قسمت دوم جنگ باآمریکاواسرائیل 10
مشارکت برخی کشورهای عربی در جنگ
کویت، بحرین، قطر، امارات و عربستان سعودی خاک و آسمان خود را علاوه بر پایگاههای نظامی در اختیار نیروهای آمریکایی قرار دادند و در حملات هوایی، دریایی و موشکی آمریکا در موارد متعدد از آب، خاک و آسمان، حتی خارجها از پایگاههای نظامی استفاده شده است. سنتکام ۶ کشوری که در جنگ مشارکت داشتند را لو داد - نقش گسترده دولتهای عربی خلیج فارس در تجاوز به ایران – همینها در جنگ ایران وعراق هم به صدام کمک کردن : كمكهای كشورهای منطقه به عراق در طول جنگ تحمیلی
کشورهای عربی همچون عربستان،[۹۹] امارات و کویت[۱۰۰] و بحرین افزون بر اجازه دادن به آمریکا برای استفاده از خاک و آسمان خود به منظور حمله به ایران، از حملات آمریکا علیه ایران نیز حمایت و با آن همراهی کردند. تارنمای دژ وابسته به وزارت فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام)، همکاری نظامی و دفاعی کشورهای عربستان سعودی، امارات، قطر، بحرین، کویت و اردن را تأیید کرده و از نقش حیاتی آنان در عملیات خشم حماسی گفته است.[۱۰۱] برخی خبرگزاریها از حملات مستقیم عربستان و امارات به ایران نیز خبر دادهاند.[۱۰۲] بقایای پهبادهای منهمشده وینگلونگ چینی نشان میدهد که یکی از کشورهای منطقه غرب آسیا علیه ایران مشارکت داشته است. به گفته کارشناسان، این پهباد در اختیار آمریکا و رژیم صهیونیستی نیست؛ بلکه عربستان سعودی و امارات آن را در اختیار دارند. برخی از کشورهای اروپایی و عربی، از محکوم کردن حمله آمریکا و اسرائیل به ایران خودداری و از آن حمایت کردند. ایران از پنج کشور بحرین، امارات، عربستان، قطر و اردن به دلیل مشارکت در جنگ درخواست غرامت کرده است.[۱۰۳] همچنین در زمان آتشبس میان ایران و آمریکا حملاتی به جزیره لاوان ایران و برخی کشورهای عربی صورت گرفت که گفته میشود توسط کشور امارات انجام شده است.[۱۰۴]
دبیرکل ناتو نیز از مشارکت برخی کشورهای اروپایی در جنگ رمضان برعلیه ایران خبر داده است.
تجمعات شبانه مردمی در ایران
در پی آغاز جنگ و احتمال بروز ناآرامی، کودتا، آشوب و جنگ داخلی در ایران، در شهرهای مختلف این کشور تجمعها و راهپیماییهایی در حمایت از نیروهای مسلح و در واکنش به تحولات جنگ شکل گرفت. این تجمعات با درخواست فرماندهان نظامی و مقامات سیاسی ادامه یافت و به عنوان بخشی از دفاع از میهن تلقی شد. این تجمعات و راهپیماییها پس از آتشبس دو هفتهای نیز ادامه دارد.
آیتالله جوادی آملی از مراجع تقلید، مردم حاضر در صحنه را تحسین کرد و جزء فرشتگان خدا روی زمین خواند.[۶۱] برخی از مراجع تقلید از جمله جوادی آملی[۶۲] و جعفر سبحانی،[۶۳] دروس خارج خود را به دلیل حضور طلاب و روحانیان در تجمعات مردمی تعطیل کردند.
سید علی خامنهای پس از حوادث دی ۱۴۰۴ ایران، با اشاره به نقش مردم در خنثیکردن نقشه دشمن، گفته بود اگر در آینده چنانچه حادثهای برای کشور پیش بیاید، خدا این مردم را برای مقابله با حوادث مبعوث خواهد کرد و مردم کا را تمام خواهند کرد.[۶۴]
تولید و انتشار آثار هنری
هنرمندان و خوانندگان و مداحان ایران و برخی کشورهای مختلف[۱۰۵] بیش از یکصد نماهنگ و مداحی و سرود در محکومیت جنگ اسرائیل و آمریکا با ایران و حمایت از ایران تولید و منتشر کردند.[۱۰۶] نماهنگ «بزن که خوب میزنی» از مهدی رسولی، قطعه «حسبیالله» اثر محسن چاوشی، «حیدر شهسوار» با صدای محمود کریمی، «خدا، مادر، وطن» اثر رضا صادقی، «بلاگردونم ایران» با صدای حسین حقیقی، ازجمله این آثار به شمار میروند.[۱۰۷] ۴۷ اثر نمایشی اعم از نمایش رادیویی، خیابانی، تئاتر و نقالی با موضوع جنگ رمضان و با محوریت «امید، مقاومت، اتحاد و همبستگی ملی» نیز تولید شده است.[۱۰۸] مستند «جهنم به پا خواهد شد» به کارگردانی محسن کریمیان به تأثیر جنگ رمضان بر اقتضاد جهانی پرداخته[۱۰۹] و مستند «شاهد باش» از شبکه نسیم به روایت جنگ از نگاه برخی شخصیتهای ایرانی پرداخته است.[۱۱۰] مجموعه ۱۵ قسمتی «سرو، سپید، سرخ» نیز با موضوع جنگ رمضان محصول سازمان هنری رسانهای اوج و سیما فیلم، از شبکه یک تلویزیون ایران پخش شد.[۱۱۱]
راهاندازی پویشهای جانفدا و ایران همدل
پس از حملات آمریکا و اسرائیل به ایران و در پی تهدید رئیسجمهور آمریکا برای آغاز جنگ زمینی علیه ایران، پویش «جانفدا، برای ایران» برای اعلام آمادگی دواطلبان جهت اعزام به جبهههای نبرد برای دفاع از ایران شکل گرفت که تا ۲۲ اردیبهشت ۱۴۰۵ بیش از ۳۱ میلیون و ۵۰۰ هزار نفر آمادگی خود را اعلام کردند.[۱۱۲] پویش «ایران همدل ۵» با شعار «از همدیگه گرهگشایی کنیم» که پیش از جنگ (۳ بهمن ماه ۱۴۰۴) آغاز شده بود،[۱۱۳] پس از آغاز جنگ رمضان و در پی آسیبدیدن اموال مردم، به جمعآوری و دریافت کمکهای مردمی به آسیبدیدگان جنگ پرداخت. قرارگاه مردمی «ایران همدل» نیز با هدف ساماندهی و هدایت کمکهای مردمی برای حمایت از خانوادههای آسیبدیده در جنگ رمضان تشکیل شد.[۱۱۴]
در پی جنگ رمضان و شهادت آیتالله خامنهای و خونخواهی و انتقام شهادت او، شعار «در خیمه حسینیم، خونخواه و جانفداییم» با هشتگ «نحن المنتقمون» به عنوان شعار مشترک هیئتهای مذهبی برای محرم سال ۱۴۰۵ش/۱۴۴۸ق انتخاب شد.[۱۱۵]
تلاش رژیم صهیونیستی و آمریکا برای گسترش دامنه جنگ
در خلال حملات آمریکا و اسرائیل به ایران، گزارشهایی از شلیک یا اصابت پهباد یا موشک به کشورهای ترکیه، آذربایجان و نیز تأسیسات غیرآمریکایی در کشورهای عربی منتشر شد. هرچند در گمانهزنیهای اولیه، شلیک آنها به ایران نسبت داده شد؛ اما سپاه پاسداران طی بیانیههای رسمی، انتساب آنها به ایران را رد کرد و از تلاش آمریکا و رژیم صهیونیستی برای کشاندن کشورهای منطقه به درگیری با ایران خبر داد. سپاه اعلام کرد اهداف جمهوری اسلامی ایران، صرفا پایگاهها و منافع آمریکایی و صهیونیستی است.
رئیسجمهور آمریکا برای بازکردن تنگه هرمز، از ناتو، کشورهای اروپایی و آسیایی همچون فرانسه، آلمان، انگلیس، ایتالیا، ژاپن، کره جنوبی[۱۱۶] و استرالیا درخواست کمک کرده که با پاسخ منفی آن کشورها مواجه شد. نخستوزیر انگلیس به صراحت ورود به جنگ علیه ایران را رد کرده و گفته تسلیم فشارها نخواهیم شد.[۱۱۷]
ترامپ، پس از آتشبس در روز ۱۹ فروردین، از آغاز محاصره دریایی ایران در ۲۴ فروردین خبر داد[۱۱۸] و از ناتو و متحدانش همچون انگلیس[۱۱۹] درخواست کمک کرد که با پاسخ منفی آنها مواجه شد.
سید علی خامنهای، رهبر شهید ایران
به نظر من مسئله [تقابل و درگیری آمریکا با ایران] در دو کلمه خلاصه میشود... آمریکا میخواهد ایران را ببلعد، ملّت رشید ایران و جمهوری اسلامی مانع است... جرم ملّت ایران [این است]؛ دعوا سر این قضیّه است. ایران ... جاذبههای زیادی دارد: نفت ایران ... گاز ایران ... معادن غنیّ ایران ... موقعیّت راهبردی و جغرافیایی ایران جاذبه دارد؛ ... میخواهند این کشور را تصرّف کنند، همچنان که قبلاً تصرّف داشتند. حدود سی سال آمریکاییها در ایران بودند، منابع دستشان بود، نفت دستشان بود ... همهچیز دست آنها بود... [حالا] دستشان قطع شده، میخواهند برگردند همان وضع زمان پهلوی را دوباره داشته باشند، ملّت ایران هم محکم ایستاده، سینه سپر کرده و مانع است. دشمنی ... و دعوا سر این است. بقیّهی حرفها ... حرفهای مفتی است که آنها میزنند...[۲۴]
آتشبس
در ۱۹ فروردین ۱۴۰۵ با میانجیگری دولت پاکستان، آتشبس دوهفتهای میان ایران و آمریکا برقرار شد.[۱۷۵] مطابق اطلاعیه شورای عالی امنیت ملی ایران، پذیرش پایان جنگ از سوی ایران منوط به پذیرش اصول طرح دهمادهای این کشور در مذاکرات نهایی است.[۱۷۶] برخی از طرح دهمادهای ایران عبارتند از: ایجاد پروتکل عبور و مرور امن در تنگه هرمز تحت کنترل ایران، پذیرش غنیسازی، پایان جنگ علیه همه گروههای محور مقاومت، خروج نیروهای رزمی آمریکا از تمامی پایگاههای منطقه، پرداخت کامل خسارت ایران، رفع همه تحریمهای اولیه و ثانویه، لغو قطعنامههای شورای حکام و شورای امنیت، آزادسازی همه اموال و داراییهای بلوکهشده ایران، و تصویب این موارد در قطعنامه الزامآور شورای امنیت.[۱۷۷]
پیش از این، آمریکا طرحهایی مانند طرح ۱۵مادهای را برای آتشبس و توقف جنگ به ایران پیشنهاد داده بود که مورد پذیرش ایران قرار نگرفت.
مذاکرات
در ۲۲ فروردین ۱۴۰۵ش، با میانجیگری دولت پاکستان، مذاکراتی در اسلامآباد میان ایران و آمریکا برگزار شد که به نتیجه و توافقی نرسید.[۱۷۸] از مهمترین اختلافات دو طرف و دلایل شکست مذاکرات، عدم پذیرش غنیسازی ایران از سوی آمریکا، مخالفت با کنترل ایران بر تنگه هرمز، رفع تحریمها و تضمین عدم تکرار تجاوز اعلام شده است.[۱۷۹]
تمدید آتشبس
در روز اول اردیبهشت ۱۴۰۵ش، رئیسجمهور آمریکا اعلام کرد به درخواست پاکستان آتشبس را تا زمان ارائه پیشنهاد ایران تمدید کرد. تمدید آتشبس با حفظ محاصره دریایی ایران از سوی آمریکا انجام شد.[۱۸۰] این آتشبس یکطرفه از سوی ترامپ، پس از تهدید مجدد حمله به زیرساختهای برق و پلهای ایران و عدم تمایل ایران به مذاکره مجدد بر اثر بدعهدی آمریکا بود.
نقض آتشبس توسط آمریکا و اسرائيل
آتشبس دوهفتهای و تمدید آن از سوی آمریکا، بارها توسط اسرائیل و آمریکا نقض شد. در نخستین روز آتشبس (۱۹ فروردین ۱۴۰۵ش)، آمریکا و اسرائيل سه بار آن را نقض کردند: حمله پهبادی به ایران، حمله به جزیره لاوان ایران و حملات شدید اسرائیل به مناطق مسکونی و غیرنظامی لبنان.
رژیم صهیونیستی اسرائیل پس از آتشبس ایران و آمریکا، بارها حملات شدیدی به مناطق مسکونی و غیرنظامی لبنان انجام داده است. فقط در سه روز نخست آتشبس (۱۹ تا ۲۱ فروردین) ۳۵۷ لبنانی شهید و بیش از ۱۲۰۰ نفر زخمی شدند.[۱۸۱] یکی از شرایط ایران در توافق با آمریکا و پایان جنگ، مربوط به آتشبس کامل در همه جبههها به ویژه در لبنان بوده است.[۱۸۲] به گفته وزیر خارجه ایران، سرنوشت جنگ ایران با آمریکا و اسرائیل با جنگ اسرائیل با لبنان گره خورده و ایران، از روز نخست مذاکرات و آتشبس بر توقف جنگ در لبنان پافشاری کرده است.[۱۸۳]
در پی نقض مکرر آتشبس از سوی رژیم صهونیستی در جنوب لبنان و کشتار مردم مناطق مختلف آن و تعرض مکرر به سواحل و شناورهای ایران در تنگه هرمز و دریای عمان، سپاه پاسداران ایران در شامگاه ۱۷ خرداد حملات موشکی به پایگاه هوایی رامات دیوید در سرزمینهای اشغالی اسرائیل انجام داد. [۱۸۴] سپاه ایران، در پاسخ به حملات اسرائیل به سایتهای راداری ایران، در ۱۸ خرداد عملیات نصر را علیه پایگاههای تلنوف و نواتیم در اسرائیل آغاز کرد.[۱۸۵] همزمان یمن نیز ضمن حمله موشکی به اسرائیل، ممنوعیت و تحریم کامل دریانوردیِ رژیم صهیونیستی در دریای سرخ را اعلام کرد.[۱۸۶]
تفاهم اسلامآباد
در بامداد ۲۸ خرداد و پس از سه ماه مذاکره، متن ۱۴ بندی یادداشت تفاهمنامه بیان ایران و آمریکا موسوم به تفاهمنامه اسلامآباد، به امضای رئیسجمهور ایران و آمریکا و نخستوزیر پاکستان به عنوان میانجی رسید.[۱۸۷] براساس این تفاهمنامه که متن آن در بامداد ۲۵ خرداد نهایی شده بود،[۱۸۸] ایران و آمریکا خاتمه فوری جنگ در تمامی جبههها ازجمله لبنان را اعلام و تعهد کردند که از این پس هیچ جنگ یا عملیات نظامی علیه یکدیگر آغاز نکنند و تمامیت ارضی و حاکمیت لبنان را تضمین کنند.[۱۸۹]
با امضای این تفاهمنامه، آمریکا متعهد شد به محاصره دریایی علیه ایران خاتمه دهد؛ نیروهای نظامی خود را از اطراف ایران خارج کند؛ با شرکای منطقهای خود برای بازسازی و توسعه اقتصادی ایران برنامهای با تأمین حداقل ۳۰۰ میلیارد دلاری فراهم کند؛ در امور داخلی ایران دخالت نکند؛ به تمامی تحریمهای اولیه و ثانویه علیه ایران خاتمه دهد؛ اسقاطیههای وزرات خزانهداری آمریکا برای صادرات نفت و محصولات پتروشیمی و تمامی خدمات مرتبط با بانک و بیمه و حملونقل را صادر کند و اموال و داراییهای مسدودشده ایران را در دسترس قرار دهد.[۱۹۰] ایران نیز در مقابل متعهد شد تنگه هرمز را برای تردد کشتیها بدون اخذ عوارض و هزینه برای ۶۰ روز باز کند و سلاح هستهای تولید یا خرید نکند.[۱۹۱] همچنین طبق تفاهمنامه اسلامآباد، دو طرف به انجام مذاکرات و حصول توافق نهایی در مدت ۶۰ روز تعهد دادند.[۱۹۲] توافق نهایی با یک قطعنامه الزامآور شورای امنیت سازمان ملل متحد تأیید خواهد شد.[۱۹۳]
بسیاری از تحلیلگران، این تفاهمنامه را عقبنشینی و شکست آمریکا و پیروزی ایران دانستهاند.[۱] برخی نیز اسرائیل را بزرگترین بازنده این تفاهمنامه خواندند.[۲]
نقض تفاهم
مقامات اسرائیل این تفاهمنامه را بد توصیف کرده و خود را ملزم به اجرای آن نمیدانند.[۱۹۴] به همین دلیل از همان روز نخست امضای تفاهمنامه، رژیم صهیونیستی اسرائیل با حملات هوایی و توپخانهای به شرق و جنوب لبنان آن را نقض کرد.[۱۹۵] طبق گزارش وزارت بهداشت لبنان، روز ۲۹ خرداد در پی حملات اسرائیل، ۴۷ لبنانی شهید و ۹۷ نفر زخمی شدند.[۱۹۶]
رئیس جمهور آمریکا روز ۱۷ تیر از پایان تفاهمنامه اسلامآباد سخن گفت.[۱۹۷] آمریکا از ۱۷ تیرماه با حملات هوایی به مناطق مختلف ایران ازجمله مناطق جنوبی و اطراف تنگه هرمز، تفاهمنامه را نقض کرد.[۱۹۸] در این حملات شماری ایرانی کشته و زخمی شدند.[۱۹۹] گفته شده هدف آمریکا از این حملات به دست گرفتن کنترل تنگه هرمز بوده است. در پاسخ به حملات آمریکا، سپاه پاسداران عملیات نصر ۲ و ارتش ایران عملیات صاعقه را با حملات موشکی و پهبادی به پایگاههای آمریکا در کشورهای منطقه همچون اردن، کویت، بحرین، عمان، امارات و عراق انجام داد[۲۰۰] و تنگه هرمز را در ۲۱ تیر ۱۴۰۵ش تا پایان مداخلات آمریکا در منطقه مجدداً مسدود کرد.[۲۰۱] آمریکا نیز در ۲۳ تیر محاصره دریایی ایران را بار دیگر آغاز کرد.[۲۰۲]
در حملات آمریکا به ایران از ۱۷ تیر تا ۲ مرداد، ۵۹ ایرانی شهید و بیش از ۶۶۰ نفر زخمی شدند.[۲۰۳]
تحلیلها درباره نتایج جنگ
گفته شده آمریکا و اسرائیل به هیچ یک از اهداف خود در جنگ رمضان ازجمله تغییر نظام سیاسی، توقف برنامه هستهای و ازبین بردن نیروی موشکی و دریایی ایران نرسیده است.[۲۰۴] خبرگزاریهای آمریکایی همچون نیویورکتایمز و واشگنتنپست با استناد به اطلاعات محرمانه اعلام کردهاند که ایران پس از جنگ حدود ۷۰ درصد ذخایر موشکی و پرتاپگرهای سیار خود را در اختیار دارد و به بیشتر (حدود ۹۰ درصد) سایتها و تأسیسات زیرزمینی موشکی خود نیز دسترسی دارد.[۲۰۵] به گزارش خبرگزاری یورونیوز، دادههای مستقل نهاد «مکانیابی و دادههای درگیریهای مسلحانه» نشان میدهد حملات ایران از زمان آغاز جنگ در ۹ اسفند تا روز آتشبس، با روندی ثابت و بدون وقفه ادامه داشته است.[۲۰۶] به گفته این خبرگزاری مشخص نیست مقامات آمریکایی چطور از نابودی پدافند ایران سخن میگویند در حالی که چندین جنگنده و هواپیما و تعداد زیادی پهباد آمریکایی و اسرائیلی در طول جنگ مورد هدف قرار گرفته و منهدم شدند.[۲۰۷] ادعای نابودی ناوگان دریایی ایران نیز در حالی مطرح شده که ارتش آمریکا از بازکردن تنگه هرمز که توسط نیروی دریایی ایران مسدود شده، ناکام مانده است.[۲۰۸] خبرگزاری تایمز اسرائیل (times of israel) نیز گفته است تا زمان آتشبس، اهداف اصلی اعلام شده از سوی اسرائیل مانند جلوگیری از سلاح هستهای، نابودی برنامه موشکی و تغییر نظام سیاسی ایران محقق نشده است.[۲۰۹] نتانیاهو، نخستوزیر رژیم صهیونیستی در مصاحبهای اعتراف کرد که به بسیاری از اهدافشان در جنگ ازجمله نابودی نیروهای نیابتی ایران در منطقه و موشکهای بالستیک آنها دست نیافته است.[۲۱۰] سیترینوویچ، رئیس سابق شاخه ایران در اطلاعات نظامی اسرائیل، نیز نتیجه جنگ را شکست راهبردی آمریکا و اسرائیل دانسته است. به اذعان او جنگی که هدفش سرنگونی نظام ایران و ازبینبردن توانایی موشکی و هستهای آن بود، ایران را قویتر از پیش کرد.[۲۱۱] ادعای «تسلیم بیقید و شرط» که در روزهای آغازین جنگ مطرح شده بود، در پایان جنگ به درخواست آمریکا برای مذاکره با ایران تغییر کرد.[۲۱۲]
در بیانیه شورای عالی امنیت ملی ایران، آتشبس ۱۹ فروردین، شکستی غیرقابل انکار، تاریخی و خردکننده برای آمریکا و پیروزی بزرگی برای ایران توصیف شده است.[۲۱۳] برخی از مقامات آمریکایی همچون چاک شومر، رهبر دموکراتهای سنای آمریکا، کریس مورفی، سناتور دموکرات آمریکا،[۲۱۴] و همچنین مقامات اسرائیلی[۲۱۵] مانند گولان، رهبر حزب کارگر اسرائیل، آتشبس را شکست آمریکا و پیروزی ایران توصیف و به ناکامی ترامپ در رسیدن به اهداف اعلامی خود اعتراف کردند. شماری از تحلیلگران بینالمللی نیز این آتشبس را عقبنشینی راهبردی از سوی رئیسجمهور آمریکا توصیف کردهاند.[۲۱۶] برخی نیز آن را نشانه ظهور ایران به عنوان ابرقدرت جدید جهان نامیدند. با این حال رئیسجمهور آمریکا آتشبس با ایران را پیروزی تمامعیار برای آمریکا خوانده[۲۱۷] و گفته است به تمام اهداف نظامی خود در جنگ رسیدهایم.[۲۱۸]
به گزارش خبرگزاری تایمز اسرائیل (times of israel)، براساس نظرسنجیهای انجام شده در اسرائیل پس از اعلام آتشبس، ۷۰ درصد شرکتکنندگان در نظرسنجی، آتشبس را نشانه امتیاز دادن آمریکا به ایران دانستند. طبق این گزارش، بیشتر اسرائیلیها معتقد به شکست اسرائیل در جنگ هستند و پس از جنگ احساس ناامیدی و خشم و ترس داشتند؛ تنها کمتر از ۲۰ درصد احساس امید و غرور داشتند.[۲۱۹]
برخی تحلیلگران زخمهایی را که در طول جنگ بر اقتصاد و جامعه آمریکا وارد شد، موجب شکست، افول اعتبار قدرت نظام آمریکا و در مقابل، سبب ارتقای جایگاه و اعتبار ایران به عنوان یک قدرت بزرگ جهانی دانستهاند.[۲۲۰] گفته شده آمریکا و اسرائیل به دلیل حملات به اهداف غیرنظامی در افکار عمومی جهانی با شکست اخلاقی و تمدنی روبرو شدهاند.[۲۲۱]
سخنگوی وزارت دفاع ایران، از هفت دستاورد و پیروزی ایران در جنگ رمضان سخن گفته است که عبارتند از: پیروزی نظامی، پیروزی سیاسی، حفظ تمامیت ارضی ایران، حفظ امنیت کشور، انسجام و اتحاد اجتماعی مردم، کنترل هوشمند تنگه هرمز و شکلگیری همراهی بینالمللی با ملت ایران.[۲۲۲
اين مطلب درفهرست عناوين مطالب-رديف: جنگ باآمریکاواسرائیل
