ساحل سرخ در دست مقاومت
تصرف بندر و شهر المخا توسط نیروهای انصارا... یمن، نه‌تنها یک پیروزی تاکتیکی، بلکه تغییری راهبردی در معادلات کنترل سواحل دریای سرخ و نزدیکی به تنگه باب‌المندب است که پیامدهای منطقه‌ای و بین‌المللی گسترده‌ای دارد
تحولات چند روز اخیر در یمن نشان می‌دهد جنگ این کشور پس از بیش از چهار سال آرامش نسبی، وارد مرحله‌ای متفاوت شده است. انصارا... به تازگی کنترل شهر بندری المخا در ساحل دریای سرخ را به دست گرفته است؛ رخدادی که به گفته منابع یمنی و گزارش رویترز، همزمان با پیشروی این نیروها به سمت جزایر حَنیش و عقب‌نشینی نیروهای مورد حمایت عربستان در بخش‌هایی از ساحل غربی رخ داده است. این تحول صرفاً سقوط یک شهر نیست. المخا در نقطه‌ای قرار گرفته که ساحل غربی یمن را به معادلات دریایی دریای سرخ و باب‌المندب پیوند می‌دهد.
۱- ساحل غربی؛ جبهه‌ای که دوباره فعال شد
آتش‌بس سال ۲۰۲۲ عملاً شدت جنگ داخلی یمن را کاهش داده بود، اما اختلاف میان دولت صنعا و ریاض حل نشد. طی روزهای اخیر، درگیری‌ها بار دیگر شدت گرفته و این بار تمرکز عملیات انصارا... به‌جای جبهه‌های سنتی شمال، متوجه ساحل غربی و مسیرهای منتهی به باب‌المندب شده است. گاردین از بیش از هزار کشته و ده‌ها هزار آواره در موج جدید درگیری‌ها در یمن خبر داده است. رویترز گزارش می‌دهد که پس از تصرف المخا، نیروهای انصارا... به سمت جزایر حَنیش حرکت کرده‌اند و درگیری‌ها نیروهای موردحمایت عربستان را به سمت ذباب عقب رانده است؛ منطقه‌ای که در مجاورت مستقیم باب‌المندب و روبه‌روی جزیره میون واقع است.
این جابه‌جایی اهمیت زیادی دارد، زیرا در صورت تداوم، انصارا... از یک نیروی مسلط بر مناطق پرجمعیت شمال و غرب یمن به بازیگری تبدیل می‌شود که عمق عملیاتی خود را تا جنوبی‌ترین بخش ساحل دریای سرخ گسترش داده است. در طرف مقابل، اردوگاه ضدانصارا... با مشکل ساختاری روبه‌روست. نیروهای مورد حمایت عربستان، نیروهای جنوبی و گروه‌های نظامی محلی فرماندهی و اهداف واحدی ندارند. آسوشیتدپرس نیز تصرف المخا را مهم‌ترین دستاورد ارضی انصارا... از زمان آتش‌بس ۲۰۲۲ توصیف کرده است.
۲- چرا المخا برای انصارا...
اهمیت دارد؟
یک؛ تبدیل جغرافیای ساحلی به اهرم راهبردی: المخا در جنوب دریای سرخ و نزدیک باب‌المندب قرار دارد؛ تنگه‌ای که مسیر دریای سرخ را به خلیج عدن متصل می‌کند و یکی از مسیرهای اصلی انتقال کالا و انرژی میان آسیا، خاورمیانه و اروپا محسوب می‌شود. رویترز تأکید کرده است که باب‌المندب برای انتقال نفت و سوخت خلیجفارس به سمت مدیترانه و همچنین تجارت کالاهای آسیایی اهمیت دارد. بنابراین، اهمیت المخا بیشتر از ظرفیت اقتصادی خود شهر است. کنترل آن، انصارا... را به یکی از حساس‌ترین گره‌های جغرافیای دریایی منطقه نزدیک‌تر می‌کند و در نتیجه قدرت بازدارندگی و چانه‌زنی آن را افزایش می‌دهد.
دو؛ فشار بر مسیر صادرات انرژی عربستان: این تحول برای ریاض اهمیت ویژه‌ای دارد، زیرا عربستان در شرایطی که تردد از تنگه هرمز مختل شده است، بخشی از نفت خود را از طریق پایانه ینبع در ساحل دریای سرخ صادر می‌کند. رویترز هشدار داده است که گسترش نفوذ انصارا... در باب‌المندب می‌تواند مسیر انتقال نفت عربستان به بازارهای آسیایی را نیز تحت تأثیر قرار دهد. این مسئله عملاً آسیب‌پذیری جدیدی برای راهبرد انرژی ریاض ایجاد می‌کند. لذا هرچه مسیرهای جایگزین هرمز اهمیت بیشتری پیدا کنند، ارزش ژئوپلیتیکی ساحل غربی یمن نیز افزایش می‌یابد. از همین منظر، المخا می‌تواند بخشی از یک معادله بزرگ‌تر باشد که فشار بر عربستان را از مرزهای جنوبی این کشور به محیط دریایی و انرژی آن منتقل می‌کند.
سه؛ شکستن مزیت جغرافیایی نیروهای رقیب: یکی از مهم‌ترین اهداف نیروهای مخالف انصارا... طی سال‌های گذشته، حفظ یک نوار ساحلی در غرب یمن و جلوگیری از گسترش نفوذ دولت صنعا به سمت جنوب بوده است. سقوط المخا این وضعیت را تغییر می‌دهد. نیروهای مورد حمایت سعودی اکنون ناچارند خود را در محورهای جدید سازماندهی کنند. بنابراین، اهمیت نظامی المخا در این است که انصارا... ابتکار عمل را از مدافع مناطق تحت کنترل خود به نیرویی تبدیل کرده که می‌تواند جغرافیای نبرد را تعیین کند.
چهار؛ افزایش وزن سیاسی دولت صنعا: هرچه قلمرو تحت کنترل انصارا... متنوع‌تر شود، امکان نادیده گرفتن آن در هر مذاکرهای در آینده کاهش می‌یابد.دولت صنعا تاکنون عمدتاً به دلیل کنترل صنعا و بخش بزرگی از جمعیت یمن، یک بازیگر اصلی بوده است. اضافه‌شدن یک موقعیت ساحلی مهم به این مجموعه، وزن سیاسی آن را افزایش می‌دهد؛ زیرا در مذاکرات احتمالی آینده، موضوع دیگر صرفاً تقسیم قدرت در داخل یمن نخواهد بود، بلکه امنیت دریای سرخ، تجارت بین‌المللی و صادرات انرژی نیز وارد معادله می‌شود.
۳- چرا عربستان با معادله دشوارتری روبه‌رو شده است؟
ریاض اکنون با مسئله‌ای مواجه است که راه‌حل ساده‌ای ندارد.گزینه نخست، تشدید عملیات نظامی است. عربستان در واکنش به حملات اخیر انصارا...، حملات هوایی انجام داده و در روزهای گذشته ده‌ها حمله علیه مواضع این گروه گزارش شده است. اما بازگشت به جنگ گسترده، همان ریسکی را ایجاد می‌کند که ریاض در سال‌های گذشته تلاش کرده بود از آن فاصله بگیرد و آن فرسایش امنیت داخلی، افزایش هزینه‌های نظامی و آسیب‌پذیری زیرساخت‌های انرژی است.گزینه دوم، فشار سیاسی و مذاکره است؛ اما مشکل اینجاست که هرچه قدرت میدانی انصارا... افزایش پیدا کند، امتیاز دادن به دولت صنعا برای عربستان پرهزینه‌تر و در عین حال اجتناب‌ناپذیرتر می‌شود.
از سوی دیگر، چندپارگی جبهه مقابل انصارا... نیز کار ریاض را دشوار می‌کند. نیروهای مختلف یمنی تحت حمایت خارجی، اهداف کاملاً یکسانی ندارند و اختلافات میان آنها توانایی ایجاد یک جبهه واحد را محدود کرده است. گاردین نیز به عقب‌نشینی نیروهای وابسته به عربستان و مشکلات هماهنگی آنها اشاره کرده است.
۴- آینده یمن؛ تثبیت دستاورد یا جنگ فرسایشی؟
آینده تحولات تا حد زیادی به این بستگی دارد که انصارا... بتواند المخا و محورهای اطراف آن را تثبیت کند یا خیر؟اگر این اتفاق رخ دهد، مرحله بعدی برای دولت صنعا احتمالاً تلاش برای تحکیم موقعیت در امتداد ساحل و افزایش فشار بر محورهای نزدیک باب‌المندب خواهد بود. رویترز گزارش داده است که انصارا... در حال نزدیک‌شدن به جزایر حَنیش و محور ذباب است؛ تحولی که در صورت تداوم، اهمیت آن بسیار فراتر از کنترل یک بندر خواهد بود.
در مقابل، عربستان احتمالاً تلاش خواهد کرد با حملات هوایی، بازسازی نیروهای محلی و فشار دیپلماتیک مانع تثبیت این وضعیت شود. اما مسئله اساسی ریاض این است که بازگرداندن وضعیت سابق صرفاً با حمله هوایی ممکن نیست؛ زیرا مسئله اصلی اکنون تغییر موازنه زمینی است.
در چنین شرایطی، انصارا... با اتکا به موقعیت جغرافیایی، توان موشکی و پهپادی و تجربه جنگ طولانی، از ظرفیت قابل توجهی برای حفظ فشار برخوردار است.در واقع تصرف المخا را باید در چارچوب تغییر جغرافیای قدرت در یمن تحلیل کرد.
اهمیت این شهر نه صرفاً به دلیل بندر آن، بلکه به دلیل قرارگرفتن در نقطه اتصال سه پرونده است: جنگ داخلی یمن، امنیت باب‌المندب و امنیت انرژی عربستان و اگر انصارا... بتواند موقعیت خود را در المخا و محورهای منتهی به باب‌المندب تثبیت کند، برای نخستین‌بار پس از سال‌ها جنگ، موازنه در غرب یمن می‌تواند به‌گونه‌ای تغییر کند که عربستان نه از موضع قدرت نظامی، بلکه از موضع مدیریت خسارت و یافتن راهی برای مهار قدرت دولت صنعا وارد مرحله بعدی شود.در این صورت، مسئله اصلی برای ریاض دیگر فقط جلوگیری از پیشروی انصارا... در یمن نخواهد بود؛ بلکه جلوگیری از تبدیل ساحل غربی یمن به یک اهرم دائمی فشار بر امنیت دریایی و انرژی عربستان خواهد بود.
چرا پیروزی انصارالله در ساحل غربی یمن راهبردی است؟ - خبرگزاری مهر
معجزه مقاومت! یمن یک‌روزه ورق را برگرداند - خبرگزاری تسنیم
رویترز: الزیدی در واکنش به حمله به خط لوله عربستان
سلاح‌های سعودی در دست مقاومت - روزنامه همشهری امروز
گاردین: کنترل ساحل دریای سرخ؛ فاجعه‌ای راهبردی برای عربستان و آمریکا
انصارالله کنترل ساحل دریای سرخ را در دست گرفت
ارزیابی آخرین تحولاتِ جنگ در یمن/ تقویت موقعیت ژئوپلیتیکی ...
ادعای یک منبع: انصارالله کنترل جزایر راهبردی حنیش در دریای سرخ را به دست گرفت
اين مطلب درفهرست عناوين مطالب-رديف: آخرین اخبارامروز
