز از این کشور اخراج شدهاند.[۵۷] دولت امارات بیش از ۲۵۰۰ دانشآموز ایرانی را نیز از این کشور اخراج کرد.[۵۸] در بحرین، نیروهای امنیتی رژیم آلخلیفه با حمله به منازل عالمان شیعه، دهها نفر را بازداشت کردند.[۵۹] پارلمان بحرین عضویت سه نماینده مجلس را به دلیل حمایت از ایران لغو کرد.[۶۰] دولت بحرین با تشدید شکنجهها که منجر به شهادت سید محمد الموسوی در زندان شد،[۶۱] شیعیانِ سلب تابعیت شده را بدون مدارک هویتی در کشورهای ثالث رها میکند.[۶۲] در عربستان سعودی نیز با شروع موج بازداشت شیعیان و طرفداران ایران، حتی کسانی که به مناسبت شهادت رهبر ایران، آیه استرجاع (انا لله و انا الیه راجعون) را در فضای مجازی یا پیامهای خود بکار بردهاند، بازداشت شدند.[۶۳]
پیامدهای اقتصادی و بازارهای جهانی
اختلال در عرضه انرژی و افزایش شدید قیمت آن در سطح جهانی:[۶۴] به دلیل مسدود شدن تنگه هرمز، نفت برنت از حدود ۷۰ دلار پیش از جنگ تا ۱۲۰ دلار افزایش یافت. بنزین و گازوئیل نیز ۳۰ تا ۵۰ درصد گرانتر شد.[۶۵] آژانس بینالمللی انرژی، جنگ رمضان را موجب بزرگترین شوک و اختلال نفتی تاریخ دانسته است.[۶۶] گفته میشود طی ۵۰ روز از آغاز جنگ، بیش از ۵۰۰ میلیون بشکه نفت خام و میعانات گازی معادل حدود ۵۰ میلیارد دلار از بازار جهانی حذف شده که بزرگترین اختلال عرضه انرژی در تاریخ معاصر جهان به شمار میرود.[۶۷]
افزایش قیمت مواد وابسته به نفت: گفته شده افزایش قیمت نفت خام، افزایش قیمت و هزینه تولید در صنایعی مانند سوخت هواپیما، پلاستیک، مواد و کود شیمیایی را در پی داشته است.[۶۸] همچنین افزایش قیمت کودهای شیمیایی که حدود یک سوم تجارت آن از تنگه هرمز انجام میشود، بر قیمت مواد غذایی و محصولات کشاورزی و لبنیات و... تأثیر مستقیم دارد.[۶۹]
اختلال در حمل و نقل هوایی، افزایش قیمت بلیط هواپیما و سرگردانی هزاران مسافر. کمبود سوخت جت نیز از جمله پیامدهای عملیات وعده صادق ۴ و بسته شدن تنگه هرمز بیان شده که در آینده منجر به لغو پروازها خواهد شد.[۷۰] شرکت هواپیمایی آمریکایی اسپریت در پی افزایش قیمت سوخت تعطیل شد و ۱۷هزار کارمند آن بیکار شدند.
اختلال و تعطیلی سیستم حمل و نقل دریایی در منطقه خلیج فارس که اختلال در زنجیره تأمین و تورم کالاها را در پی داشت. برای نمونه قیمت هلیوم که برای صنایع پیشرفته حیاتی به شمار میرود، در طول جنگ دو برابر شد.[۷۱]
سقوط و کاهش ارزش بازارهای مالی جهانی در کشورهایی مانند آمریکا، ژاپن، کره جنوبی و امارات.[۷۲]
پیامدهای اجتماعی و سیاسی
تقویت انسجام و اتحاد ملی و حس وطندوستی میان ایرانیان. گفته شده جنگ علیه ایران موجب همبستگی مردم ایران حول محور رهبری شده است.
افزایش انتقادات به نتانیاهو در سرزمینهای اشغالی: اسرائیلیها در شهرهای مختلف همچون تلآویو در اعتراض به جنگ تظاهرات کردند و خواستار توقف جنگ شدند.[۷۳]
خروج هزاران نفر از سرزمینهای اشغالی و اتباع آمریکایی از منطقه. گزارشهایی مبنی بر فرار هزاران نفر از ساکنان سرزمینهای اشغالی و اتباع آمریکایی از منطقه منتشر شد.[۷۴]
اخراج دیپلماتهای ایرانی از قطر در واکنش به هدف قراردادن منافع و پایگاههای آمریکا توسط ایران
تعطیل کردن تعدادی از مدارس ایرانی در امارات و کویت و اخراج دانشآموزان ایرانی[۷۵]
استعفا یا برکناری جمعی از مقامات آمریکایی: در پی جنگ آمریکا با ایران، مدیر مرکز ملی مبارزه با تروریسم،[۷۶]
پیامدهای نظامی
شکست هیمنه نظامی آمریکا: ازجمله پیامدها و نتایج عملیات وعده صادق ۴ را شکست هیمنه و هژمونی نظامی آمریکا و نمایش قدرت ایران در عرصه منطقهای و بینالمللی دانستهاند.[۷۷] شکستهشدن تصوراتی همچون شکستناپذیری ارتش آمریکا، نفوذناپذیری گنبد آهنین اسرائیل و عدم امکان رهگیری جنگنده F-35 با عملیاتهای موفق ایران، ازجمله نشانههای این شکست به شمار میرود.
افزایش رغبت دولتها به تولید سلاحهای هستهای جهت تأمین امنیت ملی: به گفته برخی کارشناسان سلاحهای هستهای، جنگ رمضان این احتمال را تقویت کرد که بهترین تضمن برای امنیت ملی و ایجاد بازدارندگی در برابر حملات احتمالی، تولید سلاح هستهای است نه دیپلماسی و مذاکره و نه سلاحهای متعارف.[۷۸]
تلفات و خسارات وارده به آمریکا و اسرائیل
انتشار اخبار مرتبط با تلفات و خسارتها در اسرائیل و آمریکا با سانسور شدید رسانهای و ممنوعیت بازتاب تلفات و خسارتهای جنگ همراه بوده است.[۷۹] با این حال، پنتاگون (مرکز فرماندهی وزارت دفاع آمریکا) ۲۲ اردیبهشت ۱۴۰۵ش، هزینه جنگ را ۲۹ میلیارد دلار برای آمریکا اعلام کرد؛[۸۰] اما خبرگزاری الجزیره انگلیسی، خسارت آمریکا را بیش از ۴۵ میلیارد دلار برآورد کرده است.[۸۱] میزان خسارات آمریکا را ۲۵ تا ۳۵[۸۲] و ۵۰ میلیارد دلار[۸۳] نیز گفتهاند. پنتاگون پیشتر اعلام کرده بود که آمریکا در دو روز ابتدایی جنگ با ایران، ۵.۶ میلیارد دلار[۸۴] و در شش روز اول جنگ، بیش از ۱۱ میلیارد دلار[۸۵] برای تجهیزات جنگی و مهمات هزینه کرده است. خسارتهای نظامی و دفاعیِ رژیم صهیونیستی نیز ۱۱.۵،[۸۶] ۱۵[۸۷] و ۱۷.۵ میلیارد دلار[۸۸] متفاوت اعلام شده است. هزینه جنگ با ایران، روزانه بیش از ۸۹۰ میلیون[۸۹] تا یک میلیارد دلار[۹۰] برای آمریکا و اسرائیل برآورد شده است.
به گفته سخنگویارشد نیروهای مسلح[۹۱] و سخنگوی ارتش ایران[۹۲] هفده پایگاه نظامی آمریکا در منطقه در خلال جنگ تخریب شده است. خبرگزاریهای آمریکایی مانند سیانان ۱۶ پایگاه[۹۳] نیویورکتایمز ۱۷ پایگاه،[۹۴] و برخی ۱۴ پایگاه[۹۵] گفتهاند. پایگاه العدید در قطر، بزرگترین پایگاه نظامی آمریکا در خاورمیانه، مقر ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا در بحرین، پایگاه اربیل در عراق، پایگاه موفق السلطی در اردن، پایگاه هوایی الظفره در امارات و پایگاه علی السالم و کمپ عریفجان در کویت ازجمله پایگاههای آسیبدیده یا تخریب شدهاند.[۹۶] براساس گزارش واشنگتنپست، در حملات هوایی ایران به پایگاههای آمریکا، دستکم ۲۲۸ سازه و تجهیزات نظامی آمریکایی همچون آشیانهها، پادگانها، انبارهای سوخت، هواپیماها و تجهیزات کلیدی رادار، ارتباطات و پدافند هوایی آسیب دیده یا نابوده شده است.[۹۷]
گفته میشود تا روز ۱۹ فروردین (روز آتشبس)، ایران ۱۷۰ پهباد پیشرفته آمریکایی و اسرائیلی[۹۸] ازجمله ۲۴ پهباد MQ-9[۹۹] را رهیگری و منهدم کرد. همچنین آمریکا و اسرائیل در این عملیات، ۳۹ تا ۴۹ هواپیما و بالگرد[۱۰۰] ازجمله یک[۱۰۱] یا دو[۱۰۲] جنگنده اف۳۵، چهار جنگنده اف۱۵،[۱۰۳] یک جنگنده A-10،[۱۰۴] هشت هواپیمای سوخترسان آمریکایی (KC-135)،[۱۰۵] یک هواپیمای اطلاعاتی و فرماندهی آواکس(E-3 Sentry) منهدم[۱۰۶] و یک فروند دیگر آسیب دید،[۱۰۷] دو هواپیمای ترابری MC-130[۱۰۸] و سیزده فروند بالگرد و ۱۲ سامانه راداری و پایانه مخابراتی[۱۰۹] ازجمله سه سامانه دفاع موشکی تاد در اردن و امارات،[۱۱۰] سامانه دفاع موشکی پاتریوت در بحرین و کویت[۱۱۱] رادار آمریکایی FPS-132 (چشم صحرا) در قطر[۱۱۲] را از دست دادند. گفته شده به احتمال زیاد خسارت به هواگردهای آمریکایی و اسرائیل بیشتر از این تعداد بوده است.[۱۱۳] به گزارش خبرگزاری واشنگتنپست،میزان تخریبها و خسارتهای وارده به پایگاههای آمریکا در منطقه بسیار بیشتر از آن چیزی است که دولت آمریکا اعلام کرده است.[۱۱۴]
طبق گزارش خبرگزاری الجزیره، از ۹ اسفند تا ۷ اردیبهشت، ۲۶ اسرائیلی کشته و ۷۷۹۱ اسرائیلی زخمی شدند.[۱۱۵] ارتش آمریکا نیز کشته شدن ۱۳ آمریکایی و زخمی شدن بیش از ۲۰۰ نفر را تأیید کرده است.[۱۱۶] تعداد زخمیهای آمریکایی بیش از ۴۰۰ نفر نیز گفته شده است.[۱۱۷] با این حال، تلفات آمریکاییها را بیش از این آمار دانستهاند.[۱۱۸]
براساس گزارش سخنگوی دولت ایران، برآورد اولیه از خسارتهای وارده به ایران در جنگ رمضان، ۲۷۰ میلیارد دلار است.[۱۱۹] به گزارش تایمزاسرائیل، جنگندههای اسرائیلی ۱۸هزار بمب به مناطق مختلف ایران شلیک کردند.[۱۲۰]
آتشبس
در ۱۹ فروردین ۱۴۰۵ با میانجیگری پاکستان، میان ایران و آمریکا آتشبس دوهفتهای برقرار شد. مطابق اطلاعیه شورای عالی امنیت ملی ایران، پذیرش پایان جنگ از سوی ایران منوط به آن است که اصول مطرحشده در طرح دهمادهای این کشور در مذاکرات نهایی مورد پذیرش قرار گیرد. بر اساس این اطلاعیه، مذاکرات از ۲۱ فروردین ۱۴۰۵ در اسلامآباد پاکستان برگزار خواهد شد.[۱۲۲]
برخی از شروط دهگانه ایران عبارتند از: ایجاد یک پروتکل عبور و مرور امن در تنگه هرمز تحت کنترل ایران، پایان جنگ علیه همه طرفهای محور مقاومت، بیرون رفتن نیروهای رزمی آمریکا از تمامی پایگاههایش در منطقه، پرداخت کامل خسارت ایران، رفع همه تحریمهای اولیه و ثانویه و قطعنامههای شورای حکام و شورای امنیت، آزاد شدن کلیه اموال و داراییهای بلوکهشده ایران و تصویب این موارد در قطعنامه الزامآور شورای امنیت.[۱۲۳]
پیش ازاین، آمریکا طرحهایی همچون طرح ۱۵ مادهای برای توقف جنگ به ایران پیشنهاد داده بود که مورد پذیرش ایران قرار نگرفت.
شورای عالی امنیت ملی ایران و برخی از مقامات و تحلیلگران آمریکایی و اسرائیلی همچون کریس مورفی، سناتور آمریکایی، و گولان، رهبر حزب کارگر اسرائیل، این آتشبس را شکست آمریکا و اسرائیل و پیروزی ایران توصیف کردند. برخی نیز آن را ظهور ایران به عنوان ابرقدرت جدید جهان نام بردند. با این حال ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، آتشبس با ایران را پیروزی تمامعیار برای آمریکا خوانده است.[۱۲۴] به گزارش خبرگزاری تایمز اسرائیل (times of israel)، براساس نظرسنجیهای انجام شده در اسرائیل پس از اعلام آتشبس، ۷۰ درصد شرکتکنندگان در نظرسنجی، آتشبس را نشانه امتیاز دادن آمریکا به ایران دانستند.[۱۲۵]
گفته شده با پذیرش شروط ده مادهای ایران از سوی آمریکا، ایران به اهداف خود ازجمله پذیرش غنیسازی، لغو تحریمها و کنترل تنگه هرمز دست پیدا کرد؛ اما آمریکا به هیچ یک از اهدافش ازجمله تغییر نظام، توقف برنامه هستهای و ازبین بردن نیروی موشکی و دریایی ایران نرسید.
تمدید آتشبس
در روز اول اردیهبشت ۱۴۰۵ش، رئیسجمهور آمریکا اعلام کرد به درخواست پاکستان آتشبس را تا زمان ارائه پیشنهاد ایران تمدید کرد. تمدید آتشبس با حفظ محاصره دریایی ایران از سوی آمریکا انجام شد.[۱۲۶] این آتشبس یکطرفه از سوی ترامپ، پس از تهدید مجدد حمله به زیرساختهای برق و پلهای ایران و عدم تمایل ایران به مذاکره مجدد بر اثر بدعهدی آمریکا بود.
نقض آتشبس توسط آمریکا و اسرائيل
آتشبس دوهفتهای و تمدید آن از سوی آمریکا، بارها توسط اسرائیل و آمریکا نقض شد. در نخستین روز آتشبس (۱۹ فروردین ۱۴۰۵ش)، آمریکا و اسرائيل سه بار آن را نقض کردند: حمله پهبادی به ایران، حمله به جزیره لاوان ایران و حملات شدید اسرائیل به مناطق مسکونی و غیرنظامی لبنان.
رژیم صهیونیستی اسرائیل پس از آتشبس ایران و آمریکا، بارها حملات شدیدی به مناطق مسکونی و غیرنظامی لبنان انجام داده است. فقط در سه روز نخست آتشبس (۱۹ تا ۲۱ فروردین) ۳۵۷ لبنانی شهید و بیش از ۱۲۰۰ نفر زخمی شدند.[۱۲۷] یکی از شرایط ایران در توافق با آمریکا و پایان جنگ، مربوط به آتشبس کامل در همه جبههها به ویژه در لبنان بوده است.[۱۲۸] به گفته وزیر خارجه ایران، سرنوشت جنگ ایران با آمریکا و اسرائیل با جنگ اسرائیل با لبنان گره خورده و ایران، از روز نخست مذاکرات و آتشبس بر توقف جنگ در لبنان پافشاری کرده است.[۱۲۹]
در پی نقض مکرر آتشبس از سوی رژیم صهونیستی در جنوب لبنان و کشتار مردم مناطق مختلف آن و تعرض مکرر به سواحل و شناورهای ایران در تنگه هرمز و دریای عمان، سپاه پاسداران ایران در شامگاه ۱۷ خرداد حملات موشکی به پایگاه هوایی رامات دیوید در سرزمینهای اشغالی اسرائیل انجام داد. [۱۳۰] سپاه ایران، در پاسخ به حملات اسرائیل به سایتهای راداری ایران، در ۱۸ خرداد عملیات نصر را علیه پایگاههای تلنوف و نواتیم در اسرائیل آغاز کرد.[۱۳۱] همزمان یمن نیز ضمن حمله موشکی به اسرائیل، ممنوعیت و تحریم کامل دریانوردیِ رژیم صهیونیستی در دریای سرخ را اعلام کرد.[۱۳۲]
تحلیلها درباره نتایج عملیات
برخی تحلیلگران زخمهایی را که در طول عملیات وعده صادق ۴ بر اقتصاد و جامعه آمریکا وارد شد، موجب شکست، افول اعتبار قدرت نظام آمریکا و در مقابل، سبب ارتقای جایگاه و اعتبار ایران به عنوان یک قدرت بزرگ جهانی دانستهاند.[۱۳۳] سخنگوی وزارت دفاع ایران، از هفت دستاورد و پیروزی ایران در عملیات وعده صادق ۴ سخن گفته است که عبارتند از: پیروزی نظامی، پیروزی سیاسی، حفظ تمامیت ارضی ایران، حفظ امنیت کشور، انسجام و اتحاد اجتماعی مردم، کنترل هوشمند تنگه هرمز و شکلگیری همراهی بینالمللی با ملت ایران.[۱۳۴] گفته شده آمریکا و اسرائیل به هیچ یک از اهداف خود در جنگ رمضان ازجمله تغییر نظام سیاسی، توقف برنامه هستهای و ازبین بردن نیروی موشکی و دریایی ایران نرسیده است.[۱۳۵] سیترینوویچ، رئیس سابق شاخه ایران در اطلاعات نظامی اسرائیل، نتیجه جنگ را شکست راهبردی آمریکا و اسرائیل گفته است. به اذعان او جنگی که هدفش سرنگونی نظام ایران و ازبین بردن توانایی موشکی و هستهای ایران بود، ایران را قویتر از پیش کرد.[۱۳۶]
خبرگزاریهای آمریکایی با استناد به اطلاعات مقامات آمریکا اعلام کردهاند که ایران پس از جنگ حدود ۷۰ درصد ذخایر موشکی و پرتاپگرهای سیار خود را در اختیار دارد. همچنین به بیشتر سایتها و تأسیسات زیرزمینی موشکی خود دسترسی دارد.[۱۳۷] به گزارش خبرگزاری یورونیوز، دادههای مستقل نهاد «مکانیابی و دادههای درگیریهای مسلحانه» نشان میدهد حملات ایران از زمان آغاز جنگ در ۹ اسفند تا روز آتشبس، با روندی ثابت و بدون وقفه ادامه داشته است.[۱۳۸] ادعای نابودی ناودگان دریایی ایران نیز در حالی مطرح شده که ارتش آمریکا از بازکردن تنگه هرمز که توسط نیروی دریایی ایران مسدود شده، ناکام مانده است.[۱۳۹] طبق گزارش تایمزاسرائیل، بیشتر اسرائیلیها معتقد به شکست اسرائیل در جنگ هستند و پس از جنگ احساس ناامیدی و خشم و ترس داشتند؛ تنها کمتر از ۲۰ درصد احساس امید و غرور داشتند.[۱۴۰]
اين مطلب درفهرست عناوين مطالب-رديف: جنگ باآمریکاواسرائیل
ادامه مطلب را ببينيد
جنگ رمضان یا جنگ تحمیلی سوم به جنگ مشترک ایالات متحده آمریکا و اسرائیل با ایران اشاره دارد که با حملات آمریکا و اسرائیل در ۹ اسفند ۱۴۰۴ش/۱۰ رمضان ۱۴۴۷ق به مناطقی از ایران از جمله بیت رهبری آغاز شد. در این جنگ، شماری از مسئولان ارشد سیاسی و نظامی ایران از جمله سید علی خامنهای رهبر وقت ایران، سید عبدالرحیم موسوی، محمد پاکپور، علی شمخانی، عزیز نصیرزاده، سید اسماعیل خطیب و علی لاریجانی به شهادت رسیدند.
در ۹ اسفند ۱۴۰۴، آمریکا و اسرائیل حملات هوایی گستردهای را علیه ایران انجام دادند که منجر به کشته شدن سید علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، و آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران شد.
اهداف جنگ، نابودی برنامه هستهای ایران جهت دفع تهدیدات و جلوگیری از ساخت سلاح هستهای، از بین بردن توان نظامی و موشکی و دریایی، تغییر نظام سیاسی، کنترل و تصاحب منابع نفتی ایران و اجرای طرح اسرائیل بزرگ بیان شده است. برخی از مقامات آمریکا همچون کاملا هریس، معاون رئیس جمهور سابق آمریکا، اسرائیل را عامل جنگ و فشار اسرائیل بر آمریکا را علت جنگ دانستهاند.
در واکنش به این حملات، نیروهای مسلح ایران، عملیات وعده صادق ۴ را با استفاده از موشکها و پهپادها علیه اهدافی در سراسر سرزمینهای اشغالی و پایگاههای نظامی آمریکا در کشورهای منطقه غرب آسیا آغاز کردند. تنگه هرمز نیز مسدود شد.
جنگ رمضان پیامدهای مختلف اقتصادی، سیاسی، و نظامی برای منطقه غرب آسیا و جهان در پی داشت. تقویت اتحاد ملی و حس وطندوستی میان ایرانیان، اختلال در عرضه انرژی و افزایش شدید قیمت آن در سطح جهانی، سقوط و کاهش ارزش بازارهای مالی جهانی، اختلال در حمل و نقل هوایی و دریایی، شکست هیمنه نظامی آمریکا و نمایش قدرت ایران در عرصه منطقه و بینالملل و نگرانی مردم جهان از پیامدهای اقتصادی و سیاسی جنگ و تأثیر آنها بر زندگیشان ازجمله آن پیامدها به شمار میروند. به گزارش تحلیلگران و کارشناسان از جمله بیش از یکصد کارشناس حقوق بینالملل در آمریکا، رژیم صهیونیستی و آمریکا در حملات خود به ایران، بارها قوانین و حقوق بینالمللی را نقض کرده و مرتکب جنایت جنگی شدند.
در ۱۹ فروردین ۱۴۰۵ش، با میانجیگری پاکستان، آتشبس دو هفتهای میان ایران و آمریکا برقرار شد. براساس اطلاعیه شورای عالی امنیت ملی ایران، پذیرش پایان جنگ از سوی ایران منوط به پذیرش اصول مطرحشده در طرح دهمادهای این کشور ازجمله کنترل ایران بر تنگه هرمز، توقف جنگ علیه تمام گروههای مقاومت و لغو تحریمهای ایران در مذاکرات نهایی است. در ۲۲ فروردین ۱۴۰۵ش، با میانجیگری دولت پاکستان، مذاکراتی در اسلامآباد میان ایران و آمریکا برگزار شد که به نتیجه و توافقی نرسید. روز اول اردیهبشت، رئیسجمهور آمریکا آتشبس را به صورت یکطرفه تمدید کرد.
بسیاری از تحلیلگران و مقامات کشورهای مختلف معتقدند آمریکا و اسرائیل به هیچ یک از اهداف خود در جنگ رمضان ازجمله تغییر نظام سیاسی، توقف برنامه هستهای و ازبین بردن نیروی موشکی و دریایی ایران نرسیده است. ازاینرو، جنگ رمضان و آتشبس را موجب شکست و افول اعتبار و قدرت نظامی آمریکا و در مقابل، سبب ارتقای جایگاه و اعتبار ایران به عنوان یک قدرت بزرگ جهانی دانستهاند.
زمینه و چرایی جنگ
جنگ رمضان، جنگ تحمیلی سوم یا دفاع مقدس سوم با حملات آمریکا و اسرائیل در ۹ اسفند ۱۴۰۴ش/۱۰ رمضان ۱۴۴۷ق/۲۸ فوریه ۲۰۲۶م به مناطقی در تهران، از جمله بیت رهبری آغاز شد. مقامات آمریکا[۱] و اسرائیل[۲] اهداف متعددی برای آغاز جنگ اعلام کردند ازجمله نابودی برنامههای هستهای جهت دفع تهدیدات و ساخت سلاح هستهای،[۳] از بین بردن توان موشکی و نظامی ایران،[۴] نابودی نیروی دریایی ایران،[۵] بیثباتسازی سیاسی، تغییر نظام حکومتی، تجزیه ایران، تصاحب و کنترل منابع نفت ایران،[۶] تسلیم بیقید و شرط ایران در برابر آمریکا[۷] و از بین بردن توانایی ایران در حمایت و اعمال قدرت در خارج از مرزهایش(حمایت از محور مقاومت).[۸] بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در پیام ویدئوییای تصریح کرد که فراتر از نابودی برنامههای هستهای و موشکی ایران، اسرائیل میخواست نظام ایران را نیز نابود کند.[۹] برخی از مقامات آمریکایی همچون کاملا هریس، معاون رئیس جمهور سابق آمریکا،[۱۰] و مدیر مستعفی مرکز ملی مبارزه با تروریسم،[۱۱] اسرائیل را عامل جنگ دانسته و گفتهاند آمریکا به دلیل فشار نخستوزیر اسرائیل وارد جنگ شد.
عبدالملک بدرالدین، رهبر انصارالله یمن، هدف از حمله به ایران را اجرای طرح اسرائیل بزرگ و هدف نهایی را تثبیت سلطه اسرائیل بر ملتهای منطقه بیان کرده است.[۱۲] برخی تحلیلگران و مقامات همچون کاملا هریس، معاون رئیس جمهور سابق آمریکا،[۱۳] نیز آغاز جنگ را تلاش رئیسجمهور آمریکا برای انحراف افکار عمومی از پرونده جفری اپستین دانستهاند. همچنین گفته شده نتانیاهو و صهیونیستها، با در اختیار داشتن اسنادی از ترامپ در پرونده اپستین، وی را تحت فشار قرار دادند تا درگیری با ایران را آغاز کند.
برخی مقامات آمریکا همچون مدیر مستعفی مرکز ملی مبارزه با تروریسم[۱۴] و مدیر سابق سازمان سیا، ادعاهای رئیسجمهور آمریکا برای آغاز جنگ را دروغ خوانده و معتقدند ایران هرگز تهدید هستهای و موشکی علیه امنیت آمریکا محسوب نمیشده است. وزارت خارجه روسیه نیز با اشاره به اینکه انرژی هستهای حق مسلم ایران است، تصریح کرده آژانس بینالمللی انرژی اتمی هیچ مدرکی مبنی بر انحراف انرژی هستهای ایران به سمت تولید سلاح هستهای ثبت نکرده است.[۱۵] به گزارش خبرگزاری بیبیسی نیز ارزیابیهای گوناگون از جمله ارزیابیهای آژانس بینالمللی انرژی اتمی نشان میدهد که هیچ شاهد و مدرکی بر نزدیک بودن ایران به تولید بمب اتمی وجود ندارد.[۱۶] ایران عضو پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای (NPT) بوده و همواره به صراحت گفته است در پی تولید و توسعه سلاحهای هستهای نبوده و هدف از برنامه غنیسازی اورانیوم، صلحآمیز و در حوزه انرژی، پزشکی و کشاوری است.[۱۷]
حمله آمریکا و اسرائیل به ایران، همزمان و در میانه مذاکرات هستهای ایران و آمریکا صورت گرفت.[۱۸] برخی تحلیلگران، همزمانی آن را نشانهای از جنگطلبی آمریکا ارزیابی کردهاند.[۱۹] وزیر امنیت ملی رژیم صهیونیستی نیز مذاکرات را پوششی برای حمله برنامهریزی شده از چهاره ماه پیش به ایران و ترور رهبر آن دانسته بود. پیش از آغاز جنگ، سید علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، در واکنش به اظهارات رئیسجمهور آمریکا درباره تسلیم ایران، با استناد به سخن امام حسین(ع) مبنی بر مثل من با مثل یزید بیعت نمیکند، بر عدم سازش با دشمن تأکید کرد.[۲۰] مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، مذاکره با ایرانیان را به دلیل باور آنان به ظهور امام مهدی(عج) غیرمؤثر خوانده بود.
جنگ رمضان در ادامه درگیریهای پیشین اسرائیل و آمریکا با ایران رخ داد، از جمله:
حمله اسرائیل به ایران در خرداد ۱۴۰۴ش که به شهادت ۱۱۰۰ تن از جمله تعدادی از فرماندهان نظامی و دانشمندان هستهای انجامید.
حمله آمریکا به تأسیسات هستهای ایران و ادعای انهدام آنها.[۲۱]
ناآرامیهای دی ۱۴۰۴ش در ایران که با حمایت و پشتیبانی آمریکا سازماندهی شد و به کشتهشدن ۳۱۱۷ نفر انجامید.[۲۲]
آمریکا این جنگ را «عملیات خشم حماسی» (Operation Epic Fury) نامیده است.[۲۳] .
ترور آیتالله خامنهای و شهیدان جنگ رمضان
در روز نخست جنگ رمضان آیتالله خامنهای، رهبر وقت جمهوری اسلامی ایران، و تعدادی از فرماندهان نظامی ایران از جمله سید عبدالرحیم موسوی، رئیس ستادکل نیروهای مسلح، محمد پاکپور، فرمانده سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، عزیز نصیرزاده، وزیر دفاع، و علی شمخانی مشاور رهبر ایران، با حملات مسقیم موشکی آمریکا و اسرائیل به شهادت رسیدند. علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، سید اسماعیل خطیب، وزیر اطلاعات، علیرضا تنگسیری، فرمانده نیروی دریایی سپاه، سید کمال خرازی، رئیس شورای راهبردی روابط خارجی، غلامرضا سلیمانی، رئیس سازمان بسیج مستضعفین، سید مجید خادمی، رئیس سازمان اطلاعات سپاه، و غلامرضا رضائیان، رئیس سازمان اطلاعات فراجا، از دیگر شهدای این جنگ بودند.[۲۵]
بنا بر گزارش رئیس سازمان پزشکی قانونی ایران، تا ۲۱ فروردین ۱۴۰۵ش، ۳۳۷۵ نفر از مردم ایران به شهادت رسیدند که ۴۹۶ تن از آنان زن و ۲۵۵ نفر کودک زیر ۱۲ سال بودند.[۲۶] همچنین به گزارش وزارت بهداشت لبنان، در فاصله ۱۱ اسفند ۱۴۰۴ تا ۵ اردیبهشت ۱۴۰۵ش، ۲۴۹۶ لبنانی شهید و ۷۷۲۵ تن زخمی شدند.[۲۷]
جنایتهای جنگی آمریکا و اسرائیل و نقض قوانین بینالمللی
به گزارش تحلیلگران و کارشناسان از جمله بیش از یکصد کارشناس حقوق بینالملل در آمریکا،[۲۸] رژیم صهیونیستی و آمریکا در حملات خود به ایران، بارها مرتکب جنایت جنگی شده و قوانین و حقوق بینالمللی را نقض کردهاند. برخی از این جنایتها و نقضها از این قرار است:
ترور رهبر ایران: پوتین رئیسجمهور روسیه، ترور رهبر ایران را نقض شرمآور تمام هنجارهای اخلاقی و حقوق بینالمللی توصیف کرد.[۲۹] چین نیز آن را نقض حاکمیت و امنیت ایران و پایمال کردن اصول منشور سازمان ملل و هنجارهای روابط بینالملل شمرد.[۳۰]
نقض تمامیت و حاکمیت ارضی ایران: براساس ماده ۲ منشور سازمان ملل، استفاده از زور یا تهدید علیه تمامیت ارضی یا استقلال سیاسی یک کشور ممنوع است.[۳۱] گفته میشود این ممنوعیت شامل هرگونه تجاوز به تمامیت ارضی و استقلال سیاسی کشورها است.[۳۲] طبق منشور سازمان ملل، استفاده از زور فقط در حالت دفاع از خود یا با مجوز شورای امنیت سازمان ملل مشروع است.
حمله آمریکا به ناوشکن دنای ایران که در مسیر بازگشت از رزمایش صلح میلان ۲۰۲۶م و در آبهای بینالمللی و مهمان نیروی دریابی هند بود.[۳۳] ناوشکن دنا در رزمایش صلح میلان ۲۰۲۶م و در وضعیت غیرجنگی قرار داشت و اخطاری هم دریافت نکرده بود.[۳۴] در این حمله ۱۰۴ ملوان شهید و ۳۲ تن زخمی شدند.[۳۵]
ترور دانشمندان و فرهنگیان ایرانی و حمله به مراکز آموزشی همچون دانشگاهها و مدارس. به گزارش مرکز اطلاعرسانی و روابط عمومی وزارت آموزش و پرورش ایران، ۳۴۴ دانشآموز و معلم در حملات آمریکا و اسرائیل شهید شدند.[۳۶] در حمله آمریکا به مدرسه شجره طیبه میناب، ۱۵۶ نفر شهید[۳۷] و ۹۵ تن زخمی شدند که طبق اعلام سازمان یونسکو، «نقض شدید قانون بشردوستانه» بود. سازمان ملل و شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد نیز آن را محکوم کردند. در جنگ رمضان ۳۲ دانشگاه همچون امیرکبیر، علم و صنعت، شهید بهشتی و صنعتی شریف مورد حمله موشکی قرار گرفته و آسیب دیدند.[۳۸] ۹۶۸ مرکز فرهنگی و آموزشی و اداری نیز در جنگ رمضان آسیب دیده یا تخریب شدند.[۳۹]
حمله به مراکز درمانی و بهداشتی مانند بیمارستانها، مراکز دارویی، انیستیتو پاستور، ساختمان هلال احمر، و خودروهای امدادی که نقض حقوق بینالمللی و بشردوستانه و نیز کنوانسیونهای ژنو شمرده شده است. در جنگ رمضان، ۳۶۰ مرکز درمانی و بیمارستان و داروخانه، ۱۷ مرکز هلال احمر، ۴۹ پایگاه اورژانس و بیش از ۴۰ آمبولانس آسیب دیده یا تخریب شدند.
آسیب یا تخریب بیش از ۱۳۲ مورد از آثار تاریخی و فرهنگی ایران در اثر حملات آمریکا و اسرائیل همچون کاخ گلستان و سعدآباد و مؤسسه انستیتو پاستور در تهران، میدان نقش جهان در اصفهان، قلعه فلکالافلاک در لرستان، آرامگاه باباطاهر در همدان و حسینیه اعظم در زنجان.[۴۰]
حمله به مناطق مسکونی و کشتار غیرنظامیان که جنایت جنگی و مخالف قوانین بینالمللی محسوب میشود.[۴۱] در میان بیش از ۳۰۰۰ شهید ایرانی جنگ، ۴۹۶ زن و بیش از ۲۵۰ کودک وجود دارد.[۴۲] بیش از ۳۴ هزار ایرانی نیز مجروح شدند.[۴۳] به گزارش هلال احمر ایران، ۱۰۰ هزار واحد مسکونی و ۲۳ هزار و ۵۰۰ واحد تجاری در جنگ آسیب دیدهاند.[۴۴] طبق ماده ۵۲ و ۵۴ پروتکل الحاقی اول به کنوانسیونهای ژنو (۱۹۷۷)، حمله به مراکز غیرنظامی ممنوع است.[۴۵]
بمباران زیرساختهای انرژی، نفتی و فولادی و مراکز صنعتی ایران از سوی آمریکا و اسرائیل مانند جزیره خارک، میدان گازی پارس جنوبی، انبارهای نفتی، کارخانههای پتروشیمی، کارخانه فولاد مبارکه اصفهان و فولاد خوزستان، نیروگاههای برق، پلها و ریلها و ... که نقض حقوق بینالملل و کنوانسیونهای ژنو و مصداق تروریسم دولتی و جنایت جنگی شمرده شده است.[۴۶]
حمله به تأسیسات هستهای ایران ازجمله نیروگاه هستهای بوشهر و آب سنگین اراک که تحت پادمان آژانس بینالمللی انرژی اتمی قرار دارد و مغایر با حقوق بینالملل، منشور ملل متحد، شورای امنیت سازمان ملل، قطعنامههای شورای حکام آژانس و کنفرانس عمومی آژانس تلقی میشود.[۴۷]
رادیو بینالمللی فرانسه، ویرانی هدفمند زیرساختهای حیاتی یک کشور را شهرکُشی نامیده و آن را مخالف قوانین بینالمللی دانسته است.[۴۸] تهدید به نابودی و تخریب زیرساختهای حیاتی نیز نقض آشکار قوانین اساسی بینالمللی و جنایت جنگی دانسته شده و چنین تهدیدی تهدید به نسلکشی توصیف شده که بر پایه اساسنامه «دادگاه کیفری بینالمللی رُم» جرم شمرده میشود.[۴۹] رئیس جمهور آمریکا تهدید کرده بود که تمدن ایران را به گونه بازگشتناپذیر از میان خواهد برد یا ایران را به عصر حجر بازمیگرداند.[۵۰] سازمان عفو بینالملل و برخی از سناتورهای آمریکایی نیز این تهدیدها را جنایت جنگی خواندهاند.[۵۱]
ایران پس از هشدارهای لازم به آمریکا و اسرائیل در مورد حمله به زیرساختها و تأسیسات و پس از حمله به زیرساختهایش، به این حملات پاسخ داد و به زیرساختها و تأسیسات اسرائیل و کشورهای منطقه که از آنها به ایران حمله شد، حمله کرد که گفته شده از جنبه نظامی، حق دفاع مشروع ایران تحت منشور ملل متحد و حقوق بینالملل شمرده میشود.[۵۲]
جنگ رمضان واکنشهای متعدد و گوناگونی را در پی داشت که برخی از آنها عبارتند از:
نیروهای مسلح ایران در پاسخ به حملات آمریکا و اسرائیل، با اجرای عملیات وعده صادق ۴ و طی یکصد مرحله و موج عملیات موشکی و پهبادی، اهدافی را در سرزمینهای اشغالی و پایگاهها و منافع مرتبط با آمریکا و رژیم صهیونیستی در کشورهای امارات، بحرین، قطر، عراق، کویت، عربستان سعودی و اردن مورد حملات موشکی و پهبادی قرار دادند. گروههای مقاومت اسلامی مانند حزبالله لبنان،[۵۳] مقاومت اسلامی عراق[۵۴] و انصارالله یمن[۵۵] نیز در حمایت از ایران در جنگ مشارکت داشتند. سید علی خامنهای، رهبر شهید ایران، پیش از جنگ در بهمن ۱۴۰۴ش هشدار داده بود که در صورت حمله آمریکا به ایران، جنگ منطقهای رخ خواهد داد.[۵۶]
مسدود کردن تنگه هرمز توسط ایران
ایران در واکنش به تحولات نظامی، محدودیتهایی بر تردد برخی کشتیها در تنگه هرمز اعمال کرد و تنگه را مسدود کرد.[۵۷] تهدیدهایی درباره بستن تنگه بابالمندب نیز مطرح شد. این اقدامها با توجه به اهمیت این گذرگاهها در انتقال انرژی، بازتاب گستردهای در سطح بینالمللی داشت. گفته میشود حدود ۲۰ درصد نفت[۵۸] و ۳۰ درصد گاز مایع جهان[۵۹] و ده درصد نیز از تنگه باب المندب عبور میکند. تنگه هرمز یکی از مهمترین گذرگاههای آبی تجارت جهانی انرژی و کالا به شمار میرود و افزون بر نفت و گاز، بسیاری از کالاهای اساسی جهان همچون مواد کشاورزی و پتروشیمی از آن عبور میکند و اقتصاد بسیاری از کشورهای جهان نیز وابسته به آن است.[۶۰]
اين مطلب درفهرست عناوين مطالب-رديف: جنگ باآمریکاواسرائیل
ادامه مطلب را ببينيد
قسمت دوم جنگ باآمریکاواسرائیل 10
مشارکت برخی کشورهای عربی در جنگ
کویت، بحرین، قطر، امارات و عربستان سعودی خاک و آسمان خود را علاوه بر پایگاههای نظامی در اختیار نیروهای آمریکایی قرار دادند و در حملات هوایی، دریایی و موشکی آمریکا در موارد متعدد از آب، خاک و آسمان، حتی خارجها از پایگاههای نظامی استفاده شده است. سنتکام ۶ کشوری که در جنگ مشارکت داشتند را لو داد - نقش گسترده دولتهای عربی خلیج فارس در تجاوز به ایران – همینها در جنگ ایران وعراق هم به صدام کمک کردن : كمكهای كشورهای منطقه به عراق در طول جنگ تحمیلی
کشورهای عربی همچون عربستان،[۹۹] امارات و کویت[۱۰۰] و بحرین افزون بر اجازه دادن به آمریکا برای استفاده از خاک و آسمان خود به منظور حمله به ایران، از حملات آمریکا علیه ایران نیز حمایت و با آن همراهی کردند. تارنمای دژ وابسته به وزارت فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام)، همکاری نظامی و دفاعی کشورهای عربستان سعودی، امارات، قطر، بحرین، کویت و اردن را تأیید کرده و از نقش حیاتی آنان در عملیات خشم حماسی گفته است.[۱۰۱] برخی خبرگزاریها از حملات مستقیم عربستان و امارات به ایران نیز خبر دادهاند.[۱۰۲] بقایای پهبادهای منهمشده وینگلونگ چینی نشان میدهد که یکی از کشورهای منطقه غرب آسیا علیه ایران مشارکت داشته است. به گفته کارشناسان، این پهباد در اختیار آمریکا و رژیم صهیونیستی نیست؛ بلکه عربستان سعودی و امارات آن را در اختیار دارند. برخی از کشورهای اروپایی و عربی، از محکوم کردن حمله آمریکا و اسرائیل به ایران خودداری و از آن حمایت کردند. ایران از پنج کشور بحرین، امارات، عربستان، قطر و اردن به دلیل مشارکت در جنگ درخواست غرامت کرده است.[۱۰۳] همچنین در زمان آتشبس میان ایران و آمریکا حملاتی به جزیره لاوان ایران و برخی کشورهای عربی صورت گرفت که گفته میشود توسط کشور امارات انجام شده است.[۱۰۴]
دبیرکل ناتو نیز از مشارکت برخی کشورهای اروپایی در جنگ رمضان برعلیه ایران خبر داده است.
تجمعات شبانه مردمی در ایران
در پی آغاز جنگ و احتمال بروز ناآرامی، کودتا، آشوب و جنگ داخلی در ایران، در شهرهای مختلف این کشور تجمعها و راهپیماییهایی در حمایت از نیروهای مسلح و در واکنش به تحولات جنگ شکل گرفت. این تجمعات با درخواست فرماندهان نظامی و مقامات سیاسی ادامه یافت و به عنوان بخشی از دفاع از میهن تلقی شد. این تجمعات و راهپیماییها پس از آتشبس دو هفتهای نیز ادامه دارد.
آیتالله جوادی آملی از مراجع تقلید، مردم حاضر در صحنه را تحسین کرد و جزء فرشتگان خدا روی زمین خواند.[۶۱] برخی از مراجع تقلید از جمله جوادی آملی[۶۲] و جعفر سبحانی،[۶۳] دروس خارج خود را به دلیل حضور طلاب و روحانیان در تجمعات مردمی تعطیل کردند.
سید علی خامنهای پس از حوادث دی ۱۴۰۴ ایران، با اشاره به نقش مردم در خنثیکردن نقشه دشمن، گفته بود اگر در آینده چنانچه حادثهای برای کشور پیش بیاید، خدا این مردم را برای مقابله با حوادث مبعوث خواهد کرد و مردم کا را تمام خواهند کرد.[۶۴]
تولید و انتشار آثار هنری
هنرمندان و خوانندگان و مداحان ایران و برخی کشورهای مختلف[۱۰۵] بیش از یکصد نماهنگ و مداحی و سرود در محکومیت جنگ اسرائیل و آمریکا با ایران و حمایت از ایران تولید و منتشر کردند.[۱۰۶] نماهنگ «بزن که خوب میزنی» از مهدی رسولی، قطعه «حسبیالله» اثر محسن چاوشی، «حیدر شهسوار» با صدای محمود کریمی، «خدا، مادر، وطن» اثر رضا صادقی، «بلاگردونم ایران» با صدای حسین حقیقی، ازجمله این آثار به شمار میروند.[۱۰۷] ۴۷ اثر نمایشی اعم از نمایش رادیویی، خیابانی، تئاتر و نقالی با موضوع جنگ رمضان و با محوریت «امید، مقاومت، اتحاد و همبستگی ملی» نیز تولید شده است.[۱۰۸] مستند «جهنم به پا خواهد شد» به کارگردانی محسن کریمیان به تأثیر جنگ رمضان بر اقتضاد جهانی پرداخته[۱۰۹] و مستند «شاهد باش» از شبکه نسیم به روایت جنگ از نگاه برخی شخصیتهای ایرانی پرداخته است.[۱۱۰] مجموعه ۱۵ قسمتی «سرو، سپید، سرخ» نیز با موضوع جنگ رمضان محصول سازمان هنری رسانهای اوج و سیما فیلم، از شبکه یک تلویزیون ایران پخش شد.[۱۱۱]
راهاندازی پویشهای جانفدا و ایران همدل
پس از حملات آمریکا و اسرائیل به ایران و در پی تهدید رئیسجمهور آمریکا برای آغاز جنگ زمینی علیه ایران، پویش «جانفدا، برای ایران» برای اعلام آمادگی دواطلبان جهت اعزام به جبهههای نبرد برای دفاع از ایران شکل گرفت که تا ۲۲ اردیبهشت ۱۴۰۵ بیش از ۳۱ میلیون و ۵۰۰ هزار نفر آمادگی خود را اعلام کردند.[۱۱۲] پویش «ایران همدل ۵» با شعار «از همدیگه گرهگشایی کنیم» که پیش از جنگ (۳ بهمن ماه ۱۴۰۴) آغاز شده بود،[۱۱۳] پس از آغاز جنگ رمضان و در پی آسیبدیدن اموال مردم، به جمعآوری و دریافت کمکهای مردمی به آسیبدیدگان جنگ پرداخت. قرارگاه مردمی «ایران همدل» نیز با هدف ساماندهی و هدایت کمکهای مردمی برای حمایت از خانوادههای آسیبدیده در جنگ رمضان تشکیل شد.[۱۱۴]
در پی جنگ رمضان و شهادت آیتالله خامنهای و خونخواهی و انتقام شهادت او، شعار «در خیمه حسینیم، خونخواه و جانفداییم» با هشتگ «نحن المنتقمون» به عنوان شعار مشترک هیئتهای مذهبی برای محرم سال ۱۴۰۵ش/۱۴۴۸ق انتخاب شد.[۱۱۵]
تلاش رژیم صهیونیستی و آمریکا برای گسترش دامنه جنگ
در خلال حملات آمریکا و اسرائیل به ایران، گزارشهایی از شلیک یا اصابت پهباد یا موشک به کشورهای ترکیه، آذربایجان و نیز تأسیسات غیرآمریکایی در کشورهای عربی منتشر شد. هرچند در گمانهزنیهای اولیه، شلیک آنها به ایران نسبت داده شد؛ اما سپاه پاسداران طی بیانیههای رسمی، انتساب آنها به ایران را رد کرد و از تلاش آمریکا و رژیم صهیونیستی برای کشاندن کشورهای منطقه به درگیری با ایران خبر داد. سپاه اعلام کرد اهداف جمهوری اسلامی ایران، صرفا پایگاهها و منافع آمریکایی و صهیونیستی است.
رئیسجمهور آمریکا برای بازکردن تنگه هرمز، از ناتو، کشورهای اروپایی و آسیایی همچون فرانسه، آلمان، انگلیس، ایتالیا، ژاپن، کره جنوبی[۱۱۶] و استرالیا درخواست کمک کرده که با پاسخ منفی آن کشورها مواجه شد. نخستوزیر انگلیس به صراحت ورود به جنگ علیه ایران را رد کرده و گفته تسلیم فشارها نخواهیم شد.[۱۱۷]
ترامپ، پس از آتشبس در روز ۱۹ فروردین، از آغاز محاصره دریایی ایران در ۲۴ فروردین خبر داد[۱۱۸] و از ناتو و متحدانش همچون انگلیس[۱۱۹] درخواست کمک کرد که با پاسخ منفی آنها مواجه شد.
سید علی خامنهای، رهبر شهید ایران
به نظر من مسئله [تقابل و درگیری آمریکا با ایران] در دو کلمه خلاصه میشود... آمریکا میخواهد ایران را ببلعد، ملّت رشید ایران و جمهوری اسلامی مانع است... جرم ملّت ایران [این است]؛ دعوا سر این قضیّه است. ایران ... جاذبههای زیادی دارد: نفت ایران ... گاز ایران ... معادن غنیّ ایران ... موقعیّت راهبردی و جغرافیایی ایران جاذبه دارد؛ ... میخواهند این کشور را تصرّف کنند، همچنان که قبلاً تصرّف داشتند. حدود سی سال آمریکاییها در ایران بودند، منابع دستشان بود، نفت دستشان بود ... همهچیز دست آنها بود... [حالا] دستشان قطع شده، میخواهند برگردند همان وضع زمان پهلوی را دوباره داشته باشند، ملّت ایران هم محکم ایستاده، سینه سپر کرده و مانع است. دشمنی ... و دعوا سر این است. بقیّهی حرفها ... حرفهای مفتی است که آنها میزنند...[۲۴]
آتشبس
در ۱۹ فروردین ۱۴۰۵ با میانجیگری دولت پاکستان، آتشبس دوهفتهای میان ایران و آمریکا برقرار شد.[۱۷۵] مطابق اطلاعیه شورای عالی امنیت ملی ایران، پذیرش پایان جنگ از سوی ایران منوط به پذیرش اصول طرح دهمادهای این کشور در مذاکرات نهایی است.[۱۷۶] برخی از طرح دهمادهای ایران عبارتند از: ایجاد پروتکل عبور و مرور امن در تنگه هرمز تحت کنترل ایران، پذیرش غنیسازی، پایان جنگ علیه همه گروههای محور مقاومت، خروج نیروهای رزمی آمریکا از تمامی پایگاههای منطقه، پرداخت کامل خسارت ایران، رفع همه تحریمهای اولیه و ثانویه، لغو قطعنامههای شورای حکام و شورای امنیت، آزادسازی همه اموال و داراییهای بلوکهشده ایران، و تصویب این موارد در قطعنامه الزامآور شورای امنیت.[۱۷۷]
پیش از این، آمریکا طرحهایی مانند طرح ۱۵مادهای را برای آتشبس و توقف جنگ به ایران پیشنهاد داده بود که مورد پذیرش ایران قرار نگرفت.
مذاکرات
در ۲۲ فروردین ۱۴۰۵ش، با میانجیگری دولت پاکستان، مذاکراتی در اسلامآباد میان ایران و آمریکا برگزار شد که به نتیجه و توافقی نرسید.[۱۷۸] از مهمترین اختلافات دو طرف و دلایل شکست مذاکرات، عدم پذیرش غنیسازی ایران از سوی آمریکا، مخالفت با کنترل ایران بر تنگه هرمز، رفع تحریمها و تضمین عدم تکرار تجاوز اعلام شده است.[۱۷۹]
تمدید آتشبس
در روز اول اردیبهشت ۱۴۰۵ش، رئیسجمهور آمریکا اعلام کرد به درخواست پاکستان آتشبس را تا زمان ارائه پیشنهاد ایران تمدید کرد. تمدید آتشبس با حفظ محاصره دریایی ایران از سوی آمریکا انجام شد.[۱۸۰] این آتشبس یکطرفه از سوی ترامپ، پس از تهدید مجدد حمله به زیرساختهای برق و پلهای ایران و عدم تمایل ایران به مذاکره مجدد بر اثر بدعهدی آمریکا بود.
نقض آتشبس توسط آمریکا و اسرائيل
آتشبس دوهفتهای و تمدید آن از سوی آمریکا، بارها توسط اسرائیل و آمریکا نقض شد. در نخستین روز آتشبس (۱۹ فروردین ۱۴۰۵ش)، آمریکا و اسرائيل سه بار آن را نقض کردند: حمله پهبادی به ایران، حمله به جزیره لاوان ایران و حملات شدید اسرائیل به مناطق مسکونی و غیرنظامی لبنان.
رژیم صهیونیستی اسرائیل پس از آتشبس ایران و آمریکا، بارها حملات شدیدی به مناطق مسکونی و غیرنظامی لبنان انجام داده است. فقط در سه روز نخست آتشبس (۱۹ تا ۲۱ فروردین) ۳۵۷ لبنانی شهید و بیش از ۱۲۰۰ نفر زخمی شدند.[۱۸۱] یکی از شرایط ایران در توافق با آمریکا و پایان جنگ، مربوط به آتشبس کامل در همه جبههها به ویژه در لبنان بوده است.[۱۸۲] به گفته وزیر خارجه ایران، سرنوشت جنگ ایران با آمریکا و اسرائیل با جنگ اسرائیل با لبنان گره خورده و ایران، از روز نخست مذاکرات و آتشبس بر توقف جنگ در لبنان پافشاری کرده است.[۱۸۳]
در پی نقض مکرر آتشبس از سوی رژیم صهونیستی در جنوب لبنان و کشتار مردم مناطق مختلف آن و تعرض مکرر به سواحل و شناورهای ایران در تنگه هرمز و دریای عمان، سپاه پاسداران ایران در شامگاه ۱۷ خرداد حملات موشکی به پایگاه هوایی رامات دیوید در سرزمینهای اشغالی اسرائیل انجام داد. [۱۸۴] سپاه ایران، در پاسخ به حملات اسرائیل به سایتهای راداری ایران، در ۱۸ خرداد عملیات نصر را علیه پایگاههای تلنوف و نواتیم در اسرائیل آغاز کرد.[۱۸۵] همزمان یمن نیز ضمن حمله موشکی به اسرائیل، ممنوعیت و تحریم کامل دریانوردیِ رژیم صهیونیستی در دریای سرخ را اعلام کرد.[۱۸۶]
تفاهم اسلامآباد
در بامداد ۲۸ خرداد و پس از سه ماه مذاکره، متن ۱۴ بندی یادداشت تفاهمنامه بیان ایران و آمریکا موسوم به تفاهمنامه اسلامآباد، به امضای رئیسجمهور ایران و آمریکا و نخستوزیر پاکستان به عنوان میانجی رسید.[۱۸۷] براساس این تفاهمنامه که متن آن در بامداد ۲۵ خرداد نهایی شده بود،[۱۸۸] ایران و آمریکا خاتمه فوری جنگ در تمامی جبههها ازجمله لبنان را اعلام و تعهد کردند که از این پس هیچ جنگ یا عملیات نظامی علیه یکدیگر آغاز نکنند و تمامیت ارضی و حاکمیت لبنان را تضمین کنند.[۱۸۹]
با امضای این تفاهمنامه، آمریکا متعهد شد به محاصره دریایی علیه ایران خاتمه دهد؛ نیروهای نظامی خود را از اطراف ایران خارج کند؛ با شرکای منطقهای خود برای بازسازی و توسعه اقتصادی ایران برنامهای با تأمین حداقل ۳۰۰ میلیارد دلاری فراهم کند؛ در امور داخلی ایران دخالت نکند؛ به تمامی تحریمهای اولیه و ثانویه علیه ایران خاتمه دهد؛ اسقاطیههای وزرات خزانهداری آمریکا برای صادرات نفت و محصولات پتروشیمی و تمامی خدمات مرتبط با بانک و بیمه و حملونقل را صادر کند و اموال و داراییهای مسدودشده ایران را در دسترس قرار دهد.[۱۹۰] ایران نیز در مقابل متعهد شد تنگه هرمز را برای تردد کشتیها بدون اخذ عوارض و هزینه برای ۶۰ روز باز کند و سلاح هستهای تولید یا خرید نکند.[۱۹۱] همچنین طبق تفاهمنامه اسلامآباد، دو طرف به انجام مذاکرات و حصول توافق نهایی در مدت ۶۰ روز تعهد دادند.[۱۹۲] توافق نهایی با یک قطعنامه الزامآور شورای امنیت سازمان ملل متحد تأیید خواهد شد.[۱۹۳]
بسیاری از تحلیلگران، این تفاهمنامه را عقبنشینی و شکست آمریکا و پیروزی ایران دانستهاند.[۱] برخی نیز اسرائیل را بزرگترین بازنده این تفاهمنامه خواندند.[۲]
نقض تفاهم
مقامات اسرائیل این تفاهمنامه را بد توصیف کرده و خود را ملزم به اجرای آن نمیدانند.[۱۹۴] به همین دلیل از همان روز نخست امضای تفاهمنامه، رژیم صهیونیستی اسرائیل با حملات هوایی و توپخانهای به شرق و جنوب لبنان آن را نقض کرد.[۱۹۵] طبق گزارش وزارت بهداشت لبنان، روز ۲۹ خرداد در پی حملات اسرائیل، ۴۷ لبنانی شهید و ۹۷ نفر زخمی شدند.[۱۹۶]
رئیس جمهور آمریکا روز ۱۷ تیر از پایان تفاهمنامه اسلامآباد سخن گفت.[۱۹۷] آمریکا از ۱۷ تیرماه با حملات هوایی به مناطق مختلف ایران ازجمله مناطق جنوبی و اطراف تنگه هرمز، تفاهمنامه را نقض کرد.[۱۹۸] در این حملات شماری ایرانی کشته و زخمی شدند.[۱۹۹] گفته شده هدف آمریکا از این حملات به دست گرفتن کنترل تنگه هرمز بوده است. در پاسخ به حملات آمریکا، سپاه پاسداران عملیات نصر ۲ و ارتش ایران عملیات صاعقه را با حملات موشکی و پهبادی به پایگاههای آمریکا در کشورهای منطقه همچون اردن، کویت، بحرین، عمان، امارات و عراق انجام داد[۲۰۰] و تنگه هرمز را در ۲۱ تیر ۱۴۰۵ش تا پایان مداخلات آمریکا در منطقه مجدداً مسدود کرد.[۲۰۱] آمریکا نیز در ۲۳ تیر محاصره دریایی ایران را بار دیگر آغاز کرد.[۲۰۲]
در حملات آمریکا به ایران از ۱۷ تیر تا ۲ مرداد، ۵۹ ایرانی شهید و بیش از ۶۶۰ نفر زخمی شدند.[۲۰۳]
تحلیلها درباره نتایج جنگ
گفته شده آمریکا و اسرائیل به هیچ یک از اهداف خود در جنگ رمضان ازجمله تغییر نظام سیاسی، توقف برنامه هستهای و ازبین بردن نیروی موشکی و دریایی ایران نرسیده است.[۲۰۴] خبرگزاریهای آمریکایی همچون نیویورکتایمز و واشگنتنپست با استناد به اطلاعات محرمانه اعلام کردهاند که ایران پس از جنگ حدود ۷۰ درصد ذخایر موشکی و پرتاپگرهای سیار خود را در اختیار دارد و به بیشتر (حدود ۹۰ درصد) سایتها و تأسیسات زیرزمینی موشکی خود نیز دسترسی دارد.[۲۰۵] به گزارش خبرگزاری یورونیوز، دادههای مستقل نهاد «مکانیابی و دادههای درگیریهای مسلحانه» نشان میدهد حملات ایران از زمان آغاز جنگ در ۹ اسفند تا روز آتشبس، با روندی ثابت و بدون وقفه ادامه داشته است.[۲۰۶] به گفته این خبرگزاری مشخص نیست مقامات آمریکایی چطور از نابودی پدافند ایران سخن میگویند در حالی که چندین جنگنده و هواپیما و تعداد زیادی پهباد آمریکایی و اسرائیلی در طول جنگ مورد هدف قرار گرفته و منهدم شدند.[۲۰۷] ادعای نابودی ناوگان دریایی ایران نیز در حالی مطرح شده که ارتش آمریکا از بازکردن تنگه هرمز که توسط نیروی دریایی ایران مسدود شده، ناکام مانده است.[۲۰۸] خبرگزاری تایمز اسرائیل (times of israel) نیز گفته است تا زمان آتشبس، اهداف اصلی اعلام شده از سوی اسرائیل مانند جلوگیری از سلاح هستهای، نابودی برنامه موشکی و تغییر نظام سیاسی ایران محقق نشده است.[۲۰۹] نتانیاهو، نخستوزیر رژیم صهیونیستی در مصاحبهای اعتراف کرد که به بسیاری از اهدافشان در جنگ ازجمله نابودی نیروهای نیابتی ایران در منطقه و موشکهای بالستیک آنها دست نیافته است.[۲۱۰] سیترینوویچ، رئیس سابق شاخه ایران در اطلاعات نظامی اسرائیل، نیز نتیجه جنگ را شکست راهبردی آمریکا و اسرائیل دانسته است. به اذعان او جنگی که هدفش سرنگونی نظام ایران و ازبینبردن توانایی موشکی و هستهای آن بود، ایران را قویتر از پیش کرد.[۲۱۱] ادعای «تسلیم بیقید و شرط» که در روزهای آغازین جنگ مطرح شده بود، در پایان جنگ به درخواست آمریکا برای مذاکره با ایران تغییر کرد.[۲۱۲]
در بیانیه شورای عالی امنیت ملی ایران، آتشبس ۱۹ فروردین، شکستی غیرقابل انکار، تاریخی و خردکننده برای آمریکا و پیروزی بزرگی برای ایران توصیف شده است.[۲۱۳] برخی از مقامات آمریکایی همچون چاک شومر، رهبر دموکراتهای سنای آمریکا، کریس مورفی، سناتور دموکرات آمریکا،[۲۱۴] و همچنین مقامات اسرائیلی[۲۱۵] مانند گولان، رهبر حزب کارگر اسرائیل، آتشبس را شکست آمریکا و پیروزی ایران توصیف و به ناکامی ترامپ در رسیدن به اهداف اعلامی خود اعتراف کردند. شماری از تحلیلگران بینالمللی نیز این آتشبس را عقبنشینی راهبردی از سوی رئیسجمهور آمریکا توصیف کردهاند.[۲۱۶] برخی نیز آن را نشانه ظهور ایران به عنوان ابرقدرت جدید جهان نامیدند. با این حال رئیسجمهور آمریکا آتشبس با ایران را پیروزی تمامعیار برای آمریکا خوانده[۲۱۷] و گفته است به تمام اهداف نظامی خود در جنگ رسیدهایم.[۲۱۸]
به گزارش خبرگزاری تایمز اسرائیل (times of israel)، براساس نظرسنجیهای انجام شده در اسرائیل پس از اعلام آتشبس، ۷۰ درصد شرکتکنندگان در نظرسنجی، آتشبس را نشانه امتیاز دادن آمریکا به ایران دانستند. طبق این گزارش، بیشتر اسرائیلیها معتقد به شکست اسرائیل در جنگ هستند و پس از جنگ احساس ناامیدی و خشم و ترس داشتند؛ تنها کمتر از ۲۰ درصد احساس امید و غرور داشتند.[۲۱۹]
برخی تحلیلگران زخمهایی را که در طول جنگ بر اقتصاد و جامعه آمریکا وارد شد، موجب شکست، افول اعتبار قدرت نظام آمریکا و در مقابل، سبب ارتقای جایگاه و اعتبار ایران به عنوان یک قدرت بزرگ جهانی دانستهاند.[۲۲۰] گفته شده آمریکا و اسرائیل به دلیل حملات به اهداف غیرنظامی در افکار عمومی جهانی با شکست اخلاقی و تمدنی روبرو شدهاند.[۲۲۱]
سخنگوی وزارت دفاع ایران، از هفت دستاورد و پیروزی ایران در جنگ رمضان سخن گفته است که عبارتند از: پیروزی نظامی، پیروزی سیاسی، حفظ تمامیت ارضی ایران، حفظ امنیت کشور، انسجام و اتحاد اجتماعی مردم، کنترل هوشمند تنگه هرمز و شکلگیری همراهی بینالمللی با ملت ایران.[۲۲۲
اين مطلب درفهرست عناوين مطالب-رديف: جنگ باآمریکاواسرائیل
ادامه مطلب را ببينيد
تنگه هرمز
تنگه هُرمز، تنگه ای در میان خلیج فارس و دریای عمان می باشد.
تنگه هرمز باریکه دریایی خمیده شکلی است که در منتهی الیه شرقی خلیج فارس واقع شده است و فلات ایران را از شبه جزیره عربستان جدا میکند و آبهای خلیج فارس را به دریای عمان و اقیانوس هند پیوند میدهد.
برای تعیین درازای تنگه هرمز معیار ویژه ای وجود ندارد؛ شاید بهترین معیار، مرز دریایی تعیین شده میان ایران و عمان باشد.
نام تنگه هرمز در نوشته های کهن دیده نمیشود. هنگام اقتدار بریتانیا در خلیج فارس (۱۱۹۹ ش ـ ۱۳۴۹ش/ ۱۸۲۰ـ ۱۹۷۱) نام تنگه هرمز از جزیره هرمز گرفته شد که مهمترین جزیره خلیج فارس به هنگام روی آوردن استعمار اروپایی به منطقه بود.
در سالهای نخستین قرن دهم/ شانزدهم نیروهای پرتغالی به فرماندهی آلفونسو آلبوکرک سراسر تنگه را در اختیار گرفتند، جزیره هرمز را تسخیر و حاکم خودمختار هرمز را دست نشانده خود کردند. این دگرگونی بر اهمیت سیاسی و رونق اقتصادی تنگه و جزیره هرمز افزود و حاکمان آن در پناه پرتغالیها توانستند در بخش پهناوری از کرانهها و جزیره های خلیج فارس نفوذ یابند. [۳]
در آغاز قرن دهم، شاه اسماعیل اول صفوی در ایران حکومت مرکزی تشکیل داد که سرآغاز پایان بخشیدن به استعمار پرتغالیها در خلیج فارس بود. شاه عباس بزرگ در ۱۰۳۰ با همکاری نیروی دریایی بریتانیا، پرتغالیها را در خلیج فارس شکست داد و آنان را در ۱۰۳۱ از جزیره هرمز بیرون راند. [۴] [۵]
به این ترتیب، جزیره و تنگه هرمز و سراسر خلیج فارس دوباره در اختیار ایران قرار گرفت.
جزایر متعلق به ایران که مهمترین آنها عبارتاند از: چهار جزیره بزرگ به نامهای هرمز و لارک و هنگام و قشم ؛ تُنب بزرگ و ابوموسی که در فاصله ای از تنگه هرمز، در خلیج فارس واقعاند و موقعیت سوق الجیشی ویژه ای در دهانه خلیج فارس دارند . [۶]
تنب کوچک هم در پشت تنب بزرگ واقع شده و دارای اهمیت سیاسی است. ساکنان این جزایر، ایرانی و عرب اند.
جزایر متعلق به عمان که شامل جزیره های کوچک و آبخَست و صخره های سر از آب بر آورده در پیش کرانه های جنوبی تنگه هرمز و آبهای ساحلی عمان است و مهمترین آنها عبارتاند از: جزیره السلامه ، قوئین کوچک، مسندم، الغَنَم و الفیارین . السلامه بزرگترین و مهمترین جزیره عمان است و حدود چهار کیلومتر مربع وسعت دارد. در ۱۳۵۴ ش، کار ساخت پایگاه دریایی در جزیره الغنم آغاز گردید که گفته میشد برای استفاده مشترک ایران و عمان برنامه ریزی شده است اما در ۱۳۵۷ش (پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران) ساخت آن متوقف شد . [۷]
در برخی از جزیره های عمانی افرادی از قبیله کُمازُرَه از کنفدراسیونِ شَیْحوی عمان شمالی زندگی میکنند که ایرانی تبار و در تابعیت دولت عمان اند . [۸]
اهمیت سوق الجیشی تنگه هرمز سبب شد که عمان و ایران در ۱۳۵۳ ش/ ۱۹۷۴ قرارداد مرزی دریایی ببندند تا برای حفظ امنیت تنگه مشترکاً تلاش کنند اما عمان در ۱۳۵۸ ش/ ۱۹۷۹ برای حفظ امنیت راههای کشتیرانی تنگه هرمز درخواست همکاریهای بین المللی کرد و نیروهای غربی، بویژه یگانهای دریایی ایالات متحده امریکا، را تشویق کرد تا در این تنگه حضور یابند. [۱۰]
با توجه به اینکه تنگه هرمز در محدوده حاکمیت ایران و عمان است، تلاش یگانهای رزمی کشورهای دیگر برای حفظ امنیت در آنجا، جنبه ای مداخله جویانه به خود میگیرد و ممکن است به منبعِ ناامنی تبدیل شود، همچنانکه در جنگ عراق با ایران اینگونه تهدیدهای امنیتی و تلاشهای مداخله جویانه صورت گرفت.
از آنجا که ایران بزرگترین و نیرومندترین کشور خلیج فارس است و بیشترین گستره جغرافیایی و مواضع حفاظتی را در این منطقه دارد، تنگه هرمز برای آن از اهمیت بسیار برخوردار است و در حقیقت دروازه ارتباطی ایران با جهان و منطقه شمرده میشود . [۱۱]
برخی از کشورهای عرب خلیج فارس، از جمله عراق و کویت و عربستان سعودی، در پنجاه سال اخیر برای کاهش وابستگی خود به صادرات نفتی از راه تنگه هرمز، تلاش کردند تا با لوله های نفتی بخشهایی از نفت خود را از راههایی غیر از راه تنگه صادر کنند. این تلاش تا حدودی موفقیت آمیز بود ولی نتوانست از اهمیت سوق الجیشی تنگه هرمز و اهمیت نظارت ایران بر این تنگه بکاهد، بویژه آنکه بسته شدن لوله های نفتی عراق ــ که از ترکیه و سوریه و عربستان سعودی عبور میکرد ــ در دهه ۱۳۶۰ش/ ۱۹۹۰، ثابت کرد که تنگه هرمز همچنان امن ترین راه صدور نفت و گاز خلیج فارس به بازارهای جهانی است . [۱۲]
ایران برای اعمال بیشترین نظارت بر تنگه هرمز، به بهره گیری از جزایر شش گانه خود در این تنگه توجه دارد و بر همه رفت و آمدهای دریایی در تنگه هرمز نظارت میکند. [۱۳] [۱۴]
اهمیت سوق الجیشی تنگه هرمز و موقعیت ایران، بر روابط سیاسی ایران با کشورهای صادرکننده نفت و گاز خلیج فارس از یک سو، و با کشورهای مصرف کننده نفت و گاز از سوی دیگر، اثر میگذارد.
ایران و عمان گستره آبهای سرزمینی خود را در تنگه هرمز دوازده مایل دریایی (ح ۲ر۲۲ کیلومتر) اعلام کرده اند. هر دو کشور کرانه های جنوبی جزیره ایرانیِ لارک در شمال و کرانه های شمالی جزیره عمانی السلامه در جنوب را به عنوان خط مبنای محاسبه برای تعیین و ترسیم مرز پذیرفتند و در ۲۹ تیر ۱۳۵۳/ ۲۰ ژوئیه ۱۹۷۴ قرارداد مرز دریایی امضا کردند و از ۷ خرداد ۱۳۵۴/ ۲۸ مه ۱۹۷۵ آن را به اجرا گذاشتند. [۱۵]
در سایه تنشها و حملات پراکنده نظامی، سازوکار اداره تنگه هرمز، همچنان محل بحث و اختلاف گسترده میان ایران و عمان است. دستکم چهار موضوع اصلی؛ یعنی مسیر عبور، اخذ هزینه، مینزدایی و ترتیبات مدیریت تنگه میان مسقط و تهران محل بحث است.
تنگه هرمز
تنگه هرمز، سومین تنگۀ پرتردد جهان و یکی از مهمترین شاهراه ترانزیت دریایی نفت جهان و تنها راه ورود به خلیج فارس و دسترسی دریایی به کشورهای منطقه محسوب میشود که آبراههای حساس و کاربردی در منطقه خاورمیانه بوده و بهدلیل قرار گرفتنش در شاهراه ارتباطی دریای عمان و خلیج فارس و امکان دستیابی کشورهای حاشیه خلیج فارس از طریق این تنگه به آبهای آزاد، اهمیت بالایی در جهان دارد و پس از کشف نفت در آبهای خلیج فارس، اهمیت آن را نسبت به قبل بسیار بیشتر کرده است. قرار گرفتن جزایر ایرانی قشم، هرمز، لارک و هنگام در تنگه هرمز و اطراف آن، تسلط ایران به این تنگه را افزایش داده است. این تنگه در جنوب ایران، استان هرمزگان را به استان مسندم در کشور عمان وصل میکند. امارات متحده عربی و عربستان، بهعنوان همسایگان اصلی کشور عمان، مدعیان اصلی در خاورمیانه برای بهرهبرداری از تنگه هرمز هستند. کشتیهای تجاری غولپیکر و نفتکشهای عظیم بینالمللی، بیشترین تردد را در مسیر تنگه هرمز دارند.
تنگه هرمز بین دریای عمان و خلیج فارس قرار دارد و تنها مسیر ارتباطی خلیج فارس به آبهای آزاد در جهان است. شمال تنگه هرمز شهرستان میناب در استان هرمزگان قرار گرفته است و این تنگه از جنوب به شبهجزیره مسندم در شمالیترین نقطه کشور عمان میرسد. گستره تنگه هرمز به سه بخش تقسیم میشود. این بخشها شامل آبهای سرزمین ایران، آبهای سرزمین عمان و آبهای آزاد میشوند. تقسیم جغرافیایی تنگه هرمز بهصورت ۱۲ مایل دریایی، معادل ۲۲ کیلومتر برای آبهای ایران، ۱۲ مایل دریایی یا ۲۲ کیلومتر از ساحل عمان و سه کیلومتر آبهای آزاد است. هیچکدام از دو دولت ایران و عمان حق دخل و تصرف در آبهای مجاور را ندارند و هر یک تنها میتوانند بر سواحل خود نظارت کنند. عرض تنگه هرمز در نقاط مختلف تغییر میکند؛ اما کنترل نظامی روی این مسافت میسر است. بر طبق مقررات عهدنامه کنوانسیون جهانی در مورد حقوق دریاها که در سال ۱۹۸۲ میلادی به تصویب رسیده است، در شرایط صلح، همه کشتیهای نظامی و بازرگانی امکان تردد از این تنگه را دارند. منطقه مشرف به تنگه هرمز در ایران، منطقهای نظامی به شمار میرود و تردد در آن تنها با کسب مجوزهای لازم امکانپذیر است. در دریاها و اقیانوسهای بزرگ جهان آبراهههایی با موقعیتهای متفاوت وجود دارند؛ اما از مهمترین خصوصیت آبراه مناسب میتوان به عرض دهانه آن اشاره کرد. تنگه هرمز آبراههای با ورودی مناسب برای تردد کشتیها و نفتکشهای عظیم جهان است. کشتیهای عبوری از تنگه هرمز بهلحاظ اقتصادی، نظامی و سیاسی بسیار اهمیت دارند. در جهان تنگههای محدودی با موقعیت راهبردی تنگه هرمز و در این ابعاد وجود دارند. بهصورت تقریبی میتوان گفت حدود ۳۰ درصد از نفت صادراتی جهان در طول روز از تنگه هرمز عبور میکند. کشورهای منطقه خاورمیانه مانند ایران، امارات، کویت و عراق که از اعضای اصلی سازمان اوپک هستند، سهم زیادی از تولید نفت خود را از طریق تنگه هرمز به جهان صادر میکنند. کشور قطر نیز که بزرگترین صادر کننده گاز طبیعی مایع در جهان به شمار میرود، همه فرآوردههای صادراتی خود را از تنگه هرمز به کشورهای اروپایی و آمریکایی میفرستد.
امکان استفاده و بهرهبرداری از موقعیت و منابع تنگه هرمز در اختیار ایران و عمان است. در شرایط صلح امکان استفاده از تنگه برای تردد کشتیها میسر است؛ اما در زمانهای خاص، اگر یکی از کشورهای ایران و عمان درگیر جنگ باشند، میتوانند همه کشتیهای عبوری از تنگه را پیش از عبور بازرسی کنند. در حالت کلی استفاده از حریم تنگه هرمز برای کشورهای هم جوار با آن مجاز است و امکان به تعلیق درآوردن ترددها برای کشورهای مشرف به تنگه وجود ندارد. در دوران جنگ ایران و عراق نیز کشتیها طبق ضوابطی خاص از این تنگه میگذشتند. عرض تنگه هرمز در باریکترین قسمت ۳۹ کیلومتر (حدود ۲۱ مایل دریایی) و در پهنترین نقاط تا ۹۶ کیلومتر (حدود ۵۲ مایل دریایی) میرسد. راه دریایی آن برای مسیر کشتیرانی حدود ۳٫۷ کیلومتر پهنا دارد که کنترل تردد را راحت میکند. طول تنگه هرمز به ۱۶۷ کیلومتر (معادل حدود ۱۰۴ مایل) میرسد. تنگه هرمز از خلیج فارس عمیقتر است و شیب کف آن در جهت شمال به جنوب تغییر میکند و افزایش مییابد؛ تا جایی که عمق آب در حوالی جزیره لارک ۳۶ متر است و در نزدیکی شبهجزیره مسندم از ۱۰۰ متر نیز فراتر میرود. این در حالی است که عمیقترین بخش های خلیج فارس از ۹۰ متر عمیقتر نیستند. انحنای تنگه هرمز بهسمت شمال و داخل فلات ایران است و به همین دلیل خط ساحلی بیشتری در کرانههای ایران دارد.
خلیج فارس در حدود ۶۰ درصد از ذخایر نفت و ۴۰ درصد از ذخایر گاز جهان را در خود دارد و به این ترتیب میتوان تنگه هرمز را یکی از بزرگترین مسیرهای انتقال انرژی در دنیا دانست؛ بنابراین تامین امنیت تنگه هرمز، تاثیر مستقیمی بر تامین منابع انرژی در جهان دارد. صادرات نفت از تنگه هرمز به بازارهای جهانی در آسیا، آمریکا و اروپای غربی انجام میشود. یکی از کشورهای آسیا که بیشترین حجم واردات نفت خود را از طریق تنگه هرمز انجام میدهد، کشور ژاپن است. ژاپن بیش از ۷۵ درصد از نفت خام مصرفی خود را از این طریق وارد میکند. جابهجایی نفت بهوسیله نفتکشهای بزرگ با ظرفیتی بیش از دو میلیون بشکه صورت میگیرد. اگر به هر دلیلی تنگه هرمز مسدود و صادرات نفت و فرآوردههای آن از این مسیر متوقف شود، بازارهای جهانی با کمبودی بالغ بر ۲۰ میلیون بشکه مواجه میشوند که این مسئله باعث رشد چشمگیر قیمت هر بشکه نفت در بازار جهانی خواهد شد. در واقع بسته شدن تنگه هرمز بهمعنای توقف صادرات ۹۰ درصد از نفت حوزه خلیج فارس و مختل شدن معاملههای تجاری این حوزه در سطح جهانی میشود.
کشورهای حوزه خلیج فارس میزان متفاوتی از تولید نفت خود را از تنگه هرمز صادر میکنند. عربستان و ایران در حدود ۹۰ درصد، امارات متحده عربی ۹۹ درصد و عراق در حدود ۹۸ درصد از تولید نفت و فرآوردههای آن را از این تنگه صادر میکنند. کشورهای کویت و قطر نیز ۱۰۰ درصد صادراتشان از همین مسیر صورت میگیرد؛
با حمله غیر قانونی آمریکایی - اسرائیلی بر علیه ایران و کشتن رهبر انقلاب و بیش از یکصد و شصت دختر مدرسه میناب و سایر جنایتها از آغاز جنگ و سلسله رویدادهای اخیر، از جمله شکست نظامی در حمله به ایران و متعاقب آن، بسته شدن تنگه هرمز، به سرعت در حال تسریع روند افول آمریکا و فروپاشی ساختار قدرت این کشور است. این تحولات، نه تنها موقعیت بینالمللی آمریکا را تضعیف کرده، بلکه اقتصاد این کشور را نیز در آستانه یک بحران عمیق قرار داده است.
در حمله موشکی ۱۲ کشور به کمک اسرائیل آمدند
ایران اسلامی لحظهای از افزایش توانمندی و بازدارندگی غافل نشد و پس از ۱۲ روز عملیات وعده صادق طراحی و اجرا شد و آمریکاییها اعلام کردند ۱۲ کشور در دفاع هوایی در وعده صادق با اسراییل همکاری داشتند.
کدام کشورهای اروپایی در جنگ ۱۲روزه به کمک اسرائیل شتافتند؟
در جنگ اخیر، ایران با ائتلافی از کشورهای غربی مقابله کرد و این نبرد، جنگی تمامعیار میان یک کشور بهنام ایران و ائتلافی از کشورها بهعنوان متحدان اسرائیل بود
کدام کشورها در حمله اسرائیل به ایران به رژیم صهیونیستی کمک کردند؟
همانطور که در حمله عراق به ایران، صدام حسین تنها نبود امروز نیز یک سپر حمایتی حول اسرائیل در جنگ علیه ایران وجود دارد. تاکنون مشارکت کشورهای زیر در جنگ علیه ایرن قطعی شده است: اردن – آذربایجان – آمریکا – فرانسه – انگلیس - آلمان
رژیم حقوقی بین المللی عبور ناوگان جنگی از تنگه های بین المللی بررسی تطبیقی با قانون مناطق دریایی ایران ناظر برتنگه هرمز
آنچه باید درباره تنگه هرمز بدانید
در مورد کنترل تنگه هرمز
تنگه هرمز
اين مطلب درفهرست عناوين مطالب-رديف: جنگ باآمریکاواسرائیل
ادامه مطلب را ببينيد
